Кіріспе

Ирандық шиит маржа және діни жетекші Ұлы аятолла Насер Макарем Ширази (ناصر مکارم شیرازی, 1927 жылы 25 ақпанда Шираз қаласында туған) - ирандық шиит маржа және діни жетекші.

Өмірбаян

Ол Иранның Шираз қаласында дүниеге келген. Оның веб-сайтына сәйкес, оның әкесі Әли Мұхаммед, оның атасы Мұхаммед Кәрім, оның ата-бабасы Мұхаммед Бакир және оның ата-бабасы Мұхаммед Садық болды. Иран режиміне қарсылық білдірген Парване Вахидманештің айтуынша, оның еврей ата-бабалары бар. Мектепті Ширазда бітірген. Ол 14 жасында Аға Бабахан Ширази семинариясында исламдық оқуды бастады. Кіріспе оқуды аяқтағаннан кейін, ол заңтануды (фикх) және оның қағидаларын (усоол әл фикх) зерттеді. Ол тез жетістіктерге жетіп, шамамен төрт жылда исламдық білімнің кіріспе және орта деңгейлерін оқып бітірді. Осы уақыт ішінде ол Шираздағы ислам семинариясында сабақ берді. 18 жасында ол құмдық теологиялық семинарияға ресми түрде оқуға түсіп, келесі бес жыл бойы сол кездегі кейбір жетекші ислам мұғалімдерінің, мысалы аятолла Мұхаммед Хусейн Буруджерди мен аятолла Сейед Казем Шариатмадаридің діни жиындары мен сабақтарында болды.

Наджаф қаласында

1950 жылы ол Наджафтың (Ирак) діни семинариясына оқуға түсті. Мұнда ол аятолла Мүхсин әл Хаким, аятолла Әбуль Касим Хой және аятолла Абдул Хади аш Ширази сияқты мұғалімдердің сабақтарына қатыса алды. 24 жасында Нажафтағы екі аға ғалым оған толық ижтихад берді. Аятолла Мүхсин әл Хаким де оған қысқаша, толық мақтау хаты жазды. 1951 жылы ол Құмға оралды, өйткені ол Наджафта оқуын жалғастыру үшін өмір сүруге мүмкіндігі жоқ еді. Иранға оралғаннан кейін аятолла Насер Макарем Ширази аспирантурада фикх және үсул әл-фикх сабақтарын оқыта бастады. Сонымен қатар, ол "Мактаб-е-Ислам" атты Иранда басылып шыққан алғашқы ислам журналының редакциялық кеңесінің мүшесі болды. "Философ Намаха" атты эссесі үшін Иранның Философия академиясының сыйлығын жеңіп алды.

Стадионға әйелдердің қатысуы

Президент Ахмадинежадтың әйелдерге стадионға футбол матчтарына қатысуға рұқсат беру туралы ұсынысынан кейін (қазір олар мұны істей алмайды), Макарем бұған қарсы фатва шығарды.

Тасқа атқаннан басқа әдістер

Макаремнің неке адалдығын бұзған адамды таспен атқылау туралы фатвасында: "Айрым жағдайларда таспен атқылау жазасын басқа әдістермен ауыстыруға болады", - делінген.

Темекі шегу

Макарем темекі шегуді тыйым салған (харам) фәтуа шығарды.

Иттер және үй жануарлары

2010 жылы ол Құранда иттерді үй жануарлары ретінде ұстауға тыйым салынғанына қарамастан, неге ит шариғат бойынша лас деп саналатынын сұраған сұраққа жауап берді. Ол өз фәтвасында шариғат бойынша иттер шынымен де риуаяға, Мұхаммед пайғамбар мен оның үй ішінен жеткен сенімді риуаяттарға (хадис) сүйене отырып, таза емес деп саналатынын атап өтті. Макарем Иранның итке деген қазіргі бейімділігін "Батысты соқырлықпен еліктеу" деп сипаттады; ол "жаман нәтижелерге" әкеледі деп сенді. Иранның Мәдениет және ислам бағыт-бағдары министрлігі осы фәтваға қарсылық білдіріп, үй жануарларын ұстау, сатып алу және сату туралы жарнамаларға тыйым салды.

Холокост

2010 жылдың қыркүйегінде Ислам Республикасының жаңалықтар агенттігі (IRNA) оның сөздерін келтірді: "Холокост - бұл ырымнан басқа ештеңе емес, бірақ сионистер әлемдегі адамдар мұны қабылдауға мәжбүр болуы керек дейді. Холокост туралы шындық анық емес. Зерттеушілер оның шынайылығын тексеруді қалағанда немесе оны яһудилер құрбандық ретінде көрсету үшін жасады, олар зерттеушілерді түрмеге қамап қояды".

Кәмелетке толмағандардың некелері

Ол Иранда белгілі бір жағдайларда рұқсат етілген 13 жасқа толмаған қыздардың некеге тұруына қатысты, мұндай некеге бұрын рұқсат етілген болса да, қазіргі уақытта олардың қатысы бар тараптардың мүддесіне (maslahat) сәйкес келмейтіні және жарамсыз деп саналуы керектігі дәлелденді.

Гендерлік рөлдер

Өзінің ресми сайтында Макарем "Феминисттер қозғалысы елемейтін басты мәселе" - "ерлер мен әйелдер арасындағы теңдікті насихаттау және адамның құқықтары мен міндеттері оның физикалық және психологиялық мүмкіндіктері мен мүмкіндіктеріне сай болуы керек дегенді елемеу" деп мәлімдейді. Осы қасиеттер ескерілмесе, адам баласының іс-әрекетіне қатысты қандай да бір заңдар шығарылса, ол әділетсіздікке ұласады".

Гомосексуализм

"Отбасы - адамзат қоғамының негізін құрайтын элемент болғандықтан, отбасындағы осындай проблемалар қоғамға да таралып, некеге тұрудың төмендеуі, гомосексуализмнің таралуы және жыныстық қатынастың бұзылуы сияқты әлеуметтік проблемалар тудыруы мүмкін".

Саяси мансап

Аятолла Макарим Ширази революцияға дейінгі кезеңде белсенді болды, сондықтан да ол бірнеше рет түрмеге жабылды. Ол тіпті үш рет Чабахар, Махабад және Анарк қалаларына жер аударылды. Иран төңкерісінен кейін ол құрылыс жөніндегі сарапшылар жиналысына тағайындалды және алғашқы конституцияны жазуда маңызды рөл атқарды. Ол қазір үкімет мүшесі емес, ол Құм қаласында тұрады. 2014 жылдың 23 қарашасында бірнеше айлық дайындықтан кейін ол ақыры әлемнің түкпір-түкпірінен 600-ден астам діни ғалымдарды "Ислам ғалымдарының көзқарасы бойынша экстремистік және такфири қозғалыстар туралы халықаралық конгресс" атты конференцияға жинауға қол жеткізді. Бұл кездесуде мұсылман әлемінде, әсіресе, такфирилер қозғалысында орын алып отырған дау-дамайлар талқыланды. Ол ИМ-нің зұлымдықтарына қарсы әрекетсіздікті айыптайтын алғашқы табысты қонақжайлылықтан кейін, 2016 жылдың 28 қаңтарында экстремизмнің қолайсыз пайда болуына қатысты мұсылман ғалымдарының жауапкершілігіне назар аудару үшін Екстремизм және бүгінгі әлемдегі Такфири қозғалыстары атты тағы бір конференция ұйымдастыруды шешті. Біріншісі сияқты екінші конгрессте 80-нен астам елден ғалымдар шақыру алды және оған мыңға жуық адам қатысты.