Кіріспе

Эстенси дворяны және өнердің қамқоршысы Леонелло д'Эсте (; 21 қыркүйек 1407 1 қазан 1450) 1441 жылдан 1450 жылға дейін Феррара, Модена және Реджио Эмилия маркизі болды. Леонеллоның заңды балалары болғанына қарамастан, әкесі оны өзінің мұрагері ретінде таңдады. Оның үстіне, оның ізгі қасиеттері, жоғары білім деңгейі, қарапайым халық арасында танымалдылығы, сондай-ақ папаның ресми мойындауы оны ең қолайлы мұрагер етті. Леонеллоның итальяндық саяси ландшафтқа және Феррарадағы аристократияға әсері аз болды. Басқа да dEste отбасы басшыларынан айырмашылығы, мысалы, Azzo VII, Niccolò III және Isabella dEste, олар билік пен бақылауға ие болды, Леонелло негізінен өнерге, әдебиетке және мәдениетке демеушілік жасады. 1441 - 1450 жылдары оның білімді соттары мен дамып келе жатқан білімі Феррара қаласын өзгертуге көмектесті. Гуманистік ұстазы Гуарино Веронезедің басшылығымен және коммунаның мақұлдауымен Леонелло реформаны, атап айтқанда Феррара университетін бастады. Леонелло өзінің билігі кезінде гуманистік мәдени қозғалыстарды ғана көтермеді, сонымен қатар оның орынбасарларының саяси және көркемдік жетістіктеріне де әсер етті. Леонелло д'Эсте Эсте әулетінің тарихындағы жетістіктердің бастауышы болды.

Өмірбаян

Леонелло Николо д'Эсте III мен Стелла де'Толомейдің үш заңсыз ұлының бірі болды. Ол кондотьеро Браччо да Монтонемен әскери білім алды және кейіннен Феррара университетінің профессоры болып тағайындалған Гуарино Веронеземен сабақ алды, ол оған жақсы билеушінің қасиеттері мен басқаруды үйретті. 1425 жылы ағасы Уго Альдобрадиньо өлтірілгеннен кейін, ол Николоның жалғыз мұрагері болды. 1435 жылы 6 ақпанда Маргарита Гонзагаға үйленді және папа Мартин V-нің заңды ұлы деп танылды. 1439 жылы қайтыс болған Маргарита 1438 жылы бала туып, 1436 жылы дүниеден өтті. 1441 жылдың желтоқсан айының соңында ол Николоның өлімінен кейін Солтүстік Италиядағы әкесі иелігін иемденді. Леонеллоның академиялық білімі жоғары болғандықтан, ол Николо III-ден билік алғаннан кейін Феррараға бұрын-соңды болмаған экономикалық, саяси және мәдени өзгерістер әкелді. 1444 жылдың мамыр айында Леонелло 19 жасында Неаполь патшасы Альфонсо V-нің заңсыз қызы болған Мария Арагонға үйленді. Неке саяси неке болды. Феррарадағы саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін Леонелло Милан мен Венеция арасындағы саяси істерге бейтарап болды. Алайда Леонеллоның мұрагерлік құқықты қамтамасыз ету жағдайлары әкесінің жағдайынан ерекшеленді, ең алдымен, Николо Альбертоның жалғыз ұлы болғандықтан, Леонелло өзінің жас заңды бауырларымен бәсекеге түсті. Кейінгі некеден туған заңды ұлдарының көз алдында Николо Леонеллоның өзінің орнын басуына лайық екенін дәлелдеу керек еді. Николо Леонеллоның мұрагерлік құқығына үш себеппен қарсылық білдірді: Леонеллоның жеке қасиеттері, оның қол астындағылардың арасында танымал болуы және папаның ресми мойындауы. Леонеллоны жиі мықты басшылық қабілеті мен ізгілік қасиеттері үшін мақтаған, бұл оны Феррараның лайықты мұрагері және болашақ билеушісі етті. Оның әкесі осы жоғары білім деңгейі Леонеллоны бауырларынан ерекшелендіретінін атап өтті. Леонелло халық арасында да танымал болды және оның әкесі Леонеллоның Niccoló-ның мұрагері ретінде таңдалуын мақұлдаған оның азаматтарынан алатын кең қолдауын мойындады. Осылайша, 1434 жылы Леонеллоға әкесімен бірге билік ету үшін үлкен билік берілді. Леонеллоның мұрагерлігі мен кейінгі некесі көршілес қала мемлекеттермен қарым-қатынаста маңызды рөл атқаратын болды. Бұрын Эсте әулеті Мантуяның билеушісі Джанфранческо Гонзагаға үлкен қарыздар болған. Бұл сонымен қатар осы уақыт аралығында Эсте үйіндегі саяси мұрагерлікке қатысты гендерлік көзқарасты көрсетеді. Мұрагерлікке заңды қыздар емес, заңсыз ұлдар көбірек ие болды. Леонеллоның орнын заңсыз туған адам басқарды. Оның ағасы Борсо, Леонеллоның анасынан туған, кейін Леонеллоның мұрагері болып таңдалды.

Университет

Феррара университеті 1391 жылы құрылған. Тек 1442 жылы Леонелло д'Эсте билік құрғаннан кейін ғана ол толықтай жұмыс істейтін университетке айналды. 1442 жылдың қаңтар айында Леонелло мен коммунаның кездесуі университет қажеттілігі туралы келісімге келді, бұл "қалаға атақ әкелетін білімнің көрнекті орталығы болады, жергілікті ерлер оңай дәрежеге жетеді және студенттердің ағыны қала экономикасын нығайтады" деді. Қаржы жинау үшін коммуна етке сату салығын салды және жиналған ақша арқылы университет үшін факультеттің үлкен бөлігін төлей алды; Леонелло университетті үстіне ұстап тұру үшін қаржылай үлес қосты. Леонеллоның studia humanatais жаңа принциптерін оқытуы Декабрионың Леонелломен байланысы 1447 жылға дейін жазған "De Politia Litteraria Variisque Poetae Virgilli Laudbibus" еңбегінен шыққан, ол үш томға бөлінген диалог болды; 1462 жылы тағы төрт кітап қосылды. Бұл трактат әдебиеттің / полиция литерариясының пысықталуын қалай табысты түрде қолдау керектігі туралы болды. Ол өз музыкасын латтада орындайтын. Пиетробононың алғашқы көрінісі 1441 жылы Леонелло д'Эстедің сотында болды. Леонеллоның бұл сомасы Эсте отбасының бұрын-соңды қолданған жалпы төлем сомасы болды, 1437 жылы Дюфай сияқты адамдармен. Леонеллоның Рим антикалық дәуіріне деген қызығушылығы оның тәлімгері Анджело Декамбрионың нұсқаулары бойынша гуманизмге білім алуы мен танылуымен байланысты. 1441, 1444 және 1450 жылдардағы медальдардың барлығы Леонеллоның және/немесе оның сотының ерекшеліктерін көрсетеді. Әр монетаның бір жағында Леонеллоның портреті рим императорының портреті стилімен, ал екінші жағында Леонелло мен оның сотының бейнесі бар. Арыстан мен періштелердің бейнесі Эсте отбасы тарихының аспектілерін, атап айтқанда Леонелло мен оның сотымен байланысты. Бұл монета Виктория және Альберт мұражайында да бар. Сталь сонымен қатар репликация процесінің Леонелло қайтыс болғаннан кейін шамамен бір ғасырдан кейін жасалғанын айтады, сондықтан Пизанелло монеталары Леонелло үшін болғанмен, Аланның айтуынша, бұл Феррарадағы репликация процесінің басталуы болды, ол келесі ғасырларда дамитын болады. Леонелло д'Эсте оны 1447 жылы жұмысқа алды, ал Джованнидің жалғыз танылған суреті - Леонеллоның портреті. Кітапта материалдар, құрылыс, жалпы принциптер мен жалпы жобаның негізі, сондай-ақ мемлекеттік және жеке ғимараттардың идеялары туралы егжей-тегжейлі баяндалған. Сонымен қатар, ғимараттың қасбеттерінің әртүрлі түрлері туралы айтылып, құрылыс қателерін түзету жолдары талқыланды. 1441 жылы Леонелло Альбертиді өзінің әкесінің мүсініне сурет салу үшін суретші табу конкурсына төреші болуға шақырды. Маркиздік ықпалы мен Эсте әулеті арқылы Леонелло өзінің билігі кезінде De Re Aedificatoria-ны дамыта алды. Феррарадағы герцогтар ресми дауыс беру арқылы азаматтармен сайланды. Тағайындалғаннан кейін оларға мұрагерлік атақ берілді. Аццо V-тің бәсекелес отбасының мұрагерімен және Обиццо I-нің мұрагері, немересі Аццо VII-мен некелескеннен кейін Феррараға саяси бедел әкелді. 1240 жылы Аццо VII Феррараны (Папа Григорий IX-мен одақтасып) басқарады, бұл Эсте билігінің басталуын білдірді. Эстенс үкіметі басталуынан бастап папалық қарсылыққа тап болды, алайда 14 ғасырдың басында Николо II кезінде өзінің саяси ықпалы мен күшін қалпына келтірді. Оның мұрагері Николо III Феррарадағы билікті одан әрі нығайтып, Италияға Эстенс саяси ықпалын енгізгені үшін есте қалады. Феррарада билікті иемденуге арналған Падуандық әрекеттің нәтижесінде Николо III Италия мемлекеттеріндегі саяси және әскери дауларға араласып, Феррараның аумағы мен иелігін кеңейтті. Леонеллоның гуманист Гуарино Веронезеден алған білімі оның гуманизм мен өнерге деген қызығушылығын арттырды. Леонелло 21 жасында папаның санкциясы бойынша dEste мұрасының мұрагері болып таңдалды. Бірінші әйелі Маргарита Гонзана қайтыс болғаннан кейін Леонелло Неаполь патшасының заңсыз қызы Мария д'Арагонаға үйленді. Леонеллоның басшылығы Феррарадағы жергілікті экономикаға кейбір кішігірім жақсартулар әкелді, алайда оның негізгі ықпалы мәдени салада қалды. Леонеллоның билігі кезінде сарай кітапханасы да жақсартылды. Леонеллоның басқаруы кезінде шіркеудің құрылысы Эсте сотының ішкі саласының жаңа шоғырлануын көрсетеді. Уақыт өте келе Леонеллоның Феррарадағы билігі оның мәдени үлесімен анықталды.

Леонеллодан кейінгі саяси ықпал

Леонеллоның билігін Феррарада оның туғаннан туған ағасы Эрколь I басқарды, ол саяси қолдауды көп жинады. Ерколь I-ге еріп, Эсте әулетінің тағы бір маңызды саяси ойыншысы, Изабелла д'Эсте болды, ол 1490 жылы Франческо Гонзагаға үйленді. Изабелла өзінің табандылығы мен алдын ала ойланатын "саяси стратегияға" деген ерекше қабілетімен есте қалады. Барсо д'Эсте оның ағасы Феррара маркизі тағына отырды. Ағасынан айырмашылығы, Борсо білімі аз және саяси істерге көбірек қызығушылық танытты. Борсо билігі кезінде өнер мен әдебиеттің мұрасы біршама тоқыраған өсумен жалғасты, өйткені олар көбінесе әскери үгіт-насихат пен ойын-сауық үшін пайдаланылды. Алайда, мәдени дамудан бөлек, Борсо ағасы Леонеллоның негізін пайдаланып, мемлекеттің құрылымы мен ұйымдастырылуын реформалауға көмектесті. Атап айтқанда, Леонелло бұрын құрған дипломатиялық қарым-қатынас Борсо үшін басқа қалалармен одақтасуды одан әрі көтеруге негіз болды. Алайда Леонеллоның әсері Борсоның билігінен әлдеқайда үлкен және ұзаққа созылды. Неаполь патшалығы мен Феррара арасындағы байланыс Феррара герцогы ретінде Борсо д'Эстеден кейінгі Эрколь патшалығына жалғасты. Эрколь Марияның немересі Элеонора дАрагонамен 1444 жылы Леонеллоның Неапольмен қол қойған келісімшарты бойынша үйленді.