Кіріспе
Ежелгі грек әлеуметтік сыныбы, ат әскері ретінде қызмет етуге мүмкіндік беретіндер Hippeis (ππεῖς, бірлік ππεύς, hippeus) - ат әскері үшін грек термині. Ежелгі Афина қоғамында Солонның саяси реформаларынан кейін гиппейлер төрт әлеуметтік таптың екінші орында тұрды. Оның құрамына кем дегенде 300 медимной немесе оның баламасы жылдық табысы бар ер адамдар кірді. Тимократиялық конституцияға сәйкес, орташа азаматтың жылдық табысы 200 медимнойдан кем болған. Бұл 300 медминьо жасайтын ер адамдарға мемлекет алдындағы қызметі кезінде соғыс атты сатып алуға және ұстауға мүмкіндік берді. Оның аналогтары - римдік equites (атшылар) және ортағасырлық рыцарьлар.
Hippeis (ἱππεῖς, singular ἱππεύς, hippeus) is a Greek term for cavalry. In ancient Athenian society, after the political reforms of Solon, the hippeus was the second highest of the four social classes. It was composed of men who had at least 300 medimnoi or their equivalent as yearly income. According to the Timocratic Constitution the average citizen had a yearly income of less than 200 medimnoi. This gave the men who made 300 medimnoi the ability to purchase and maintain a war horse during their service to the state. Its counterparts were the Roman equites (equestrians) and medieval knights.
Ерте қалыптасуы
Спартада гиппейлер патшаның құрмет сақшылары болды. Оның құрамына отыз жасқа толмаған 300 спартандық кірді кіргізді. Олар патшаның жеке күзетші жасағында қызмет ететін. Афиналық ат әскері грек-парсы соғысынан кейін б.з.д. Олардың арасында 200 атты садақшы (hippotoxōtæ) мен 1000 афиналық азамат болды. Гиппопоттар тыныштық кезінде де бұрғылау жұмыстарын жалғастырды. Олар сондай-ақ қоғамдық мерекелерде шерулерге қатысқан. Оларға екі гиппарх басшылық ететін. Әр гиппархқа әрқайсысы бір филаға басшылық ететін бес филарх бағынады. Екі топтың да офицерлері жоғары екі сыныптан алынды. Бұл boule (кеңес) міндеті болды, қарауыл жақсы жағдайда болды және жаңа мүшелерді олардың жабдықтары мен жарамдылығына қатысты тексеру. Жоғалған атты әскердің саны халық жиналысының жарлығымен анықталды. Әр атшы қосылған кезде жабдық ақшасын және күйеу жігіт пен екі жылқыны ұстауға субсидия алады; бұл мемлекет тарапынан жыл сайынғы қырық таланттан тұратын грант болып өсті, бірақ тұрақты жалақы тек далада ғана берілді.
Спартаның ат әскері
424 жылы аттардан тұратын тұрақты корпус құрылды, бұл жаяу әскермен салыстырғанда ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалған жағдайды болдырмады. Байлар тек аттар, жабдықтар мен қару-жарақтармен қамтамасыз етуі керек еді; соғыс кезінде күдіктілер ретінде қызметке жарамсыз деп танылғандар атты әскерге шақырылып, алдын ала жаттығусыз жіберілді. Кейінгі уақытта әрбір гоплит морасына 60 атлы жасақ бөлінген. Спарталықтардың жалдамалы әскерлері мен одақтастары да өздерінің әскерлеріне қосылды.
Азаматтық ат әскері
Грекияның атлы әскерінің пайдасы аз еді, себебі олардың ауыр қару-жарағы, металл қалқандары мен қалпақтары, металл жиектері бар кильттері, тізеге дейін жететін жамбастары және былғары аяқ киімдері болды. Олар қалқандарын шайқасқа көтермеген. Олар шабуылға екі қырлы семсер мен найзамен шабуылдайтын. Гректер ат астынан жасалған мойынтірек пен тіректерді білмейтін. Ол атқа тұмсықтай жабысып, оның құрсағына жабысып тұратын. Тесалиялықтар ең жақсы атшылар саналды. Жылқышылық пен жаяу әскерде жаттыққан Фибаның қасиетті тобы 364 жылы Фералық Александрмен болған фаталды қақтығысқа аттанған Пелопидас ат әскерінің ұлы қолбасшысымен бірге барған болуы мүмкін (Пелопидас Македониялық Филипп ІІ-ге көптеген ат әскері дағдыларын үйретті). Ат әскері алғаш рет Македонияның Филипп II және оның ұлы Ұлы Александрдың қол астында Македония әскерінде маңызды орын алды. Бұрын грек әскерінде атпен жүретін жасақшылар аз болғанмен, кейіннен Александрдың әскерінде олардың саны алтыдан бірін құраған. Македониялық ат әскері ауыр және жеңіл болып екіге бөлінді, екеуі де орташа күштілігі 200 адамнан тұратын эскадрильялардан (илай) тұрды. Продромой (қақтығысшылар) деген атпен құрылған жеңіл ат әскері македониялық сариссофоройдан, яғни сариссадан, ұзындығы 5 метрге дейінгі найзадан (Полибиус, XVIII, 12) және фракиялық аттылардан құралған. Атты әскердің әрқайсысында ат үстінде қызметшісі, ал жүкті және жем-шөпті тасымалдауға жетектелген жылқысы болған. Александрдан кейін екі атпен қаруланған таренттік атшылар пайда болды ((б.з.д. 192 жыл, Ливий, XXXV 28, 29).
Эволюция
Ежелгі Грецияда Микен дәуірінен бастап шамамен б.з.д. Бірінші кезең - қарапайым жылқыны соғыс атты етіп, содан соғыс арбасын тарту. Екінші кезеңде соғыс платформасы ретінде күймені ат өзінен-өзі алмастырды. Атты әскерлер әскерді қоршауға, жауды қоршауға және қашып бара жатқан жауларды қуып жүруге пайдаланылды. Үшінші кезең - IV ғасырда ат әскері пайда болды.