Кіріспе

Гватемаланың Петен департаментіндегі биосфералық қорық Майя биосфералық қорығы (lang es) - Гватемаланың Ұлттық қорғалатын аумақтар кеңесі (CONAP) басқаратын Гватемаладағы табиғи қорық. Майя биосфералық қорығы 21 602 км2 аумақты алып жатыр, бұл елдің жалпы жер аумағының бестен бірі. Паркта көптеген жануарлар дүниесі, соның ішінде Мореле крокодилі мен оцелленная индейка бар. Сонымен қатар, оның флорасы мол, оның ішінде нан жаңғағы, махагония, Swietenia humilis, Bloma prisca, Vitex gaumeri, кедр, Bucida buceras, Haematoxylum campechianum, Rhizophora mangle және Pimenta dioica. Бұл аймақ ылғалды алқаптардан бастап, төменгі тау жоталарына дейін жетеді және бірнеше су айдындары, соның ішінде көлдер, өзендер, өзендер мен cenote бар. Қорық 1990 жылы Амазонканың солтүстігінде қалған ең үлкен американдық тропикалық орманды қорғау үшін құрылған. ЮНЕСКО жүзеге асырған биосфералық қорық моделі адам қызметі мен биосфера арасындағы тепе-теңдікті сақтауды жоспарлауда тұрақты экономикалық дамуды қосу арқылы дамытуға бағытталған. Көп пайдалану аймақтарында (8484,40 км2; 40%) және резервацияның оңтүстік бөлігін қамтитын буферлік аймақта (4975 км2; 24%) белгілі бір реттелетін экономикалық қызметке рұқсат етіледі. Бұған сүректі және орман өнімдерін тұрақты пайдалану жатады, мысалы, дәмдеуіш жасауға қолданылатын шырышты, гүлдестеге қолданылатын сәндік пальма өсімдіктерін, пиментті және ащы дәмдеуішті. Гватемала үкіметі жергілікті қауымдарға орман концессиясын берді, оларға 25 жыл бойы белгіленген аймақтарда тұрақты орман шаруашылығын жүргізу құқығын берді. Орман шаруашылығын басқару кеңесі сияқты халықаралық бақылау топтары ағаш кесу іс-әрекеттерін тұрақты деп растайды. 2005 жылы сертификатталды. Көп пайдалану аймағының басқа бөліктерінде ауыл шаруашылығы бірлестіктеріне ауыл шаруашылығы полигондарында шаруашылық жүргізу құқығын берді.

Археология

Майя биосфералық қорығында ежелгі майя қалаларының көп бөлігі орналасқан, олардың көбі қазба жұмыстарымен айналысуда. 2018 жылы археологтар "лидар" деп аталатын лазерлік технологияның көмегімен Гватемаланың солтүстігінде 60 мыңдай картаға түсірілмеген құрылымды анықтады. Жоба Майя биосфералық қорығының маңында картаға түсірілді. Бұрынғы болжамдардан айырмашылығы, жаңа табылғандардың арқасында археологтар 7 11 миллион Майя халқы Петен алабында 650 жылдан 800 жылға дейінгі классикалық кезеңнің соңында өмір сүрген деп санайды. Лидар технологиясы ағаш шатырларын сандық түрде алып тастап, ежелгі қалдықтарды ашып, Тикал сияқты Майя қалаларының бұрын ойланғаннан үлкен екенін көрсетті. Лидардың арқасында үйлер, сарайлар, көтерілген тас жолдар мен қорғаныс бекіністері ашылды. Археолог Стивен Хьюстонның айтуынша, бұл - 150 жылдан астам уақыт бойы майя археологиясында табылған ең үлкен табылған.

Қоршаған ортаға қауіп төндіретін факторлар

Майя биосфералық қорығындағы экожүйелер адам әрекетімен, соның ішінде заңсыз ағаш кесу, қорғалған аймақтарда егін шаруашылығы мен мал шаруашылығы, сондай-ақ есірткі саудасы, браконьерлік және майялық бұйымдарды тонау сияқты көптеген қауіп-қатерлерге тап болады. Өңірде бірнеше қоғамдық даму жобалары бар Rainforest Alliance коммерциялық емес ұйымының мәліметі бойынша, соңғы 21 жылда қорықтың орман аумағы 13 пайызға қысқарды. 2000 жылдан бері қораның 8 пайызы заңсыз мал шаруашылығымен айналысады. Ең үлкен орман кесудің кейбір түрлері Лагуна-дель-Тигр және Сьерра-дель-Ланкандон ұлттық парктерінде орын алды. 2020 жылы Лагуна-дель-Тигре ұлттық паркідегі әуе суреттерін талдау суреттердің 87% -ында ірі көлемдегі ірі қара мал шаруашылығының дәлелін тапты. Үлкен фермаларды 1960 жылдары үкімет көтермеледі, ал шамамен 2002 жылдан бастап наркологтар жер мен мал сатып алып, ақшаны адалдандырады және еттің есірткі қызметіне байланысты емес ақшаға сатылады. Шағын фермерлер азық-түлік өсірумен қатар жайылым да өсіреді, ал есірткі сатушылар тікбұрышты, ұзын түзу сызықты және трактордың дөңгелектерінің іздерін байқайтын ондаған гектар жерді тазалайды.