Кіріспе

Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексі (Уголовный кодекс Российской Федерации, жиі қысқартылып УК РФ) - Ресей Федерациясының қылмыстық құқық бұзушылық туралы заңдарының негізгі көзі. 1996 жылғы Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексі (УГКРФ) 1997 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Жаңа Қылмыстық кодекс 1960 жылғы кеңестік аналогты алмастырды.

Қысқаша мазмұны

UGKRF декларативтік құжат болып табылады. Ол 2-бапта "адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын, мүлікті, қоғамдық тәртіп пен қоғамдық қауіпсіздікті, қоршаған ортаны және Ресей Федерациясының конституциялық жүйесін қылмыстық қол сұғушылықтан қорғау, адамзат бейбітшілігін және қауіпсіздігін сақтау, сондай-ақ қылмыстардың алдын алу" сияқты "міндеттер" тізімімен басталады. Осы міндеттерді орындау үшін UGKRF "қылмыстық жауапкершіліктің негіздері мен қағидаларын белгілейді, қандай іс-әрекеттерді адамдар үшін, қоғам үшін немесе мемлекет үшін қауіпті қылмыс деп танылатынын айқындайды және қылмыс жасағаны үшін жаза түрлерін және басқа да қылмыстық шараларды белгілейді". Тек UGKRF ғана қылмыстық әрекетке әкеп соғады, яғни егер адам осы заңда көрсетілген әрекеттерге қатысса, онда ғана ол қылмыстық белгіге ие бола алады және соған сәйкес жазаланады. 2002 жылы ғана Ресейдің қылмыстық құқығында non bis in idem қағидаты қолданылған сияқты. 2009 жылы талапкер Золотухин Ресейге қарсы ісінде жеңіске жетті, ал Еуропалық адам құқықтары соты елде әлі де билік жүргізді. Ресей 2022 жылғы 16 наурыздан бастап Еуропа Кеңесінің мүшелігінен шығарылғандықтан, 58-бапқа сәйкес 2022 жылғы 16 қыркүйектен бастап Конвенцияның қатысушы елдері болудан бас тартты. Кейбір ортодоксалды компартивистердің пікірінше, Ресей заңгерлері менс реа қағидаты туралы қатты уайымдайды, бірақ оны танымауы мүмкін. ҚР ҚІЖК адам саудасы (127-бап 1) және зорлау (131-бап) қылмысын қылмыстық деп санайды. 226.1-бапта "Күшті, улы, улы, жарылғыш, радиоактивті заттардың, сәулелену көздерінің, ядролық материалдардың, атыс қаруларының немесе олардың негізгі бөліктерінің, жарылғыш құрылғылардың контрабандасы" туралы айтылған. 228-бап "Есірткі, психотроптық заттар немесе олардың аналогтарын заңсыз алу, сақтау, тасымалдау, өндіру, өңдеу, сондай-ақ заңсыз сатып алу" дегенге қатысты. 228.1-бап "Есірткілерді, психотроптық заттарды немесе олардың аналогтарын заңсыз өндіруге, сатуға немесе беруге, сондай-ақ есірткілік заттарды құрайтын өсімдіктерді заңсыз сатуға немесе беруге" қатысты. 230.1-бап "Спортшыны спортта қолдануға тыйым салынған заттарды және/немесе әдістерді қолдануға итермелеуге" қатысты, ал 230.2-бап "Спортшыға қарсы спортта қолдануға тыйым салынған заттарды және/немесе әдістерді қолдануға" бағытталған. 234-бап Ауызды немесе улы заттарды сату мақсатында заңсыз айналым жасау. 359-бапта "Жемқорларды жалдауға, даярлауға, қаржыландыруға немесе басқа да материалдық қамтамасыз етуге, сондай-ақ оны қарулы қақтығыстар мен жаулық әрекеттерге пайдалану үшін төрт жылдан сегіз жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады" деп жазылған, сондықтан теория бойынша жеке әскери компанияны ұйымдастыру Ресейде қауіпті.

Ресей Федерациясының қылмыстық заңнамасы

Ресей Федерациясында Ресей Федерациясы Конституциясының 71-бабының "o" тармағына сәйкес қылмыстық заңнаманы қабылдау федералды мемлекеттік органдардың айрықша құзыретіне жатқызылады. Ресей Федерациясының субъектiлерiнiң органдары қылмыстық заңнама актілерін қабылдауға құқығы жоқ. Ресей Конституциясының 105-бабына сәйкес, федералды заңдарды қабылдауға уәкілетті орган - Мемлекеттік Дума. Ресей қылмыстық құқығының тарихы қылмыстық заңнаманың кодталмаған актілерімен танымал болғанымен, XIX ғасырдың ортасынан бастап Ресей қылмыстық заңнамасы кодталды. Қазіргі уақытта Ресейде 1997 жылдың 1 қаңтарында күшіне енген Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексі сияқты қылмыстық заң бар. Қылмыстық кодекстің 1-бабының 1-бөлігіне сәйкес, бұл Ресей аумағында қолданылатын жалғыз қылмыстық заң. Қылмыстық жауапкершілікті көздейтін барлық басқа заңдар Қылмыстық кодекске енгізілуі тиіс. Осыған байланысты барлық заңнамалық актілер Қылмыстық кодекске өзгерістер мен толықтырулар түрінде қабылданады. Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексі Ресей Конституциясына, халықаралық құқықтың жалпы танылған қағидалары мен нормаларына, сондай-ақ Ресейдің халықаралық құқықтық міндеттемелерінде қамтылған нормаларға негізделген.

Қылмыстық кодекстің құрылымы

Кодекс - ішкі бірлігімен сипатталатын және екі бөліктен (жалпы және арнайы) тұратын кодификацияланған нормативтік акт (кодекс). Жалпы бөлім 6 бөлімнен, 17 тараудан және 1 1045 баптан тұрады. Оның нормаларында қылмыстық құқықтың жалпы қағидаттары мен ережелері, қылмыстық құқықтың уақыт пен кеңістіктегі шекаралары, қылмыстардың ұғымы мен санаттары, қылмыстық жауапкершілікке тартылатын адамдар, кінә ұғымы, оның түрлері мен түрлері, аяқталмаған қылмыстық әрекетке қатысты ережелер, қылмысқа қатысу, жаза, оның түрлері, мақсаттары және тағайындалу тәртібі, адамды қылмыстық жауапкершіліктен босату және жазалау жағдайлары, кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауапкершілігінің ерекшеліктері, қылмыстық сипаттағы басқа да шаралардың ұғымы мен мазмұны айқындалады. Кодекстің арнайы бөлімі 6 бөлімнен, 19 тараудан және 105 361 баптан тұрады, онда нақты қылмыстардың құрамы сипатталады, сондай-ақ оларды жасағаны үшін санкциялар (жазалардың түрлері мен мөлшерлері) тізімі келтіріледі. Ресей Қылмыстық кодексінің Ерекше бөлігінің жүйесі қылмыстық құқық қорғаудың басымдықтарын көрсетеді: онда бірінші кезекте жеке тұлғаға қарсы қылмыстар, содан кейін ғана экономика саласындағы қылмыстар, қоғамдық қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпке, мемлекеттік билікке, әскери қызметке, адамзат бейбітшілігі мен қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар қойылады. Қылмыстық құқық нормалары Кодекстің баптарында қамтылған, ал бір бап бір немесе бірнеше қылмыстық құқық нормаларын қамтуы мүмкін. Кодекс мақалаларының көпшілігі жеке параграфтарға бөлінген және сандық белгісі бар (1, 2, 3, т.б.) бөліктерге бөлінеді. Кейбір мақалаларда абзацтар әрпімен белгіленеді. Сонымен қатар, Кодекстің арнайы бөлігінің кейбір баптарында қылмыстық құқық ұғымдары ашылған немесе қылмыстық құқық институттары қалыптастырылған ескертулер бар. Кодекс мақалалар, тараулар мен бөлімдерді үздіксіз нөмірлейді. Егер кодқа жаңа баптар немесе тараулар енгізілсе, қолданыстағы баптардың нөмірленуі өзгермейді, ал қосылған баптар немесе тараулар кодтың мазмұны бойынша ең жақын құрылымдық бірлігінің нөмірін цифрлық белгімен қоса, нүктемен немесе жоғарғы индекспен жазылады: 104.1 немесе 1041. Бір затты алып тастаған жағдайда, басқа заттардың нөмірлері де өзгермейді, ал алып тасталған заттың орнына тиісті жазу жасалады (Федералды заң No. <number>FZ DD. Мм. YYYY жарамсыз болып қалды).

Ресей Қылмыстық кодексінің уақытқа әсері

Ресей Қылмыстық кодексінің күшіне енуі тәртібі "Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексінің күшіне енуі туралы" арнайы федералды заңда белгіленген. Оның айтуынша, Ресейдің Қылмыстық кодексі кейбір ережелерді қоспағанда, 1997 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. Осы заңның 4-бабына сәйкес жазалар туралы кейбір ережелер оларды орындау үшін қажетті жағдайлар жасалғаннан кейін, бірақ белгілі бір мерзімнен кешіктірмей қолданысқа енгізіледі: міндетті еңбек түріндегі жаза туралы нормалар - 2004 жылдан кешіктірмей, бостандықты шектеу түріндегі жаза - 2005 жылдан кешіктірмей, тұтқындау түріндегі жаза - 2006 жылдан кешіктірмей. Ресейдің Қылмыстық кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізетін федералды заңдар да олардың күшіне енуі үшін арнайы мерзімді белгілей алады. Егер мұндай мерзім көрсетілмесе, "Федералды конституциялық заңдарды, федералды заңдарды, Ресей Федерациясы Федералды жиналысы палаталарының актілерін жариялау және күшіне ену тәртібі туралы" 1994 жылғы 14 маусымдағы Федералды заңда белгіленген жалпы рәсім қолданылады. Оған сәйкес, федералды заңдар Ресей Федерациясының бүкіл аумағында ресми жарияланғаннан кейін 10 күннен кейін бір мезгілде күшіне енеді. "Республиканың ресми порталы" - "Республиканың ресми порталы" (www.rrespublica.ru) және "Республиканың ресми порталы" (www.rrespublica.ru). pravo. - Айтпақшы. Үкімет. лық). Сонымен қатар, 10 күндік мерзімнің кері санауы "Парламент газетінде" немесе "Российская газетада" жарияланған күннен немесе "Құқықтық ақпараттың ресми интернет-порталында" (www.russkiy.ru) жарияланған күннен бастап басталады. pravo. - Айтпақшы. Үкімет. лық). Ресей Қылмыстық кодексінің 9-бабына сәйкес, қылмыстың қылмыстық сипаты мен жазалануы осы қылмыс жасалған кезде қолданылып жүрген қылмыстық заңмен анықталады. Сонымен қатар, қылмыс жасалған уақыт, оның салдары пайда болған уақытқа қарамастан, әлеуметтік қауіпті іс-әрекеттің (әрекетсіздіктің) жасалған уақыты ретінде танылады. Соңғы қылмыстың уақыты қылмыстың жалғасуы кезінде, соңынан қылмыстың ерікті немесе мәжбүрлі тоқтатылуы кезінде анықталады. Ерекше жағдайда қылмыстық заңның күші кейінге шегерілуі мүмкін, яғни оның күші осындай заң күшіне енгенге дейін қылмыс жасаған адамдарға, соның ішінде жазасын өтеп жатқан немесе жазасын өтеп келген, бірақ қылмыстық тіркелімі бар адамдарға да қолданылады. Ресей Қылмыстық кодексінің 10-бабында қылмысты жоятын, жазаны жеңілдететін немесе қылмыс жасаған адамның жағдайын өзгеше түрде жақсартатын қылмыстық заңның кері әсері бар екендігі белгіленген. Қылмыстық құқық басқа жағдайларда кері әсерімен қолданылмайды, бұл Ресей Конституциясының 54-бабында тыйым салынған. Егер жаңа қылмыстық заң кез келген әрекетті қылмыстық қылмыстан босатып (жақындауға болмайтын деп таныса), онда ол күшіне енген сәттен бастап, алдын ала тергеу немесе сот төрелігі жүргізіліп жатқан осындай әрекетке қатысты барлық қылмыстық істер тоқтатылуы тиіс, ал осындай әрекеті үшін жазасын өтеп жүрген адамдар босатылуға жатады. Ресей Қылмыстық кодексінің 10-бабының 2-бөлігіне сәйкес, егер жаңа қылмыстық заң адамның жасаған әрекеті үшін жазаны жеңілдетсе, онда бұл жаза жаңа қылмыстық заңда көзделген шекте жеңілдетіледі. Заңның кері әсерін қолдану мүмкіндігі туралы мәселе егер декриминализация Қылмыстық кодексте сілтеме жасалатын басқа құқық саласының нормативтік актісінің өзгеруіне байланысты болса, онда да күмән тудырады (мысалы, Жол қозғалысы ережелері). Өзінің бір анықтамасында Ресей Конституциялық соты заңның мынадай түсіндірмесін берді: "белгілі бір әрекеттерді қылмыстық заңнамаға тиісті өзгерістер енгізу арқылы ғана емес, сонымен қатар қылмыстық құқықтың бос нормалары көрсетілген басқа салаға тиесілі нормативтік ережелерді жою арқылы немесе қылмыстық құқық реттеуінің аясын шектеу арқылы жүзеге асыруға болады. Ресей Конституциялық соты басқа бір іс бойынша ретроактивті күш туралы ережелердің қылмыстық құқық нормаларына ғана қатысты екенін, ал басқа құқық салаларына қатысты заңнама нормаларына қатысты емес екенін анықтады. Іс жүзінде қылмыс жасалу мен жазалау аралығында қылмыстық құқық бірнеше рет өзгеріп, "орталық" қылмыстық құқық қылмыс жасалған кезде немесе жазалау кезінде қолданылғаннан гөрі жеңілдетілген (әрекетті қылмыстық қылмыс деп санамауға дейін) жағдайлар болады. Осылайша, No 2011 жылғы 7 желтоқсандағы 420 ФЗ РФ Қылмыстық кодексінің жалған айыптау үшін жауапкершілікті қарастыратын 129-бабын 2011 жылғы 8 желтоқсан...

Ресейдің қылмыстық кодексінің ғарышқа әсері

Ресей Қылмыстық кодексінің 11-бабының 1-бөлігіне сәйкес, ол Ресей Федерациясының бүкіл аумағына (ғарышта қылмыстық құқықтың аумақтық қағидаты) өз әсерін тигізеді. Ресей Федерациясының аумағына Ресей Қылмыстық кодексінің шекараларын анықтау мақсатында мыналар кіреді: Ресейдің мемлекеттік шекарасы шегінде орналасқан өзендер, көлдер мен басқа да су айдындарының ішкі сулары. Ресей Федерациясының ішкі теңіз сулары Ресей Федерациясының аумақтық теңізінің ені өлшенетін базалық сызықтардан қашықта орналасқан. Ресей Федерациясының аумақтық теңіздері - халықаралық құқықтық актілерде көрсетілген (теңіз жағалауындағы төменгі су ағыны сызығы және т.б.) негізден өлшенген құрлық аумағына немесе ішкі теңіз суларына жанасатын 12 теңіз милясы еніндегі теңіз белдеуі. Ресейдің ішкі жері. Ресей әуе кеңістігі. Ресейдің континенттік шельфі. Ресейдің арнайы экономикалық аймағы. Ресейдің қылмыстық құзыры құрлықтық текше аумағындағы сулар мен әуе кеңістігіне қатысты емес, бұл ретте тек осы аумақтың режимін бұзуға байланысты қылмыстарға қатысты жүзеге асырылады (оның ішінде оларда орналасқан жасанды объектілерге қатысты: бұрғылау қондырғылары, жасанды аралдар, су асты кабельдері). Бұл жағдай ерекше экономикалық аймақтың аумағында қылмыстық сот төрелігін жүзеге асырумен ұқсас: ол тек онда қауіпсіздік аймақтарын заңсыз құруға және оның табиғи ресурстарын пайдалануға байланысты әрекеттерге қолданылады. Ресейдің Қылмыстық кодексі Ресей Федерациясы ашық теңізде немесе ашық әуе кеңістігінде орналасқан Ресейдің әуежайына немесе порттарына тағайындалған Ресей Федерациясының туымен немесе сәйкестендіру белгілерімен сыртқы ғарышқа, суға және әуе кемелеріне, сондай-ақ Ресей Федерациясының туымен немесе сәйкестендіру белгілерімен орналасқан әскери кемелерге және әскери әуе кемелеріне (олардың орналасуына қарамастан) қолданылады. Халықаралық құқық Ресейдің аумақтық теңізінде орналасқан шет мемлекеттердің туын көтерген кемелерде және Ресейдің әуе кеңістігінде орналасқан осындай мемлекеттердің әуе кемелерінде жасалған қылмыстар бойынша Ресейдің қылмыстық төрелігін жүзеге асыруға шектеулер енгізеді. Өнер. БҰҰ-ның 1982 жылғы 10 желтоқсандағы теңіз құқығы туралы конвенциясының 27-бабында жағалау мемлекетінің юрисдикциясы тек қылмыстың салдары жағалау мемлекетіне таралған немесе қылмыс елдің бейбітшілігін немесе аумақтық теңіздегі тәртіпті бұзған, немесе егер кеме капитаны немесе туы бар мемлекеттің дипломатиялық (консулдық) өкілі жергілікті билік органдарына көмек сұраса немесе егер бұл шаралар есірткі немесе психотроптық заттардың заңсыз айналымын тоқтату үшін қажет болса ғана қолданылады деп белгіленеді. Әуе кемесінде жасалған қылмыстар мен басқа да іс-әрекеттер туралы 1963 жылғы Токио конвенциясында басқа мемлекеттердің әуе кемесінде жасалған қылмыстарға қатысты қылмыстық төрелік тек егер қылмыс мемлекеттің аумағында салдары болса немесе осындай мемлекеттің азаматы (тұрғыны) немесе азаматы (тұрғыны) жасаған болса, немесе мемлекеттің қауіпсіздігіне қарсы бағытталған болса, немесе әуе рейстері ережелерін бұзумен байланысты болса, немесе егер осы мемлекеттің халықаралық міндеттемелерін орындау үшін араласу қажет болса ғана жүзеге асырылады. Осылайша, әуе кемесінде немесе кемеде жасалған барлық басқа қылмыстарға туындайтын мемлекеттің заңдары қолданылады. Бұл шетелдік мемлекеттердің аумақтық теңіздері мен әуе кеңістігінде орналасқан ресейлік кемелер мен ұшақтарға да қатысты. Халықаралық құқық Ресейдің аумақтық қылмыстық сот төрелігінен ерекшеліктер белгілей алады. Мұндай ерекшеліктердің ең танымалдарының бірі - дипломатиялық және консулдық иммунитет. Ресейдің Қылмыстық кодексі Ресей азаматтарына және Ресей аумағында тұрақты тұратын, шет мемлекеттің аумағында қылмыс жасаған азаматтығы жоқ адамдарға, егер оларға қатысты сол мемлекеттің сотының шешімі болмаса (азаматтық қағидаты), сондай-ақ Ресейден тыс орналасқан Ресей әскери бөлімдерінің әскери қызметшілеріне (егер халықаралық келісімде өзгеше көзделмесе) қолданылады. Бұл жағдайда жауапкершілік шараларын қолдану (2006 жылы Ресей Қылмыстық кодексінде енгізілген өзгерістерге сәйкес) жасалған әрекеттің шет мемлекетте қылмыс болып саналуына байланысты емес (Ресей Қылмыстық кодексінің 12-бабы). Ресейдің қылмыстық кодексі бойынша Ресейдің резиденті емес шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдар, егер олар жасаған қылмыс Р...

2013 жыл

2013 жылдың қазан айында өзгертілді 208-бап, "Заңсыз қарулы топтарды ұйымдастыруды немесе оларға қатысуды" заңсыз деп жариялады. Бұл үшін 6 жылға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалады.

2022 жыл

2022 жылдың наурыз айында Ресейдің жалған ақпарат туралы заңы қылмыстық кодекске No No ретінде қосылды. 207.3 "Ресей Федерациясының Қарулы Күштерін қолдану туралы қасақана жалған ақпаратты жария ету" деп аталады. Жаңа заң бойынша Ресейдің қарулы күштері туралы жалған ақпарат тарату үшін 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. The Washington Post газетінің түсіндірмесіне сәйкес, 207.3 бапта 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруін сипаттау үшін "басып алу" термині қолданылуы қылмыстық деп танылады және әлеуметтік желілерді пайдаланатын журналистер мен азаматтар басып кіруді сипаттау үшін "арнайы әскери операция" деген ресми терминді қолдануға мәжбүр болады.