Вячеслав I Ярославич: Киевтің ұлы князі (1078-1093)
Vsevolod I of Kiev
Всеволод I Ярославич: Киевтің ұлы князі (1078-1093). Ярослав I Ұлының ұлы, Византия ханшайымымен некесі, крещениедегі есімі – Андрей. Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1078 - 1093 жылдар аралығында Киевтің Ұлы князі болған Всеволод I Ярославич (шамамен 1030 - 13 сәуір 1093) 1078 жылдан өліміне дейін, 1093 жылға дейін Киевтің Ұлы князі болды.
Grand Prince of Kiev from 1078 to 1093
Vsevolod I Yaroslavich (; c. 1030 – 13 April 1093) was Grand Prince of Kiev from 1078 until his death in 1093.
Ерте өмір
Ол Ярослав I-нің Ингигерд Олафсдоттирден туған бесінші және сүйікті ұлы болды. Ол шамамен 1030 жылы дүниеге келген. Оның соңғы жылдары жасалған мөрінде грекше "Андрей Всеволоду" деп жазылған, бұл оның крещениедегі есімінің Андрей болғанын көрсетеді. 1046 жылы Византия императоры Константин IX Мономахоспен жасалған бітім шартын нығайту үшін әкесі Всеволодты византиялық ханшайымға үйлендірді, дәстүр бойынша оның есімі Анастасия немесе Мария болған. Олардың ұлы Владимир Мономах византиялық император әулетінің атын тасығандықтан, ол императордың жақын туысы болған болуы мүмкін, бірақ заманауи деректер нақты қарым-қатынасты растамайды және император туралы есептерде мұндай қызы жоқ. 1054 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Переяслав, Ростов, Суздаль қалаларын және Белоозеро болысын иеленді, олар оның ұрпақтарының иелігінде орта ғасырдың соңына дейін болды. Ол ағалары Изяслав пен Святославпен бірге далалық көшпелілер – половцыларға қарсы соғысқан және мемлекеттің алғашқы заң кодексі – «Русская Правданы» жасаған князьдік триумвират құрды. 1055 жылы Всеволод түркілерге қарсы жорық ұйымдастырды, олар алдыңғы жылдары печенегтерді Понт даласынан қуған еді. Сондай-ақ ол сол жылы Еуропаға алғаш келген кумандықтармен бейбіт келісімге келді. 1061 жылы кумандықтар оның княздығына шабуыл жасап, Всеволодты шайқаста жеңді. Всеволод ағасы Изяславты және алыс туысы Всеславты өзіне қосылуға көндірді, олар 1060 жылы торктарға қарсы шабуыл жасады. 1067 жылы Всеволодтың грек әйелі қайтыс болды, ол көп ұзамай қыпшақ ханшайымы Анна Половецкаяға үйленді. Олардың Стугна өзеніндегі шайқастан кейін суға батып кеткен ұлы болды, сондай-ақ қыздары да болды, біреуі монахқа айналды, екіншісі – Киевтің Евпраксиясы император Генрих IV-ке үйленді. 1068 жылы кумандықтар Киев Русіне қайтадан шабуыл жасады. Үш бауырлас күштерін біріктіріп, оларға қарсы соғысты, бірақ кумандықтар оларды Альта өзенінде жеңді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Всеволод Переяславқа қашып кетті. Бірақ қала тұрғындары ашық көтеріліс ұйымдастырып, Изяславты тақтан түсіріп, Всеславты азат етіп, өздерінің ұлы князі деп жариялады. Всеволод пен Святослав Киевтен узурпаторды қууға тырыспады. Всеволод Изяславқа қарсы Святославты қолдады. Олар 1073 жылы ағаларын Киевтен қашуға мәжбүр етті. Киевтегі үңгірлер монастырының игумены, қасиетті Феодосий Изяславқа адал болды және Святослав пен Всеволодпен түскі ас ішуден бас тартты. 1076 жылы Святослав қайтыс болғаннан кейін, Всеволод бірнеше ай Киевте таққа отырды, бірақ 1077 жылдың басында қашып кетті. Киевке оралғаннан кейін Изяслав Святославтың бұрынғы княздығын Всеволодқа берді, бірақ Святославтың ұлдары Чернигов княздығын өздерінің мұрасы – отчина деп санады. Олег Святославич кумандықтармен одақтасып, Черниговке шабуыл жасады. Изяслав Всеволодқа көмекке келді және олар Олегті шегінуге мәжбүр етті, бірақ Изяслав шайқаста қаза тапты.
He was the fifth and favourite son of Yaroslav I the Wise by Ingigerd Olafsdottir. He was born around 1030. On his seal from his last years, he was named "Andrei Vsevolodu" in Greek, implying that his baptismal name was Andrew. To back up an armistice signed with the Byzantine Emperor Constantine IX Monomachos in 1046, his father married Vsevolod to a Byzantine princess, who according to tradition was named Anastasia or Maria. That the couple's son Vladimir Monomakh bore the family name of the Byzantine emperor suggests she was a member of his close family, but no contemporary evidence attests to a specific relationship and accounts of the Emperor give him no such daughter. Upon his father's death in 1054, he received in appanage the towns of Pereyaslav, Rostov, Suzdal, and the township of Beloozero which would remain in possession of his descendants until the end of Middle Ages. Together with his elder brothers Iziaslav and Sviatoslav he formed a sort of princely triumvirate which jointly waged war on the steppe nomads, Polovtsy, and compiled the Russkaya Pravda, the first law code of the state. In 1055, Vsevolod launched an expedition against the Turks who had in the previous years expelled the Pechenegs from the Pontic steppes. He also made peace with the Cumans who appeared for the first time in Europe in the same year. The Cumans invaded his principality in 1061 and routed Vsevolod in a battle. Vsevolod persuaded his brother, Iziaslav, and their distant cousin, Vseslav, to join him and they together attacked the Torks in 1060. In 1067, Vsevolod's Greek wife died and he soon married a Kypchak princess, Anna Polovetskaya. They had a son, who drowned after the Battle of the Stugna River, and daughters, one becoming a nun and another, Eupraxia of Kiev, marrying Emperor Henry IV. The Cumans again invaded Kievan Rus' in 1068. The three brothers united their forces against them, but the Cumans routed them on the Alta River. After their defeat, Vsevolod withdrew to Pereyaslav. However, its citizens rose up in open rebellion, dethroned Iziaslav, and liberated and proclaimed Vseslav their grand prince. Vsevolod and Sviatoslav made no attempt to expel the usurper from Kiev. Vsevolod supported Sviatoslav against Iziaslav. They forced their brother to flee from Kiev in 1073. Feodosy, the saintly hegumen or head of the Monastery of the Caves in Kiev remained loyal to Iziaslav, and refused lunch with Sviatoslav and Vsevolod. After Sviatoslav's death in 1076, Vsevolod enthroned himself in Kiev for a few months before fleeing in early 1077. Once he was back in Kiev, Iziaslav granted Sviatoslav's former principality to Vsevolod, but Sviatoslav's sons considered the Principality of Chernigov as their own patrimony or otchina. Oleg Sviatoslavich made an alliance with the Cumans and invaded Chernigov. Iziaslav came to Vsevolod's rescue and they forced Oleg to retreat, but Iziaslav was murdered in the battle.
Билік
Изиаслав қайтыс болғаннан кейін, Всеволод, олардың әкесінің жалғыз тірі қалған ұлы болғандықтан, Киев тағына отырды, осылайша Киев, Чернигов және Переяславль Киев Русінің үш негізгі княздығын біріктірді. Ол өзінің үлкен ұлы Владимир Мономахты Черниговты басқаруға тағайындады. "Шағатай заманының жылнамасы" кітабында "халық енді ханзаданың әділеттігіне қол жеткізе алмады, судьялар жемқор және сатып алуға бейім болды" деп жазылған. Өмірінің соңғы жылдарында Всеволод ескі кеңесшілерінің кеңесіне емес, жас кеңесшілерінің кеңесіне құлақ қойды. Владимир Мономахтың өмірбаяндық естеліктерінде айтылғандай, Всеволод бес шет тілін білген. Тарихшы Джордж Вернадскийдің пікірінше, олар грек және половец тілдерін қамтитын болса керек, өйткені оның екі әйелінің де ұлты сондай болған, сондай-ақ ол латын, норвег және осетин тілдерін де білген болуы мүмкін. Ол көптеген шайқастарда жеңіліске ұшырады, ал оның үлкен ұлы Владимир Мономах, көрнекті және даңқты батыр, әкесі үшін көптеген шайқастарды жүргізді. Оның билігінің соңғы жылдары ауыр сырқатқа толы болды, ал Владимир Мономах үкімет басшысы болды.
After Iziaslav's death, Vsevolod, as their father's only surviving son, took the Kievan throne, thus uniting the three core principalitiesKiev, Chernigov and Pereyaslavlin Kievan Rus'. He appointed his eldest son, Vladimir Monomach, to administer Chernigov. The Primary Chronicle writes that the "people no longer had access to the Prince's justice, judges became corrupt and venal". Vsevolod followed his young councilors' advice instead of that of his old retainers in his last years. Vsevolod spoke five foreign languages, according to Vladimir Monomach's Autobiography. Historian George Vernadsky believes that these probably included Greek and Cuman, because of the nationality of his two wives, and that he likely spoke Latin, Norse, and Ossetian. He lost most of his battles; his eldest son, Vladimir Monomakh, a grand and famous warrior, did most of the fighting for his father. The last years of his reign were clouded by grave illness, and Vladimir Monomakh presided over the government.