Кіріспе

Индонезия және малай терминдері "тәуелсіз" немесе "еркін" Мердека (Jawi) - индонезия және малай тілдерінде "тәуелсіз" немесе "еркін" деген мағынаны білдіретін термин. Бұл санскрит тіліндегі махардхика (महर्द्धिक) сөзінен алынған, яғни "бай, өркендеуші және күшті" деген мағынаны білдіреді. Малай архипелагында бұл термин босатылған құлдың мағынасын білдірді. Бұл термин басқа да индонезиялық тілдерде қолданылады. Мардиджкер термині түпнұсқа санскрит сөздерінің португалша нұсқасының голландша бұзылуы және Шығыс Үндістандағы Үндістаннан келген бұрынғы португал және голланд құлдарын белгілеу үшін қолданылған, ол Мардиджкер деп аталады, одан малай мағынасы "еркін" алынған. Мардикерлер - Үндістан мен Шығыс Үндістаннан әкелінген бұрынғы католик құлдары, олар католик дінінен бас тартып, Голландия реформацияланған шіркеуімен қосылса, голландтар оларды азат етті. Бұл термин Голландияның Шығыс-Индия, Британдық Малайя және Маңғыстау елді мекендерінің отарлы аумақтарында антиколониалистік және тәуелсіздік қозғалыстарымен қолданылған. Ол Нидерланды мен Ұлыбританияның отаршылдық үкіметінен тәуелсіздікті талап ететіндердің бірігуіне шақыру болды. Филиппиннің оңтүстік бөлігіндегі Минданао аралында Моро халқының этнолингвистикалық топтары - Меранау, Магуинданау және Иранун, марадика сөзін еркіндік немесе азаттық деген мағынада қолданады. Пампанган терминінің мардика (мардика деп те жазылады) және тагалог махарикасының санскрит тіліндегі этимологиясы малай мердекамен бірдей және классикалық филиппин қоғамында еркін адам, либертос немесе бостандықты адам дегенді білдіреді.

Малайзия

Бүгінде Малайзияда 1963 жылы Малайзия, Солтүстік Борнео, Саравак және Сингапур бірікті, бұл термин әлі күнге дейін өзекті болып табылады. Оны 1957 жылы 31 тамызда Малайзияның тәуелсіздігін атап өтетін Малайзияның ұлттық мерекесі - Хари Мердека мен Тәуелсіздік алаңындағы Датаран Мердекада көруге болады. Солтүстік Борнео мен Саравак 1963 жылы 31 тамызда Малайзияны құру үшін ресми түрде қосылуға тиіс еді, бірақ Индонезия мен Филиппиннің қарсылығына байланысты және Біріккен Ұлттар Ұйымының командасына Солтүстік Борнео мен Саравакта жаңа федерацияға қатысуы туралы референдум өткізуге уақыт беру үшін, күн 16 қыркүйекке кейінге қалдырылды, ол қазір Малайзия күні ретінде атап өтіледі. Малайзияның тұңғыш премьер-министрі Тунку Абдул Рахман 1957 жылы "Мердека" деп жеті рет айқайлап, Малайзияның тәуелсіздігін жариялады.

Сингапур

Сингапур жағдайында Мердека әдетте 1950 жылдары Ұлыбританиядан өзін-өзі басқару мен өзін-өзі басқаруды білдіреді, өйткені Азиядағы империализм баяу төмендеді. Бұл әдетте Сингапурдың 1965 жылы Малайзиядан тәуелсіздігін білдірмейді, ол 1962 жылғы ұлттық референдум өткізілгеннен кейін 1963 жылы 16 қыркүйекте Малайзия, Сабах және Саравакпен біріктірілді. Сингапур Конституциясы 1953 жылы Рендел комиссиясының ұсыныстары бойынша өзгертілді, Сингапурдың Заңнамалық Кеңесінің орнына 32 орындық заң шығарушы Ассамблея құрылды. Заң шығарушы Ассамблея қазіргі Сингапур парламентіне әкелді. 1955 жылғы Сингапурдағы жалпы сайлауда халық алғаш рет сайлаған мүшелер Сингапурдың заң шығарушы органында көпшілікке айналды. Бұрын Заң шығарушы Кеңестің алты мүшесі ғана сайланып, қалғандары тағайындалатын. Алайда бұл кем дегенде ішкі істер мәселесінде толық өзін-өзі басқаруды талап ететін адамдарды қанағаттандырған жоқ. Филиппиндік мұсылман сенаторы доктор Ахмад Домокао Алонто сияқты көрнекті мұсылман көшбасшылары басқаратын Минданао Тәуелсіздік қозғалысы (MIM) және мұсылман фундаменталистері Ансар эль Исламның құрылуын жариялады. Исламдық қайта жаңғыру қозғалысын басқарып, сепаратистік Моро Ұлттық азаттық майданының (MNLF) құрылуын қолдады. Төрт онжылдықтан астам уақыт бойы Моро күресінің арқасында Филиппин колониализмінен бостандықты дәлелдеді. Бұл туралы Моро көшбасшылары МНЛФ профессоры Нур Мисуари мен Моро ислам азаттық майданының (МИЛФ) марқұм Ustadz Salamat Hashim айтқан. Қазіргі уақытқа дейін Мороның жас ұрпағы арасында еркіндік пен тәуелсіздік үшін күрес жалғасуда. Заңдық жағынан Марадека (сөзбе-сөз еркіндік дегенді білдіреді) Филиппиндегі көптеген саяси топтар мен белсенділерге берілген демократиялық кеңістікті пайдаланатын зорлық-зомбылықсыз саяси қозғалыстың алдыңғы шебінде көрінді. 1975 жылдан бері ұзаққа созылған бейбітшілік процесінің тарихын талдап, Шығыс Тимор Біріккен Ұлттар Ұйымының демеушілігімен жүзеге асырылған "Төзімділік дауысы" және "Азат Ачех" қозғалысының Норвегияның демеушілігімен жүргізілген бейбітшілік келіссөздері арқылы толық өзін-өзі басқаруға қол жеткізген кезде, Моро бүлікші топтары ұзаққа созылған бейбітшілік пен ешқашан аяқталмайтын бейбітшілік процесін өткізді. Бұл тек қана Филиппин үкіметінің бүлікшілерге қарсы стратегиясы ретінде қолданылды және Минданаодағы жауыздықты тоқтату үшін шын жүректен емес. Бұл әрекеттердің нәтижесінде Морос және студенттер экстремистік топтарға қосылып, филиппиндіктерге қарсы шабуылға шықты. Филиппин үкіметі бұрынғы келісімге кіру туралы келісімді ұсынған кезде MILF-тің қарсы ұсынысын қабылдамауындағы бірнеше оқиғалар бейбітшілік келіссөздерін тоқтатады және одан әрі тоқтатады.