Кіріспе
Украиналық шахматшы Федир Парфенович Богатырчук (Федір Парфенович Богатирчук; Фёдор Парфеньевич Богатырчук, Федор Парфеньевич Богатырчук; 27 қараша 1892 4 қыркүйек 1984) - украиналық-канад шахматшысы, медицина докторы (радиолог), саяси белсенді және жазушы.
Fedir Parfenovych Bohatyrchuk (also Bogatirchuk, Bohatirchuk, Bogatyrtschuk) (Федір Парфенович Богатирчук; Фёдор Парфеньевич Богатырчук, Fyodor Parfenyevich Bogatyrchuk; 27 November 1892 – 4 September 1984) was a Ukrainian Canadian chess player, doctor of medicine (radiologist), political activist, and writer.
Шыгориннің алғашқы шахмат жаттықтырушысы
Жас кезінде Бохатырчук кейде 1892 жылы Вильгельм Штайнцитке қарсы әлем чемпионаты үшін жекпе-жектен азғана жеңілген Михаил Чигоринмен (1850-1908) шахмат турнирлеріне баратын. Чигорин жас ойыншыны жаттықтырып, оның стиліне және ашылуларына әсер етті. 1911 жылы Бохатырчук Киев (қазіргі Киев) қалалық чемпионатында жеңімпаз атанды; оған Стефан Избинский, Ефим Боголюбов және т.б. еріп жүрді. 1912 жылы Бүкілресейлік чемпионатта 3-ші орын алды. 1914 жылдың ақпан айында Киевте Жозе Рауль Капабланкаға қарсы көрмелік ойыннан жеңілді. 1914 жылы Киевте 3-ші орын алды.
Мангеймде интернатталған
1914 жылдың шілде / тамызында ол Мангеймде 6-шы 10-шы орынды иеленді (19-шы DSB конгрессі, Hauptturnier A немесе іс-шараның II тобы). Бохатырчук басқа он "орыс" ойыншысымен бірге Мангейм турниріне қатысқан топтың бір бөлігі болды, ол Бірінші дүниежүзілік соғысты бастаған Ресейге қарсы соғыс жариялағаннан кейін Германияға тұтқындалды. 1914 жылдың қыркүйегінде Бохатырчук пен тағы үш адам (Александр Алекхин, Петр Петрович Сабуров және Н. Коппельман) босатылып, үйлеріне оралуға рұқсат алды. Кейбір жазушылар Алекхин бұл жағдайды ұйымдастыру үшін өзінің отбасы ықпалын қолданды деп мәлімдейді; оның бай әкесі сол кезде патша Николай II-нің Думасының мүшесі болған. Ресейге Швейцария арқылы қайтып бара жатқанда, Бохатырчук пен Алехин Италияның Генуя қаласында бір айға жуық уақыт өткізді. Бохатырчук кейіннен "Генуяда мәжбүрлі тұру менің шахматты дамытуым үшін келесі жылдардағы қарапайым қарсыластармен ойындардан көп нәрсе жасады" деп мәлімдеді.
Алты рет Кеңес Одағының чемпионатында өнер көрсетті .
Бохатырчук алты рет КСРО шахмат чемпионатында ойнады: 1923, 1924, 1927, 1931, 1933 және 1934 жылдары. 1923 жылдың шілдесінде Петроградта (Санкт-Петербург, Ленинград) 2-ші КСРО чемпионатында 3-ші 5-ші орынды иеленді. 1924 жылы Киевте өткен бірінші Украина чемпионатында Яков Вильнерден кейін 2-орынды иеленді. 1924 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Мәскеуде 3-ші, 3-ші КСРО чемпионатында 4-ші орынға теңесті. 1925 жылы желтоқсанда ол Мәскеудегі 1925 жылғы шахмат турниріне (алғашқы кеңестік ұйымдастырылған халықаралық турнир) 21 ойынның 11-і болып қатысты. Бұл жарысты Эфим Боголубоу жеңіп алды, одан кейін Эммануэль Ласкер, Хосе Рауль Капабланка, Франк Маршалл және т.б. Бұл Кеңес үкіметі демеушілік еткен алғашқы турнир болды. Шахмат метрикасының рейтингтеріне сүйене отырып, әлемнің 16 үздік ойыншысының 11-і қатысқан. Бұл шахмат тарихындағы ең үлкен оқиғалардың бірі. Бохатырчук 2628 орындауға қол жеткізді, бұл туралы Chessmetrics веб-сайты хабарлады.
Жазушы, Кеңес Одағының чемпионы, 1927 жыл
1926 жылы Бохатырчук украин тілінде алғашқы Шахи (Шах, Шах, Шах) кітабын жазды. 1927 жылы Киевте жеңіске жетті. 1927 жылдың қазан айында ол Пётр Романовскиймен бірге 1-ші, 2-ші орындармен теңесті. 1929 жылы Киевте жеңіске жетті. 1931 жылы қарашада ол Мәскеуде 3-орынды 6-орынға теңестірді (7-ші КСРО Ч. ), 10/17, Михаил Ботвинник жеңіп алды. 1933 жылы ол Мәскеуде (Төртбұрышты) 4,5/6 есебімен жеңіске жетті. 1933 жылы қыркүйекте Ленинградта 8-ші орын алды (8-ші КСРО Ч. ), 10.5/19 есебімен, Ботвинник тағы да жеңіске жетті. 1934 жылдың желтоқсаны мен 1935 жылдың қаңтарында Ленинградта 3-ші-4-ші орынды теңестірді (9-шы КСРО Ч. ), 11.5/19 есебімен, ортақ жеңімпаздар Григорий Левенфиш пен Илья Рабиновичтен жарты ұпайға ғана артта қалды. 1930 жылдардың ортасында Кеңес шахмат федерациясы Бохатырчуктан жоғары турнирлерде жиі ойнауды өтінді, бірақ ол кәсіби мансабының міндеттемелеріне байланысты бас тартты.
Ботвинникке қарсы жеңіске жету
1935 жылы наурыз айында ол 1935 жылғы Мәскеу шахмат турниріне (екінші Кеңестер одағы ұйымдастырған Халықаралық турнир) 8/19. Шахмат метрикасына сәйкес әлемнің үздік 18 ойыншысының 8-і қатысқан бұл турнирде Ботвинник пен Сало Флор жеңіп алды, бірақ Бохатырчук жеке ойынында Михаил Ботвинникті жеңді. Бохатырчук өзінің автобиографиясында (орыс тілінде 1978 жылы Сан-Францискода басылып шыққан) осы ойыннан кейін Совет шашка федерациясының басшысы, әділет министрі Николай Крыленко оған келіп: "Сен ешқашан Ботвинникті жеңе алмайсың!" - деді. Бохатырчук Ботвинникпен ешқашан ойнамағандықтан, Ботартчук Ботвинникке қарсы (+3−0=1) өмірлік ұпаймен қалды, бірақ ол 20 жасқа кіші. Айта кетейік, "Ботвинниктің таңдамалы ойындары 19471970" кітабында Бохатырчуктың Ботвинникке қарсы рекорды (+3−0=2) деп көрсетілген.
1930 жылдардың аяғындағы шахмат нәтижелері, 1937 жылғы Украина чемпионы
1936 жылы наурыз айында Киевте (Украинаның 8-ші шахмат чемпионатында) 11.5/17-ге ие болып, 3-ші орынды иеленді. 1937 жылы шілдеде ол Киевте (Украинаның 9-шы шахмат чемпионатында) 12.5/17-мен жеңіске жетті. 1938 жылы Киевте 2-ші орын алды (КСРО Ch. жартылай финалда 11/17, жеңімпаз Василий Пановтан артта қалды, бірақ 1939 жылы 11-ші КСРО чемпионатында ойнауға қатыспады, бірақ ол осыған лайықты болды.
Жоғары мектеп, отбасы, медициналық білім және әскери қызмет
Бохатырчук 1912 жылы орта мектепті бітірді. Сол жылы Киев университетінің (қазіргі Киев университеті) медицина мамандығы бойынша оқуға түседі. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей әскери медицина корпусында қызмет етеді. 1915 жылы Ольга Зикинаға (1892-1990) үйленген; жұптың бір қызы, доктор Тамара Желетцки (1917-1998) болды. Кейін 1946 жылы ол жеңіп алды, одан кейін Эльмарс Земгалис, Вольфганг Унзикер және т.б. 7/9-сыныппен Регенсбургте (Клаус Юнге ескерткіші) 1947 жылы ақпанда ол Кирхейм-унтер-Текте 3-орынды иеленді. 1947 жылы мамыр айында он ойыншылы халықаралық турнирде 6-шы орын алды. Бохатырчук, әрине, кеңес шахмат басшылығындағы достарын осы белсенділігімен жеңе алмады, бұл олардың тәжірибелеріне жағымсыз назар аударып, сарапшыларды тікелей қарама-қайшылыққа ұшыратты. Бохатырчук тарихи және естелік кітаптар да жазды. 1952 жылы Ниагара шарлауығындағы украин федералистерінің съезінде ол Украина федералистік демократтары қауымдастығының төрағасы және "Шхидняк" және "Федералистік демократ" баспасөз органдарының бас редакторы болып сайланды. ОДНР тарихы бойынша көптеген газет және мерзімді мақалалардың авторы. Ол өзінің автобиографиясын жазды: "Менің өмір жолым Власову және Пражский манифестке" (Сан-Францискода басылып шыққан, 1978) (орыс тілінде: Мой жизненный путь к Власову и Пражскому Манифесту, Мой zhiznennyi put' k Vlasovu i Prazhskomu Manifestu).
1954 жылғы Олимпиадада Канада чемпионатының үш турниріне қатысады
Ол үш рет Канаданың жабық шахмат чемпионатында ойнады. 1949 жылы ол 7/9 есебімен Арвидада 2-орынды иеленді (жеңімпаз Морис Фокс болды), Дэниел Янофский, Фрэнк Андерсон және Повилас Вайтонистен озып кетті. 1951 жылы Ванкуверде 3-ші-4-ші орындарды теңестірді (жеңімпаз Повилас Вайтонис болды), 8.5/12. 1955 жылы Оттавада 3-ші 5-ші орынды теңестірді (жеңімпаз Франк Андерсон, Дэниел Янофскийден озып). Бохатырчук, 62 жасында, сондай-ақ, Канаданың атынан 1954 жылы Амстердамда өткен 11-ші шахмат олимпиадасында төрт тақтада ойнады (+7−5=3).
Халықаралық шебер
1954 жылы ФИДЕ оған Халықаралық шебер атағын берді. Оның бұрынғы жетістіктері, әсіресе КСРО чемпионаттарында, жоғары Грандмастер атағына жеткілікті болуы мүмкін, бірақ Кеңес Одағы саяси себептермен бұған кедергі келтірді.
Канадалық хат алмасу чемпионы, Халықаралық хат алмасу шебері
Алпысыншы жылдардың аяғында ол хат-хабар шахматқа кірісіп, Канаданың хат-хабар шахмат Чемпионы болды (1963, 1964) және Канада үшін хат-хабар шахмат олимпиадасында (19621965) 1-ші тақтада ойнады. 1967 жылы ICCF International Master атағын иеленді және 1967 жылдың соңында 75 жасында Канададағы ең жоғары бағаланған хат-хабар ойыншысы болды. Бохатырчук сексеннің басында жергілікті Оттава шахматтарында белсенді болды және 85 жасқа дейін хат-хабар шахмат ойнады. Оттавада өмір сүрген кезінде Бохатырчук жас Лоренс Дейді (1949 жылы туған) үйретуге көмектесті, ол 1972 жылы FIDE халықаралық шебері атанды және шахмат олимпиадаларында Канаданың 13 рет ұлттық рекордты құрады. Дейдің шахмат стиліне Бохатырчуктың әсері зор.
Шахмат мұрасы
Бұрынғы әлем чемпионы, ГМ Борис Спасский 2017 жылы Бохатырчуктың ойынын қарап шыққаннан кейін "егер Бохатырчук шахматты кәсіби ойнаса, ол алғашқы кеңестік әлем чемпионы бола алады" деп мәлімдеді. Бохатырчук 1892 жылы туған, Александр Алекхин (1892 жылы туған), Ефим Боголюбов (1889 жылы туған), Петр Романовский (1892 жылы туған), Григорий Левенфиш (1889 жылы туған), Илья Рабинович (1891 жылы туған) және Борис Верлинский (1888 жылы туған) сияқты орыс шахмат ұрпағына қараған; бұл топ 1917 жылғы Революциядан бұрын беделге ие бола бастады. 1914 жылы Мангеймде өткен жарыстан басқа, Бохатырчук Ресейден немесе Кеңес Одағынан тыс халықаралық турнирде екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін бәсекелесуге мүмкіндік алмады. 2011 жылы Канаданың шахмат даңқы залына кірді. Ресейлік шахмат авторы Сергей Воронков 2017 жылы Прагада "Русская традиция" баспасында Богатырчук туралы екі томдық кітаптар жинағын жариялады. Бірінші том орыс тілінде, оның 1978 жылы Сан-Францискода басылған "Мой zhiznenny put k Vlasovu i Prazhskomu manifestu" (Орыс тілінен ағылшынға аударма: "Менің Власовқа және Прага манифестіне өмірімнің жолы") атты кітабының қайта басылымы. Екінші том, сонымен қатар орыс тілінде, Бохатырчуктың барлық қол жетімді заманауи көздерден жиналған ойындарын қамтиды.
Доктор Живагоның үлгілі үлгісі
Биография авторы Сергей Воронков және Бохатырчуктың оқушысы, канадалық шахмат шебері Лоренс Дей Бохатырчуктың Борис Пастернактың сол атаудағы романында және 1965 жылы Оскар сыйлығын алған фильмде бейнеленген ойдан шығарылған доктор Живагоның үлгісі ретінде қызмет еткенін дәлелдеді. Алайда бұл гипотезаны растау немесе жоққа шығару үшін қосымша дәлелдер қажет.
Өлім
Бохатырчук 1984 жылы 91 жасында қайтыс болды. 1990 жылы қайтыс болған әйелі Ольгамен бірге Оттавадағы Пайнкрест зиратында жерленген.
Ерекше ойындар
Александр Ильин Женевский Федор Парфенович Бохатирчукқа қарсы, Мәскеу 1924, 3-ші КСРО чемпионы, Рюй Лопес, Ескі Штайнтиц қорғанысы, C62, 01 Федор Парфенович Бохатирчук Михаил Ботвинникке қарсы, Мәскеу 1927, 5-ші КСРО чемпионы, Француз қорғанысы, Винавер авансы нұсқасы, C17, 10 Федор Парфенович Бохатирчукқа қарсы Михаил Ботвинник, Ленинград 1933, 8-ші КСРО чемпионы, Сицилиялық, Аждаһа, B72, 10 Весволодзер Федор Рау Парфенович Бохатирчукқа қарсы, Ленинград 1934, 9-шы КСРО чемпионы, Рюй Лопес, Штайнтиц қорғанысы, Фианчеттто нұсқасы, C76, 01 Федор Парфенович Бохатирчук Михаил Ботвинникке қарсы, Мәскеу 1935, 2-ші, 4-ші КСРО чемпионы, Люддер Парфенович Бохатирчукқа қарсы, Людман Паччук 1944 жылы, Прага, Федор Бохатирчук Федор Сицициан Федрович Федор Федор Бохатирчукқа қарсы, Ленинград, Ленинград 1933, 8-ші, Ленинград 1933 жылы, 8-ші КСРО, Сицилия, Сицилия, Сицилия, Аждағы Аждағы Аждағы Аждағы Аждағы Аждағы Аждағы Аждагрон, B72, 1101, 101, 10 Федор Бохатир Бохатир Бохатирфович Бохатирвич Федор Бохатирвич Федор Бохатирвич Федор Бохатирвинскийге қарсы, Фёвич Ленинград, 1а, Федрович Лопесс Бохатер, Фенгвававававававававававававава Бохатер, Фенгггггггггггггггг, 1а, Феннастун Бохатер, 111951,1, 1949 жылы, Россис Бохатирс Бохатерс Бохатирс Бохатирс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Лопе, Росс Лопе, Рун Лопе, Рун, Ронар Аландесферсферс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Парфенс Айн, Рун, Рона, Аландесферс Аландес Аландес, Рун, Ронадс Аландес Аландес Аландес, Ронад, Ронад, Ронар, Ронад, Ронад, Ронар, Ронар, Ронар, Ронар, Ронар, Ронар, Аландессссссссссс Алан, Ронад, Росссссс Алан, Ронад, Ронад, Ронад, Ронад, Ронар, Алан, Рона,
Fedor Parfenovich Bohatirchuk vs. Mikhail Botvinnik, Moscow 1927, 5th USSR ch, French Defense, Winawer Advance Variation, C17, 1–0
Fedor Parfenovich Bohatirchuk vs. Mikhail Botvinnik, Leningrad 1933, 8th USSR ch, Sicilian, Dragon, B72, 1–0
Vsevolod Rauzer vs. Fedor Parfenovich Bohatirchuk, Leningrad 1934, 9th USSR ch, Ruy Lopez, Modern Steinitz Defense, Fianchetto Variation, C76, 0–1
Fedor Parfenovich Bohatirchuk vs. Mikhail Botvinnik, Moscow 1935, 2nd it, Four Knights, C49, 1–0
Ludek Pachman vs. Fedor Bohatirchuk, Prague 1944, Sicilian Defense, B95, 0–1
Elmars Zemgalis vs. Fedor Parfenovich Bohatirchuk, Regensburg 1946, Klaus Junge Memorial, English, A21, 0–1
Povilas Vaitonis vs. Fedor Parfenovich Bohatirchuk, Canadian Championship, Arvida 1949, CAN ch, Grünfeld Defense, D93, 0–1
Fedor Parfenovich Bohatirchuk vs. Frank Ross Anderson, Canadian Championship, Vancouver 1951, CAN ch, Bird's Opening, A03, 1–0
Fedor Parfenovich Bohatirchuk vs. Federico Norcia, Amsterdam 1954, 11th Olympiad, Ruy Lopez, Classical, C64, 1–0