Кіріспе
Емдеу амалдарына өмір салтын өзгерту, дәрі-дәрмектер және алғашқы екі шарадан жақсару көрінбеген жағдайларда операция жасау кіреді. Өмір салтын өзгертуге тамақтанғаннан кейін үш сағат бойы жатпау, сол жаққа жату, жастықтың немесе төсек басының биіктігін көтеру, салмақ тастау және темекі татуды тоқтату жатады. Гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы (ГЭРА) симптомдарын күшейтетін тағамдарға кофе, алкоголь, шоколад, майлы тағамдар, қышқыл тағамдар және өткір тағамдар жатады. Дәрі-дәрмектерге антацидтер, H2 рецепторларын блокадалайтын препараттар, протондық насос ингибиторлары және прокинетиктер кіреді. Батыс әлемінде халықтың 10-20 пайызы ГЭРА-мен ауырады. Кездейсоқ асқабақ рефлюксі, мазасыз симптомдар мен асқынуларсыз, одан да көп кездеседі. 1934 жылы гастроэнтеролог Ашер Винкельштейн рефлюксті сипаттап, симптомдарды асқазан қышқылымен байланыстырды.
Балалар мен сәбилер
Сәбилер мен балаларда ГЭРБ-ны анықтау қиын болуы мүмкін, себебі олар өздерінің сезімдерін айта алмайды және белгілерін бақылау қажет. Симптомдар ересектердегідей болуы мүмкін емес. Балаларда ГЕРБ қайта-қайта құсу, күш салмай түкіру, жөтел және сырыздау сияқты тыныс алу проблемаларын тудыруы мүмкін. Тынышталмайтын жылау, тамақтан бас тарту, тамақ сұрап жылау, содан кейін бөтелкеден немесе емшекten тартып алып қайта жылау, жеткілікті салмақ тартпау, аузынан жағымсыз иіс шығу және қоғару да жиі кездеседі. Балаларда бір немесе бірнеше симптом болуы мүмкін; ГЕРБ-ға шалдыққан барлық балаларда бірдей симптом кездеспейді. АҚШ-та жыл сайын шамамен 4 миллион сәби дүниеге келеді, олардың 35%-ы өмірінің алғашқы айларында "құсып түкіру" деп аталатын рефлюкспен күресуі мүмкін. Сәбилердің 90%-ы бірінші күніне толғанға дейін рефлюкстен арылады.
Ауыз
GERD-де тіс эрозиясының ауыр түрі. GERD-дің сирек кездесетін белгілеріне жұтуда қиындық, су тамшысы (водянистая отрыжка), созылмалы жөтел, дауыстың қабатуы, лоқсығысып құсу және құсу кіреді. Бұл әсіресе тісіне ем жасаған адамдарда байқалады, себебі тіс тіні қалпына келтірілген материалға қарағанда әлдеқайда жылдам тозады, соның салдарынан ол қоршаған тіс тінінен "көтеріліп тұрған" сияқты көрінеді.
Барреттің тамақ қуысы
Асқазан-өңеш рефлюкс ауруы (АӨРА) Барретттің ас қорыту жолының метаплазиясына, ішек метаплазиясының бір түріне алып келуі мүмкін. Созылмалы қыжылдың Барретттің ас қорыту жолына айналу қаупі болғандықтан, созылмалы қыжылға шалдыққан немесе созылмалы АӨРА үшін дәрі қабылдаған адамдарға әр бес жыл сайын эзофагогастродуоденоскопия (ЭГД) тексеруі ұсынылады.
Диагностика
бас бармақ|Эндоскопиялық сурет: асқазанмен қосылған жерге жақын өңеш тарылуы немесе стенозы. Бұл созылмалы гастроэзофагеальды рефлюкс ауруының (ГЭРА) салдары және дисфагияның, яғни жұтудың қиындауына себеп болуы мүмкін. ГЭРА диагнозы көбінесе классикалық белгілері болғанда қойылады. Өңеш манометриясы диагноз қою үшін ұсынылмайды, тек операция алдында ғана қолданылады.
Дифференциалдық диагностика
Диагноз қою алдында жүрек аурулары сияқты көкірек ауыруының басқа да себептерін жоққа шығару қажет. Асқазан-өңеш рефлюкс ауруының (ГЭРБ) дифференциалдық диагнозына диспепсия, асқазан жарасы, қызыл ішек және асқазан қатерлі ісігі, сондай-ақ тағамдық аллергиялар кіруі мүмкін.
Емдеу
Асқазан-ішек рефлюксі ауруының (АІРА) емдеуіне тамақтану, өмір салтын өзгерту, дәрі-дәрмектер және қажет болған жағдайда операция кіруі мүмкін. Алғашқы емдеу көбінесе омепразол сияқты протондық сорғы тежегіштерімен жүргізіледі. Кейбір зерттеулер қантты азайту және талшықтарды көбейтудің пайдалы екенін көрсетеді. Тыныс алу жаттығулары АІРА симптомдарын жеңілдетуге көмектеседі.
Дәрі-дәрмектер
Асқазан-ішек рефлюксі ауруы (АІРА) үшін қолданылатын негізгі дәрілер – протондық сорғы ингибиторлары, H2 рецептор блокаторлары және альгин қышқылы бар немесе жоқ антацидтер. Қышқылды басудың артық қолданылуы жанама әсерлері мен құнына байланысты проблема тудырады. Жиі проблемалары бар адамдарда белгілер пайда болған кезде ғана қабылдануы мүмкін.
Қышқылдықтар
Антацидтердің тиімділігіне қатысты дәлелдер шамалы, олардың пайдасы шамамен 10% (NNT=13) құрайды, ал антацидтер мен альгино қышқылының (мысалы, Gaviscon) үйлесімі симптомдарды 60% дейін жақсартуы мүмкін (NNT=4). Бұл әдіс тек ПИИ-мен жақсармаған жағдайларда ғана ұсынылады. Әртүрлі фондопликация техникаларын салыстырғанда, артқы жартылай фондопликация хирургиясы алдыңғы жартылай фондопликация хирургиясынан тиімдірек, ал жартылай фондопликация толық фондопликацияға қарағанда жақсы нәтижелер береді. Эзофагогастральды диссоциация – бұл GERD ауруымен ауыратын және неврологиялық бұзылыстары бар балаларды емдеу үшін кейде қолданылатын балама процедура. Алдын ала зерттеулер оның сәтсіздік деңгейі төмен және рефлюкстің қайталану жиілігі азырақ болуы мүмкін екенін көрсетті. Қолайсыз реакцияларға жұту қиындығы, кеудедегі ауырсыну, құсу және жүрек ауруы жатады. Құрылғыны қолдануға болмайтын жағдайлар: титан, тот баспайтын болат, никель немесе темір материалдарына аллергиясы бар немесе болатын пациенттер. Ескертуде, пациенттердің қауіпті жарақат алуы және құрылғының зақымдануы мүмкін болғандықтан, магниттік-резонанстық томографиядан (МРТ) өтуі немесе оған ұшырауы мүмкін пациенттерде құрылғыны қолдануға болмайды делінген. Хирургиялық тәуекелі жоғары немесе ПИИ-ге төзбейтін кейбір пациенттер TIF трансоралды кесусіз фондопликация деп аталатын, жақында әзірленген кесусіз процедураға жарамды болуы мүмкін. Бұл процедураның нәтижесі алты жылға дейін сақталуы мүмкін.
Жүктілік
ГЭРБ – жүктілік кезінде жиі кездесетін жағдай, бірақ көбінесе босанғаннан кейін өтеді. Симптомдардың күштілігі жүктілік бойына күшейе түседі. және ППИ.
Сәбилер
Сәбилердің жағдайы кішкентай, бірақ жиі тамақтандыру, тамақтандыру кезінде жиі ауыз шайып алу, тамақтанғаннан кейін 30 минут бойы баланы тік ұстау, арқасына жатқанда басын жоғары көтеру, ананың тамағынан сүт пен сояны алып тастау немесе баланы сүт ақуызы жоқ қоспамен тамақтандыру арқылы жеңілдеуі мүмкін. Олар ранитидин немесе протондық сорғы ингибиторлары сияқты дәрілермен де емделуі мүмкін. Дегенмен, протондық сорғы ингибиторларының осы жастағы балаларға тиімділігі дәлелденбеген және олардың қауіпсіздігі туралы да мәліметтер жеткіліксіз. Гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы (ГЭРА) бар нәрестемен жұмыс істейтін маманның рөлі тамақтандыру кезінде және одан кейін дұрыс күйін табуды қамтиды. Қолданылатын бір техника – "бүркеніш" әдісі, ол сәбинің киімдерін немесе бейнелерін ауыстырғанда жасалады.
Эпидемиология
Батыс елдерінің халқының шамамен 10-20% ГЭРБ (гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы) дертіне шалдығады, ал 0,4%-ы бұл ауруды жаңадан дамытады. АҚШ-та халықтың 20%-ы апта ішінде симптомдарды сезінеді, ал 7%-ы күн сайын осы симптомдардан әуешер болады.
Тарих
Ескірген емдеу – ваготомия («жоғары селективті ваготомия»), асқазан қабығын иннервациялайтын вагус жүйкесінің тармақтарын хирургиялық жолмен алып тастау. Бұл емді көбінесе дәрі-дәрмектермен алмастырды. Ваготомияның өзі асқазанның пилорикалық сфинктерінің жиырылуын күшейте түсіп, асқазанның босауын баяулататын. Тарихи тұрғыдан, бұл мәселенің алдын алу үшін ваготомия пилоропластика немесе гастроэнтеростомиямен бірге жасалған.
Зерттеу
Созылмалы қызылқан ауруын емдеу үшін бірнеше эндоскопиялық құрылғылар сынақтан өтті. Эндоцинк төменгі өңеш бұлшық етіне (LES) тігістер салып, бұлшық етті күшейтуге көмектесетін кішкентай бүктемелер жасайды. Бірақ, ұзақ мерзімді нәтижелер көңіл көншітпеді, сондықтан құрылғы енді Bard компаниясымен сатылмайды. Stretta процедурасы электродтарды пайдаланып, радиожиілік энергиясын LES-ке қолданады. SAGES жүргізген жүйелі шолуға жауап ретінде жасалған 2015 жылғы жүйелі шолу және мета-талдау (мета-талдаусыз) Stretta-ның ГЭРБ-ны тиімді емдейтіні туралы мәлімдемелерді растамады. 2012 жылғы жүйелі шолу оның ГЭРБ симптомдарын жақсартатынын көрсетті. NDO Surgical Plicator гастроэзофагеальді қосылыстың жанында тінді бүктеу немесе пликация жасайды және осы пликацияны тігіс негізіндегі имплантпен бекітеді. Компания 2008 жылдың ортасында қызметін тоқтатты, және құрылғы енді сатылмайды. Эзофикс деп аталатын құрылғыны қолданатын ауыз арқылы жасалатын кесіксіз фондопликация тиімді болуы мүмкін.