Кіріспе

Леопольд Кожелух (, туған аты Ян Антонин Кожелух, балама түрде Леопольд Кожелух, Леопольд Коцелух; 26 маусым 1747 - 7 мамыр 1818) - чех композиторы және музыка мұғалімі. Ол Велвари қаласында дүниеге келді және музыка білімін одан әрі жалғастыру үшін Прагаға көшіп барды, содан кейін 1778 жылы Венаға қайта оралды, онда ол өзінің қалған мансабында болды. Венада ол композитор, пианист және мұғалім ретінде танымал болды, ал 1792 жылдан 1818 жылы қайтыс болғанға дейін ол Вольфганг Амадей Моцарттың мұрагері ретінде Камер Капельмейстер (музыкалық директор) және Хофмузик композиторы (композитор) болып корольдік тағайындауға ие болды. Кожелухтың композициялық шығармашылығында клавиатура үшін сонаталар мен концерттер, сонымен қатар камералық музыка, хор музыкасы және опера болды.

Өмір

Кожелух 1747 жылы 26 маусымда қазіргі Чехияның Вельвари қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Антонин Бартоломей Кожелух еді. Ол Ян Антонин деп шомылдыру рәсімінен өтті, бірақ 1773 жылы аға ағасы, композитор Ян Антонин Кожелухпен шатасудан аулақ болу үшін Леопольд есімін қабылдады. Вельварда музыкалық білімін бастағаннан кейін Кожелух Прагаға көшіп барды, онда ол өзінің ағайындысы және Франтишек Ксавер Душекпен бірге оқыды, соңғысы оған клавиатура мен композицияны үйретті. Оның шәкірттері Мария Терезия Паради, Вюртембергтің эрцгерцогинясы Елизавета, эрцгерцогиня Мария Луиза және Бразилияның император қызы Мария Леопольд фон Остеррахия болды. Архигерцогиня Елизаветаға оқытушы болып тағайындалуы ресми сот лауазымы болды, ол Георг Кристоф Вагенсейлдің орнын басады. 1781 жылы Вольфганг Амадей Моцарт өзінің жұмыс берушісі - Зальцбург архиепискобымен араздасып, сол кездегі сарайдағы органшы қызметін тастап кетті. Архиепископ бұл лауазымға Кожелухты ұсынды, бірақ Кожелух бас тартты, кейіннен ол досына өзінің де Моцарттың жаман мінез-құлқының құрбаны болуы мүмкін екендігі туралы алаңдаушылық білдірді. 1784 жылы Кожелух баспаға көшкен, көп ұзамай өзінің жеке фирмасын құрды, Musikalisches Magazine, кейіннен оның ағасы Антонин Томаштың басқаруына кіреді. Кожелух бұл фирманы шетелдегі серіктестермен бірлесіп, көптеген композицияларын жариялауға пайдаланды. Кожелухтың патшалық ортадағы беделі 1791 жылы Прагада император Леопольд II-нің таққа отырғызу рәсіміне арналған жақсы қабылдауға ие болған кантатаны жазған кезде қайтадан өсті. Моцарт осы оқиғаға орай "Титоның абыройы" атты шығармасын жазды. Сол жылы Моцарттың қайтыс болуы Кожелухқа тағы бір мүмкіндік берді: император Франц II оған Моцарттың орнын ұсынды, Камер Капельмейстер (музыкалық директор) және Хофмузик Композитор (композитор), және Моцарттың жалақысын екі есеге көбейтті. Кожелух өлгенге дейін осы лауазымдарда қалатын болды. 1809 жылы бәсекелес композиторларды жиі кемсітетін Людвиг ван Бетховен Томсонға хат жазып, Кожелухты "Miserabilis" деп атады. Кожелух 1818 жылы 7 мамырда қайтыс болды. Оның қызы Катерина Сиббини Козелюх танымал пианист және композитор болды. Кожелух сонаталарын клавесиннің орнына жаңадан пайда болған фортепианода ойнату үшін жазған. Сонаталардың танымалдылығы фортепианоның сәнге айналуына септігін тигізді.

Палата

Кожелухтың камералық музыкасы, әсіресе оның 1790-шы жылдардағы шығармалары, оның шығармаларының ең озық түрлерінің бірі болып табылады, көбінесе Бетховеннің экспрессионизмін алдын ала білдіреді. Кожелухтың тек қана кыллы квартеттері осы кезеңнен басталады. Алты томдық жинақ Опус 32 және Опус 33 деп жарияланды, олар бүкіл Еуропаға танылды. Кожелухтың барлық хорлық шығармалары, оның ішінде кантаталары мен оның алты операсының бесеуі жоғалып кетті. Оның операсы Густав Васа (бәлкім 1792 жылдан) 2018 жылы Финляндияда композитор қайтыс болғаннан кейін алғаш рет орындалды.