Кіріспе

Печенег хан Курия (Украинше: Куря, Печенегше: *Kürä) - Балқандағы жорықтарында Киевтің Святослав І-мен одақтасқан печенег князі мен ханның аты. Кейіннен Византия империясы Святославты жеңгеннен кейін, Куря Хортицада Киевтің ұлы князын аңдып алып өлтірді. "Өткен жылдардың хроникасы" кітабында айтылғандай, Курия Святославтың бас сүйегін тостағанға айналдырды (бұл еуразиялық көшпелі мәдениеттерде батыл жауларға арналған белгілі тәжірибе) және алтынмен қаптады. Оның билік еткен уақыты белгісіз, бірақ ол 988 жылы хандық орнын Метига иеленген. Сондай-ақ, ол 968 жылы Киевті қоршауға алған кезде печенегтердің басшысы болуы мүмкін, бірақ басталу күні белгісіз болғандықтан, оны айту мүмкін емес (бұл басқа бірнеше печенег княздары болуы мүмкін). Курия 2006 жылы түсірілген "Принц Владимир" мультфильмінде қасқыр ретінде көрінеді.

Өмір

Құрияның өмірі туралы өте аз мәлімет бар; ол туралы ақылға қонымды болжамдардың көпшілігі білімді болжамдардан алынған және өте бүктелген. Көрініп тұрғандай, Курия әйелімен бірге Святославтың бас сүйегінен жасалған алтын тостағаннан су ішкен және оған ұқсайтын батыл ұлға дұға еткен (оның балалары болғаны белгісіз). Құрия тек Ілгілік хроникада ғана аталады. Ол Печенег князьдерінің ішіндегі ең күштісі болған. Рус тарихшылары хрониканы құрастыру кезінде оның атын ғана енгізді. Алайда 1520-жылдардың аяғында Никон хроникасы құрылды. Рус жылнамаларының жинағында печенег князі Ильдеяның Ярополк І-нің қызметіне кіргені туралы айтылған. 988 жылы печенег басшысы Метига Ұлы Владимир үшін де солай істеді, сондықтан Курия 988 жылы хан болған жоқ. Алайда, Святославтың өлімінен кейін не болғаны туралы мәлімет жоқ, ал Курияның билік етуін 970-жылдарға дейін анықтауға болады; бұл оның билікте бұрын болмаған дегенді білдірмейді, өйткені оның 988 жылға дейін билік етуінің уақыт сызығы жоқ, ол кезде Метига оны міндетті түрде алмастырды.

Святославтың өлімі

Печенегтер Византиямен Курияның өмірінде одақтасты (олар Руспен күрделі қарым-қатынаста болды). 967 немесе 968 жылы Византияға көмек көрсету үшін Святослав Русі Балқан болгарларына басып кірді. Алайда славян ұлы князі Никефор Фокас императорының билігі кезінде Византияның күткенінен әлдеқайда асып түсті. Святослав өзінің аумақтық жеңістерін империяға беруден бас тартты (оған 15 000 фунт алтын төленді), сондықтан екі тарап өздерінің одағын тастады. Кейбір ұрыстар мен тәртіпсіздіктерден кейін Святославтың шегіну нүктесін византиялықтар қоршап алды. Ол бас тартты да, Балқанды тастап кетті. Дунай аймағындағы аумақтарын бергеннен кейін Святослав Киевке оралуға кірісті. Ол жеңілгенімен, жаңа Византия императоры Иоанн I Цимиске (Фокасты өлтіріп, билігін құлатты) Святославты империя мен Русь арасында қол қоюға мәжбүрлеген бейбіт келісімнің ұзаққа бармайтынына алаңдаушылық білдірді. Сондықтан Византияның тапсырысы бойынша печенегтер (Курья бастаған) 972 жылы наурыз айында Днепр өзенінің бойындағы Хортиция маңындағы катарактадан өтуге тырысқан Святослав пен оның әскеріне тұзақ құрды. Оның әскері ауыр зардап шекті, ал ұлы ханзаданың өзі қаза тапты.