Кіріспе

Акадияның губернаторы 1631-1642 және 1653-1657 Шарль де Сент-Этьен де Ла Тур (1593-1666) - француз гугенот колонисі және тері саудагері, 1631-1642 және 1653-1657 жылдар аралығында Акадияның губернаторы болды.

Ерте өмір

Шарль де Сент-Этьен де Ла Тур 1593 жылы Францияда Хугенот Клод де Сент-Этьен де Ла Тур және оның әйелі Мари Амадор де Салазарда дүниеге келді. Ол Францияның королі Карл VII-нің Францияның Ұлы палаташысы Жорж де Ла Тремоиллдің ұрпағы. 1610 жылы 17 жасында Чарльз әкесімен бірге Акадиядағы Порт-Рояльге келді. Жан де Бьенкур де Путринкур бастаған экспедиция 1604 жылы Сент-Круа аралында, Мэн штатында алғашқы қоныстанушылардың бірі болған. Бұрын бұл елді 1607 жылы Бьенкур де Путринкур және басқалар қаржы қиындықтарына байланысты тастап кеткен болатын. 1610 жылғы экспедицияда Путринкурдың 19 жасар ұлы Шарль де Бьенкур де Сент-Жюст пен католик діни қызметкері болды. Олар жергілікті микмак халқын, оның ішінде олардың басшысы Мембертуды шомылдыру рәсімінен өткізуді бастады. 1613 жылы Порт-Рояльдегі қонысқа капитан Сэмюэл Аргалл бастаған Вирджиния отаршылары шабуыл жасады. Бірнеше қоныс аударушы қаза тапты, басқалары тұтқынға алынды, ал бекініс пен тауарлар жойылды. Францияда қыстаған Путринкур келесі көктемде Порт-Рояльға оралды. Ол тірі қалған қоныстанушылармен бірге Францияға қайтуға мәжбүр болды және колониядағы мүддесін ұлына қалдырды. Жас Бьенкорт пен Шарль де ла Тур Микмактар арасында өмір сүріп, тері өнеркәсібімен айналысты. Шарль де Бьенкур 1623 жылы қайтыс болып, Ла Турды өзінің мұрагері ретінде қалдырды, бірақ бұл француз тәжінің мойындауынан өтпеді. Ла Тур колонияны қолға алып, Порт-Рояльдан көшіп, Кап-де-Сабльге (қазіргі Порт-Ла-Тур, Новая Шотландия) қоныстанды. Ол өзінің Францияда агенті болған Дэвид Ломеронның құрметіне Форт-Ломерон деп аталатын мықты бекет салды. Көп ұзамай Ла Тур микмак тайпасынан шыққан әйелге үйленіп, отбасын құрды. 1627-29 жылғы ағылшын-француз соғысының басталуымен Шарль де Ла Тур, егер Акадия француз болып қалатын болса, қорғанысты күшейту керек екенін білді. Ол король Людовик XIII мен кардинал Ришельеге хаттар жазды, оларды әкесі Клод ұсынды, олар оған қажетті заттар мен күшейткіштерді, сондай-ақ аймақты қорғауға уәкілеттік беретін тиісті комиссияны сұрады. 1628 жылдың көктемінде күшейтулер жіберілді, бірақ кемелер сэр Дэвид Кирктің қолбасшылығымен ағылшындықтармен тұтқындалды, ал экипаж, соның ішінде Ла Турдың әкесі Англияға тұтқын ретінде жіберілді. 1629 жылы Квебек ағылшынға құлағаннан кейін Жаңа Францияда қалған жалғыз француз бекінісі Ла Турдың Форт-Ломерон болды.

Акадияның губернаторы

1631 жылы Ла Турды ресми түрде король Людовик XIII генерал-лейтенант және Акадияның губернаторы етіп тағайындады. Содан кейін ол қазіргі Сент-Джон, Нью-Брансуик қаласындағы Сент-Джон өзенінің сағасына көшіп барды, онда ол Форт-Сент-Мари (кейін Форт-Ла-Тур деп аталды) деп аталатын жаңа фортты салды. Бұл оқиғаның орын алған жерін тарихшы М. А. Макдональд былай деп сипаттаған: "Бұл өзеннің жолын қайықтармен жүзіп, Шарль Ла Турдың қоймасына бүкіл Акадиядағы ең мол терілерді әкелді: жылына үш мың мысық терісі, санап бітпейтін бобёр мен утер. Бұл жерде оның мекені тұрды, сары түбі бар, бүркемелі, оның оқ-дәрісі өзен мен шығанақты басқарады. Келесі жылы Сен-Жермен-ан-Лей келісім-шарты бойынша ағылшындар басып алған барлық жерлер Францияға, соның ішінде Акадияға қайтарылды. Сонымен қатар, кардинал Ришелье өзінің ағайындысын Исаак де Разиллиді барлық Жаңа Францияның жаңа генерал-лейтенанты және Акадияның губернаторы ретінде жіберді, бұл өткен жылдың Ла Тур комиссиясымен қайшылықта болды. Ла Тур мен Разилли Акадияны басқаруды бөлісуге келісті, соңғысы Ла Хев, Порт-Роял және Сент-Крои аймағын бақылады, ал Ла Турға Кап-де-Сабль мен Сент-Джон өзенінің билігі берілді, штаб-пәтері Форт-Сент-Мариде. Разилли 1635 жылы күтпеген жерден қайтыс болды, ал екі басшының достық қарым-қатынасы оның орнын алмастырушы Шарль де Мену д'Ольнайға дейін созылмады. 1639 жылы Шарль де Ла Турдың әйелі қайтыс болып, үш қызын қалдырды. Ол өзінің талабын нығайту үшін еркек мұрагер қажет екенін түсінген соң, жаңа әйелді алуға кірісті. Ол гугенот Франсуаза Мари Жаккелинге көз тікті және 1639 жылы 31 желтоқсанда неке келісімшартына қол қойылды. Келісім-шарт Жакелинге барлық мүлкін және мұрагерлікпен байланысты барлық заттарды алуға рұқсат берді. Сондай-ақ, ол немесе оның күйеуі некеде болған кезде алған нәрселердің жартысына ие болды, ал жесір әйел күйеуінің мүлкінің жартысына ие болды, мұра қорымен бірге, ол кез келген балалардың қамқоршысы болды. 1640 жылы маусымда Порт-Рояльға келгеннен кейін, ерлі-зайыптылар үйленіп, Форт-Сен-Мариге көшіп барды.

Акад азаматтық соғысы

1640 жылдың шілдесінде Шарль де Ла Тур мен Шарль де Мену д'Ольней келесі бес жыл бойы жалғасатын бірқатар зорлық-зомбылық және қымбатқа түсетін қарсыласулар басталды. 1642 жылы Д'Ольней Ла Турды опасыздық пен француз королін құрметтемеу үшін айыптады. Сент-Джон шайқасында Ла Турдың әйелі қалмақты үш күн қорғады. Төртінші күні 33 адамын жоғалтуына қарамастан, д'Ольней фортты бұза алды, ал Ла Турдың адамдары Франсуаза Мариді өз мойнына арқанмен қарап тұруға мәжбүр етіп, өлім жазасына кесілді. Үш аптадан кейін ол 23 жасында Николас Денистің хаттары мен драманың күнделіктері бойынша тұтқын болған кезде қайтыс болды. Әйелі қайтыс болғанын және барлық дүние-мүлкін жоғалтып алғанын білгеннен кейін Ла Тур Квебек қаласындағы Сен-Луи сарайына бас сауғалап, оны губернатор Шарль Жак Хуа де Монтмагни қарсы алды, ал д'Ольней Акадияның жалғыз губернаторы болды.

Кейінгі жылдар және өлім

Келесі төрт жыл бойы Квебектегі жер аударылу кезінде Шарль де Ла Тур тері саудасында жалғасты, иезуиттерге миссионерлік іс-әрекеттерінде көмектесті және кейде гурондармен ирокездерге қарсы шайқасты. 1650 жылы Д'Ольней каноясы қайнаған кезде қайтыс болды. Ла Тур өз ісіне қолдау көрсету үшін дереу Францияға оралды және патшаның ықыласына ие болды, сондай-ақ оның мүлкі мен губернатор ретінде қызметі қалпына келтірілді. Ол 1653 жылы Акадияға бірнеше жаңа отаршыл отбасылармен бірге, оның ішінде досы Филипп Миус д'Энтремонтпен бірге оралды. Ла Тур мен д'Ольнай фракциялары арасындағы бәсекелестікті тоқтату үшін Шарль де Ла Тур 1653 жылы 24 ақпанда өзінің бұрынғы жауының жесірі Жанна Мотинге үшінші рет үйленді. 1654 жылы генерал-майор Роберт Седжвиктің қолбасшылығындағы ағылшын экспедициясы Сент-Джон, Порт-Рояль және Пенобскот қалашықтарын басып алып, Акадияны британдық доминиондарға қосты. Ла Тур Англияға тұтқынға алынды, ал 1656 жылы ғана Оливер Кромвельдің алдына келіп, өзінің меншігін қайтаруды сұрады. Жаңа Шотландияның баронеті ретінде танылған Кромвель оның өтінішіне ағылшындық адалдықты қабылдауы және Бостон саудагерлеріне берешегі мен Сент-Джондағы ағылшын гарнизонының құнын төлеу шартымен келісті. Осы қаражатты жабу үшін қаражат жинау мақсатында ол Уильям Кроун мен полковник Уильям Темплді Акадияның бірлескен иелері ретінде қабылдады. Көп ұзамай ол өзінің екі серіктесіне өз құқығын сатып, пайданың аз пайызын ғана ұстап қалды. Кейбір тарихшылар Ла Тур әйелімен бірге Кап-де-Сабльге (қазіргі Порт-Ла-Тур, Новая Шотландия) зейнеткерлікке кетті және 1666 жылы сол жерде қайтыс болды деп болжайды.

Мұра

Порт-Ла-Тур, Новая Шотландия және Верхний Порт-Ла-Тур, Новая Шотландия қауымдастықтары Чарльз Ла-Турдың есімімен аталған.