Кіріспе

Кеңес физигі (1927-2006) Юрий Николаевич Денисюк:Юрий Николаевич Денисюк (27 шілде 1927 жылы Сочиде, 14 мамыр 2006 жылы Санкт-Петербургте) - Ресей физигі және бұрынғы Кеңес Одағындағы оптикалық голографияның негізін қалаушылардың бірі. Ол голографияға, әсіресе "Денисюк голограммасына" қосқан үлкен үлесімен танымал. Ресей Ғылым академиясының толық мүшесі (1992; 1970 жылдан бері корреспондент-мүшесі), физика-математика ғылымдарының докторы (1971, 1964 жылдан ғылым кандидаты), профессор (1980).

Өмірбаян

Юрий Денисюк жасын Ленинградта өткізді және Ленинградты қоршау кезінде қалада болды. Ғылыми еңбектері 1954 жылы (Петербург Ұлттық ақпараттық технологиялар, механика және оптика ғылыми-зерттеу университетін бітіргеннен кейін) Вавилов мемлекеттік оптика институтында басталды. Сол кезде ол совет жазушысы және палеонтологы Иван Ефремовтің "Жұлдызды кемелер" атты ғылыми-фантастикалық романынан (ол жерде белгісіз материалдан жасалған көне дискіде пайда болған ғарышкердің үш өлшемді бейнесі туралы жазылған) және 1908 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты Габриэль Липманның керемет тәжірибелері туралы жазылған. 1958 жылы, яғни лазерлер когерентті жарықпен ойлап табылғанға дейін, ол өзінің жеке тәжірибелерін жүргізе бастады, онда ол сынап буына шамдың сәулесін қолданды және 3D голограмманы алғаш рет көрсетті. 1971 жылдан бастап Ю. Н. Денисюк Вавилов атындағы мемлекеттік оптикалық институтының голографиялық зертханасының меңгерушісі, кейіннен ол бүкіл бөлімнің меңгерушісі болды, ол голографиялық зерттеулермен айналысты. 1988 жылдан бастап Ресей Ғылым академиясының Иоффе физикалық-техникалық институтының голографиялық зертханасының меңгерушісі болды. Ол 240-қа жуық ғылыми мақала жариялады, оның ішінде 35 өнертабыс бар.

Ғылыми жұмыс

Юрий Денисюктың ғылыми жұмысы негізінен физикалық оптикамен, әсіресе голографиямен айналысты. 1962 жылы Денисюк үш өлшемді ортада бейне жазу әдісін ойлап тапты, бұл нысаннан келетін толқынның фазасы, амплитудасы және спектрлік құрылымы туралы ақпаратты сақтауға мүмкіндік береді. Бұл голограммаларды әдеттегі ақ жарық сәулесін қолдану арқылы жасауға болады. Бұл ғылыми табылған деп үкімет анықтады және оны 1962 жылдың 1 ақпанынан бастап 88-ші нөмірмен КСРО өнертабыстар мен жаңалықтар жөніндегі мемлекеттік комитетіне келесі мәлімдемемен бірге тіркеді: Бұл ашылған зат - мөлдір материал ортасының үш өлшемді элементінен жарық түсіру кезінде кеңістіктегі бұрмаланусыз түсті кескін объектісінің бұрын белгісіз құбылысы, онда заттың тығыздық үлестірімі объектінің айналасында сәулеленуші сәулеленудің шашырауында қалыптасқан тұрақ толқын өрісінің қарқындылық кеңеюіне сәйкес келеді. 1970 жылы Денисюк Ленин сыйлығын алды, ол сыйлықты алғаннан кейін Кеңес Одағы Ғылым Академиясының мүшесі болып сайланды және Вавилов мемлекеттік оптикалық институтында жаңадан құрылған голография зертханасының басшысы болып тағайындалды. Ол динамикалық голографияның принциптерін зерттей бастады, ол үшін 1982 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығы берілді. Ол сондай-ақ холографиялық әдіспен радар импульстерін өңдеу жүйесін құруға қатысты, ол үшін 1989 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығын алды. Денисюк прогрессивті толқындардың шағылыстыратын қасиеттерге ие екенін көрсетті, бұл соқтығысқан сәулелер экспериментінде пайда болған голограммалар мәселесін шешті. Оның ғылыми жұмысының көп бөлігі квази терең голограммаларды (белгілі бір өлшемді құрылым) және селектограммаларды (периодикалық үш өлшемді ортаның жаңа түрі) зерттеуге арналды. Денисюктың басшылығымен жарыққа сезімтал жаңа материалдар, соның ішінде реоксан, капиллярлы саңылаулы шыны және түрлі композиттік материалдар, голографиялық жазу құралы ретінде қолданылды.