Кіріспе

Медициналық жағдай
адамның денсаулық жағдайы

Себептері ішек жолдарының перфорациясы, панкреатит, таздық қабыну аурулары, асқазан жарасы, цирроз, апендициттің жарылуы немесе тіпті өт қабының перфорациясы болуы мүмкін. Қауіп факторларына асцит (іш қуысында сұйықтықтың қалыптан тыс жиналуы) және перитонеалдық диализ жатады. Диагноз әдетте тексеру, қан анализі және медициналық бейнелеу арқылы қойылады. Емдеуге антибиотиктер, тамырға құйылатын сұйықтықтар, ауырсынды басатын дәрілер және хирургиялық араласу кіруі мүмкін. Адамда осы белгілердің болуы кейде перитонизм деп аталады. Бұл көріністердің орналасуы перитониттің локальды (мысалы, перфорацияға дейінгі аппендицит немесе дивертикулит) немесе бүкіл ішекке таралуына байланысты. Екі жағдайда да ауырсыну әдетте жалпыланған іш ауырсынуынан басталады (ішкі перитонеаль қабатының нашар анықталатын висцеральді иннервациясының қатысуымен) және кейіннен локальды болуы мүмкін (париеттальді перитонеаль қабатының соматикалық иннервациясының қатысуымен). Перитонит – бұл жедел ішек жағдайының мысалы.

Асқынулар

Орталық веналық қысымның төмендеуі арқылы анықталатын сұйықтықтар мен электролиттердің жиналуы электролиттік бұзылыстарға, сондай-ақ айқын гиповолемияға алып келуі мүмкін, бұл шок пен бүйрек жеткіліксіздігіне ұшыратуы мүмкін. Перитонеальді абсцесс пайда болуы мүмкін (мысалы, бауырдың үстінде немесе астында, немесе кіші оментте). Сепсис дамуы мүмкін, сондықтан қан егісі алынуы керек. Күрделі перитонит көбінесе бірнеше органды қамтиды.

Инфекцияның болмауы

Стерильді дене сұйықтықтарының, мысалы қанның (эндометриоз, ішкі жарақаттар сияқты), асқазан шырынының (асқазан жарасы, асқазан карциномысы сияқты), өттың (бауыр биопсиясы сияқты), зәрдің (ішкі аймақтағы жарақаттар), етеккір қанның (сальпингіт сияқты), ұйқы безі шырынының (панкреатит) немесе жарылған дермоидтық кистаның ішкі мазмұнының перитонеумға ағуы. Бұл дене сұйықтықтары бастапқыда стерильді болғанымен, олар өз органдарынан шыққаннан кейін көбінесе жұғады, нәтижесінде 24-48 сағат ішінде жұқпалы перитонитке алып келеді. Қалыпты жағдайда, стерильді хирургиялық араласу жергілікті немесе минималды тараған перитонитке себеп болуы мүмкін, бұл шеткі дене реакциясын немесе фиброздық жабысуларды қалдыруы мүмкін. Дегенмен, перитонит хирургиядан кейін ішекте қалып қойған стерильді шеткі дене (мысалы, марля, губка) салдарынан да туындауы мүмкін. Өте сирек кездесетін жұқпалы емес себептерге отбасылық Жерорта теңізі қызбасы, TNF рецепторымен байланысты периодты синдром, порфирия және жүйелік қызыл жегіш ауруы жатады.

Диагностика

Перитониттің диагнозы негізінен жоғарыда сипатталған клиникалық белгілерге негізделеді. Қаттылық (асқазан бұлшықеттерінің еріксіз жиырылуы) – перитонитті диагностикалау үшін ең нақты анықтама. Егер ошақты перитонит анықталса, қосымша тексерулер қажет. Егер тараған перитонит анықталса, дереу хирургиялық консультация алу керек, және қосымша зерттеулерсіз операция жасау қажет болуы мүмкін. Лейкоцитоз, гипокалиемия, гипернатриемия және ацидоз байқалуы мүмкін, бірақ олар ерекше белгілер емес. Асқазанның рентген суреті кеңейген, ісінген ішектерді көрсетуі мүмкін, бірақ мұндай суреттер негізінен асқазан-ішек тесігінің белгісі – пневмоперитонеумды анықтау үшін пайдалы. Бүкіл құрсақ қуысының ультрадыбыстық тексеруінің маңызы зерттеліп жатыр және болашақта кеңейтілуі мүмкін. Компьютерлік томография (КТ) ішкі ауырсынудың себептерін ажыратуға көмектеседі. Егер күдік әлі де болса, диагностикалық перитонеальдік шаю немесе лапароскопия жасалуы мүмкін. Асцитпен ауыратын адамдарда перитониттің диагнозы парацентез (асқазаннан сұйықтық алу) арқылы қойылады: 250-ден астам полиморфонуклеарлық жасуша μL-ге шаққанда диагностикалық деп есептеледі. Сонымен қатар, Грам бояуы көбінесе теріс нәтиже береді, ал перитонеальдік сұйықтықтың егісі жауапты микроорганизмді және антибиотиктерге оның сезімталдығын анықтауға мүмкіндік береді.

Патология

Қалыпты жағдайда перитонеум сұрғылт және жылтыр көрінеді; перитониттің басталуынан кейін 2-4 сағаттан соң ол күңгірленеді, бастапқыда аз мөлшерде серозды немесе сәл бұлыңғыр сұйықтықпен. Кейіннен эксудат қаймақты тәрізді болып, жасыңдаған (іріңді) сипатқа ие болады; сусызданған адамдарда ол тым қою болады. Жинақталған эксудаттың мөлшері кең ауқымда өзгереді. Ол бүкіл перитонеумға таралуы немесе оментум және ішектермен шектелуі мүмкін. Қабынудың белгісі – фибринозды-іріңді эксудациямен нейтрофильдердің инфильтрациясы.

Болжам

Дұрыс емделген жағдайда, хирургиялық түзетуге жататын перитониттің (мысалы, перфорацияланған асқазан жарасы, апендицит және дивертикулит) әдеттегі жағдайларында, денсаулығы орнықты адамдарда өлім-жітім көрсеткіші шамамен <10% құрайды. Перитонитпен ауырған және сепсис дамытқан науқастарда өлім-жітім көрсеткіші 35%-ға дейін артады, ал ішкі мүшелердің жұмысы бұзылған және асқынуларға шалдыққан науқастарда өлім-жітім көрсеткіші одан да жоғары болады.

Этимология

"Перитонит" термині грек тіліндегі περιτόναιον (перитонаион) – "ішек қабығы" және -itis (итис) – "қабыну" деген сөздерден құралған.