Кіріспе

Рио-Гранде, Пуэрто-Рико маңындағы жаңбырлы ормандар. Эль-Юнке ұлттық орманы (lang es), бұрын Кариб теңізі ұлттық орманы (немесе Bosque Nacional del Caribe) деп аталған, Пуэрто-Риконың солтүстік-шығысында орналасқан. Басқа штаттар мен аумақтарда мұндайда және тропикалық жаңбырлы ормандар болғанымен, бұл АҚШ Ұлттық орман жүйесіндегі және АҚШ Орман шаруашылығы қызметіне қарасты жалғыз тропикалық жаңбырлы орманы. Эль-Юнке ұлттық орманы Сьерра-де-Лукильо тауларының етектерінде жатыр, 28 000 акрдан (43,753 шаршы миль немесе 113,32 шаршы километр) астам жерді алып жатыр, бұл оны Пуэрто-Рикодағы мемлекеттік жердің ең ірі бөлігі етеді. Орманның ең биік тау шыңы теңіз деңгейінен 1065 метр биіктікте. Эль-Юнке орманындағы екінші биік таудың да аты Пико-Эль-Юнке. Ұлттық орманның ішіндегі басқа шыңдар – Пико-дель-Эсте, Пико-дель-Оэсте, Эль-Касике және Эль-Торо, бұл Пуэрто-Риконың шығысындағы ең биік нүкте және Сьерра-де-Лукильо. Көп жауын-шашын (кейбір аймақтарда жылына 20 футтан астам, немесе жылына орташа есеппен 120 дюймнен 240 дюймға дейін су) джунгли сияқты ортаны жасайды – жасыл жапырақтар, тік жарлар, сарқырамалар мен өзендер жиі кездеседі. Орманның ішінде джунгли сияқты аумақтың флорасы мен фаунасын тамашалауға болатын көптеген жолдар бар. Эль-Юнке орманы сонымен қатар ерекше тайино петроглифтерімен де әйгілі. Ескі халықтың сенуіне сәйкес, Эль-Юнке олардың басты құдайы Юкахудың тағы екен, сондықтан ол грек мифологиясындағы Олимп тауына тең келеді.

Атау және этимология

Эль Юнке – бұл тау шыңы, Пико Эль Юнке, орманның атауы және кейде бүкіл Сьерра-де-Лукильо жотасының атауы ретінде де қолданылады. «Эль Юнке» атауы испан тіліндегі «yunque» сөзінен, яғни «үскіш» деген мағынасынан шыққан болуы мүмкін. Бұл атау Сьерра-де-Лукильо жотасының солтүстіктен (Эль Юнке шыңы) немесе оңтүстіктен (Эль Торо) қарағандағы салыстырмалы түрде биік және жазық пішінін көрсетеді. Сондай-ақ, испандық атауға таудың жергілікті атауларының да әсер еткені айтылады: «Юкен» немесе «Юке», бұл, мүмкін, «ақ жер» дегенді білдіреді, ал «Лукильо» немесе «Юкию» – рух немесе құдай Йокахудың тағы бір аты, сондай-ақ, легендарлық кацик Локильоның есімі. Таудың аты жотаға берілгені ме, әлде жота таудың атымен аталғандығы ме, әзірге белгісіз.

Тарих

Эль Юнке ұлттық орманының аумағы Колумб заманына дейін белгілі болған. Орман бүгінде жергілікті тайно тайпаларына қатысты бірнеше археологиялық орындарға ие, мысалы, Рио-Бланко петроглифтері. Аймақта тұрақты қоныстардың іздері табылмаған, бұл оны қасақана жалғыз қалдырғандығын және, ең бастысы, қасиетті санағандығын көрсетеді. 1493 жылы испандықтар Боринкен аралын жаулауды бастады, ал 1509 жылы Фахардо және Бланко өзендерінен алтын табылды, бұл аймақта алтын өндіруге қызығушылықты күшейтті. 1513 жылға қарай екі өзеннің де аймағында алтын кендері пайда болды, содан кейін таулы аймақтың басқа өзендерінде де алтын табылды, атап айтқанда Сабана, Прието, Ла Мина, Мамейес, Эспириту Санто және Канованас өзендерінде. Дегенмен, аймақтағы алтын өндіру 1530 жылы кеншілер мен қоныс салушылар көтерілісші тайно тайпаларының шабуылына ұшырағанда тоқтап қалды. Эль-Портал жаңбырлы орманының келушілер орталығы орналасқан жерде бұрын Каталина атты кофе плантациясы болған. 1730 жылдары Эль Юнке тауларының беткейлерінде кофе өндірісі басталды, бірақ аймақ 19 ғасырға дейін салыстырмалы түрде тиінсіз болып қалды. Осы кезеңде жазық орман ағаш өңдеу үшін пайдаланылып, ауыл шаруашылығын дамыту үшін кесілді, бұл испандық тәждің назарын аударды. Бұл уақытта орман Пуэрто-Риконың Корольдік жерлерінің бір бөлігі болды және 1853 жылы Испания үкіметі Inspección de Montes (Испанияның орман шаруашылығы қызметі) орманшыларын жерді зерттеу үшін жіберді. Аралдағы халықтың тез өсуі және сол кездегі кедей еуропалық иммигранттардың нашар шаруашылық тәжірибесіне байланысты, Испания королі Альфонсо XII 1876 жылы топырақ пен су ресурстарын сақтау және ағаш өнеркәсібін реттеу мақсатында орман аймағын ресми түрде бөліп шығарды. Бұл Эль Юнкені Батыс жарты шардағы ең көне қорықтардың біріне айналдырды, ол Йеллоустоун ұлттық паркінен тек төрт жыл ғана кіші. Орман Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде де ағаш өндіру үшін пайдаланылды, сонымен қатар орманға радарлар мен байланыс инфрақұрылымы сияқты бірнеше әскери нысандар орнатылды, әсіресе ең биік шыңдарда, мысалы, Пико-Эль-Юнкеде орнатылған ерте ескерту радиолокациялық станциясы неміс ұшақтары мен су асты кемелерінің ықтимал шабуылын бақылау және қорғау үшін пайдаланылды. 1989 жылы "Хуго" және 1998 жылы "Жорж" дауылдары орманға ауыр зиян келтірді. 2000 жылдан 2002 жылға дейін құс түрін сақтау бағдарламасы аясында 35 тұтқынға алынған попугай жабайы табиғатқа жіберілді. 2007 жылдың 2 сәуірінде президент Джордж Буш қол қойған жарлық бойынша Кариб теңізінің ұлттық орманының атауы Эль Юнке ұлттық орманы болып өзгертілді, бұл Пуэрто-Рико халқының мәдени және тарихи сезімдерін жақсырақ көрсетеді. 2017 жылы "Ирма" және "Мария" дауылдары орманды, жер сілкінісін және оның инфрақұрылымын қиратты, бұл Пуэрто-Рико попугайларының санын қайтадан азайтты. Пуэрто-Риконың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқандықтан, Атлант мұхитынан келетін пассат желдері тауларға соғылып, жылына шамамен шамадан тыс жауын-шашынға себеп болады. Орман 200-ден астам ағаш және өсімдік түрлеріне мекен, оның 16-сы орманда ғана өседі. Қауіптің алдында тұрған Пуэрто-Рико амазонкасы (Amazona vittata) жабайы табиғатта 58-80 жеке данадан тұратын популяциясы бар, ол 2006 жылдың 19 қарашасына дейін осы орманда ғана кездесетін, содан кейін Табиғи ресурстар департаменті Утуадо муниципалитетіндегі Рио-Абахо мемлекеттік орманында тағы бір жабайы популяцияны жіберді. Эль Юнке ұлттық орманында бір ғана белгіленген жабайы аймақ бар – Эль Торо жабайы аймағы, ол АҚШ-тың Ұлттық жабайы табиғатты сақтау жүйесіндегі жалғыз тропикалық жаңбырлы орман.

Бано-де-Оро табиғи аумағы

Бано-де-Оро табиғи аймағы – 1,840 акр көлемдегі зерттеу табиғи аймағы және ұлттық табиғи ескерткіш, ол Ел Юнке ұлттық орманының ішінде орналасқан. Зерттеу табиғи аймағы 1949 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман шаруашылығы қызметімен құрылды. Оның мақсаты – 800 футтан 3365 футқа дейінгі биіктікте орналасқан, екі тіршілік аймағын, сирек кездесетін Птерокарпус батпағын және ғылыми зерттеулер, білім беру және болашақтағы қорғау жұмыстары үшін адамның араласуы жоқ төрт негізгі орман типін қамтитын орман аймағын сақтау. Бано-де-Оро 1980 жылдан бері Ұлттық табиғи ескерткіш ретінде тіркелген.

Флора

Эль Юнке төрт түрлі ормандық өсімдік аймақтарынан құралған: Табонуко орманы, Пало Колорадо орманы, Сьерра Пальма орманы және Шағын орманы. Эль Юнке орманы жаңбырлы ормандағы биіктік диапазонына байланысты әртүрлі жануарлар мен өсімдіктердің мол түрлерін қамтиды.

Сиерра пальмалары орманы

Бұл орман аймағы теңіз деңгейінен 600 метр биіктікте орналасқан және Сьерра пальмасы (Prestoea montana) ағашы басым. Бұл пальма ұлттық орманның барлық аймақтарында кездеседі, бірақ топырақтың беткейлігі орманның осы биіктігінде оны басты ағашқа айналдырады.

Пало Колорадо орманы

Бұл орман аймағы теңіз деңгейінен 2500 футтан (600–900 м) жоғары орналасқан және пало колорадо (Cyrilla racemiflora) ағашы басым. Бұл ағаштың ең айқын ерекшелігі – оның қызыл, қисық қабығы, осы қасиеті испан тіліндегі атын анықтайды. Бұл ағаштар аралға ендемик емес, бірақ бұл аймаққа тән. Бұл орман аймағы жартылай ескі өсімдіктерден тұрады және кейбір пало колорадо ағаштарының жасы 1000 жылға дейін жетеді деп есептеледі. Қабығының жұқа болуына байланысты, бұл ағаштардың діңдері құрып кету қаупі төнген Пуэрто-Рико қасқыр тұқымдас құстарының (Amazona vittata) ұя салу орындары ретінде пайдаланылады. Пало колорадо орман аймағында каймитилло (Micropholis garcinifolia), жасыл каймитилло (Micropholis garciniaefolia), ярумо (Cecropia peltata), Кариб азафран (Hedyosmum arborencens) және Сьерра пальмасы (Prestoea montana) сияқты басқа да ағаштар кездеседі.

Табонуко орманы

Бұл орман аймағына атын берген табануко ағашы (Dacryodes excelsa) Пуэрто-Рико тауларында, сондай-ақ Антиль аралдарындағы басқа да аралдарда 200-ден 900 метрге дейінгі биіктікте өседі. Бұл орман аймағында сонымен қатар Пуэрто-Риконың шығысында ғана өсетін, жойылу қаупі төніп тұрған лавр магнолиясы (Magnolia splendens) да кездеседі. Бұл орман ағаштардың әртүрлілігімен ерекшеленеді, 170-тен астам түрі бар, мысалы, пулетвуд (Manilkara bidentata), Батыс Үндістанның алып папоротнигі (Cyathea arborea), ярумо (Cecropia peltata), мачо ярумо (Didymopanax morototoni), гранадилло (Buchenavia capitata) және гуарагуао ағашы (Guarea guidona).

Қалың орман (бу орман)

Карлик орман экожүйесі шамамен 3000 фут (914 м) биіктікте орналасқан және Эль Юнке орманындағы ең кіші аймақты құрайды. Орман Пуэрто-Рикоға тән, бірегей өсімдік әртүрлілігімен ерекшеленеді. Өсімдіктердің өсуі шектеулі, діңдері кеңейіп, бұтақтарындағы жапырақ саны қалыптыдан азырақ болады. Кеңейген ағаш діңдері эпифиттерге, тіршілік ету үшін тіреуге мұқтаж болғандықтан, қолайлы жағдай туғызады. Сондықтан, ылғалдылық, жауын-шашын және күннен қорғаныс болғандықтан, көптеген эпифиттік өсімдіктер Эль Юнке орманының, әсіресе карлик орманның флорасында кеңінен таралған.

Фауна

Ұлттық орман көптеген жануарлар түрлеріне мекен етеді, олардың көпшілігі Пуэрто-Рикоға ғана тән. Қауіпті жағдайдағы Пуэрто-Рико попугайынан басқа, орман ішінде тағы да құрып бара жатқан түрлер бар: Пуэрто-Рико кең қанатты бүркіті (Buteo platypterus brunnescens), Пуэрто-Рико өткір қанатты бүркіті (Accipiter striatus venator), Эльфин ормандарының соқырқұмыршасы (Setophaga angelae) және Пуэрто-Рико боасы (Epicratus inornatus). Бұрын бұл аймақта кездесетін ақ мойынды қарға (Corvus leucognaphalus) аралдан толығымен жойылды және қазір тек Испаниола ғана табады. Орманның шекараларында Пуэрто-Рикалық ориол (Icterus portoricensis), саяшы бүркіт (Falco peregrinus), қызыл жемісті жартан (Stenoderma rufus), Пуэрто-Рикалық алып аноль (Anolis cuvieri) және Пуэрто-Рикалық бұтақ анолі (Anolis occultus) сияқты жануарлар кездеседі. Эль-Юнкеден бастау алып, ағатын өзендер мен арналарда құрып кету қаупі төнген америкалық естік (Anguilla rostrata), майлы ұйқы балығы (Dormitator maculatus), үлкен ауызды ұйқы балығы (Gobiomorus dormitor), үлкен қысқыш өзен шаяны (Macrobrachium carcinus) және боку шаяны (Macrobrachium crenulatum) табады.

Пуэрто-Рико Амазонкасы

Пуэрто-Рико попугайы немесе Пуэрто-Рико Амазонкасы – 28–30 см ұзындығы бар шағын попугай. Бұл құс негізінен жасыл түсті, қызыл маңдайлы және көздерінің айналасында ақ сақиналары бар. Бұл түр Пуэрто-Рикодағы жалғыз қалған туаған попугай. 2012 жылғы мәлімет бойынша, табиғаттағы жалпы саны 58–80 жеке құс, ал тұтқындықта 300-ден астам құсқа жетеді.

Коки

Пуэрто-Рикода Eleutherodactylus тұқымдасына жататын, әртүрлі тропикалық бақалардың шамамен 16 түрі белгілі. Олардың 13-і Эль-Юнке ұлттық орманында табылған. Бұл кішкентай бақа Пуэрто-Рикодағы ең көп таралған коки түрі – Eleutherodactylus coqui-дің шақыруына байланысты осылай аталып кеткен, ол күн батқанда басталып, ертеңгі таңға дейін соқады. Осының арқасында ол пуэрто-рикандықтардың өте жақын жануарына айналды, ал қазіргі заманда коки пуэрто-рикандықтардың символына айналды. Коки – қосмекенді жануар болғанымен, ол бақаларға тән емес кейбір ерекшеліктерге ие. Бұл айырмашылықтар негізінен оның морфологиясында, көбеюінде және даму кезеңдерінде көрінеді. Морфологиялық тұрғыдан алғанда, кокидің саусақтарының арасында жарғақтар жоқ, себебі ол ылғалды ортада ағаштарда тіршілік етеді. Тағы бір маңызды айырмашылық – оның анық дернәсіл сатысы жоқ және аналық бақаның жұмыртқалары суда емес, құрлықта пісіп шығады.

Демалыс

Эль Юнке ұлттық орманы маңызды экологиялық орман қорынан өзгеше, Пуэрто-Рикодағы жергілікті тұрғындар мен келушілер үшін ең танымал туристік орындардың бірі болып табылады және пикникке шығу, құстарды қадағалау, сондай-ақ белгіленген аймақтарда велосипед тебу сияқты көптеген ойын-сауық мүмкіндіктерін ұсынады. Кемпинг белгіленген аймақтарда жасауға рұқсат етіледі (топтың көлеміне байланысты) және жалға алуға арналған коттедждер де бар. Бұған қоса, орман өзінің панорамалық көріністерімен және бақылау мұнараларымен – Йокаху мұнарасы мен Маунт-Бритон мұнарасымен әйгілі.

Жаяу жүру жолдары

Эль Юнке ұлттық орманында жаяу серуендеу, бағанасымен ең танымал әрекет болып табылады. Орман әртүрлі қиындық деңгейлеріне ие бірнеше жолдарды ұсынады. 57,8 шақырымдық Пуэрто-Риконың Солтүстік-Шығыс жолы да Эль Юнке арқылы өтеді және оған қосылады.

Пико-Эль-Юнке

Pico El Yunque Trail (немесе жай ғана El Yunque Trail) – бұл орманның басты жаяу жолы (немесе кемінде ең танымал жолы) және ол Сиерра-де-Лукильоның екінші ең биік нүктесі – Эль Юнке шыңына дейін шамамен 5,4 мильге созылады. Орташа қиындық деңгейімен бағаланғанымен, оның кейбір салалары қиынрақ деп есептеледі; жолдың өзі 1748 футқа көтеріледі. Жолдың басталуы PR 191 тас жолының соңына және Ла Мина шарлауына жақын, Пало Колорадо ақпараттық орталығының қасында, ұлттық орманның Ла Мина демалыс аймағы деп аталатын бөлігінде орналасқан. Бұл жол ұлттық орманның барлық төрт биомынан өтеді. Жыл бойы ашық және иттерге де рұқсат етіледі, бірақ оларды әрдайым тізбекпен ұстау керек.

Маунт Бритон мұнарасы

Тау Бриттон мұнарасы жолы – бұл Эль Юнке жолынан басталып, Сиерра пальма орманынан өтіп, орманның ең биік 8-ші шыңы – Бриттон тауының басына жететін 1.6 мильдік кішкентай жол. Шыңы бұлтты орманның бөлігі болып табылады және онда 1937 жылы Азаматтық консервациялық корпус салған кішкентай қарау мұнарасы орналасқан, ашық күндері Атлант мұхиты мен Кариб теңізінің көрінісін ұсынады. Жолдың биіктігі шамамен 650 футқа жетеді, деңгейі орташадан қиынға дейін бағаланады.

Лос Пикачос

Бұл өте қысқа, бірақ тік жол Пико-Эль-Юнке жолынан басталып, 0,2 мильден сәл аса қашықтыққа дейін созылады. Жолының соңында тастан салынған платформадан айналасындағы таулар мен Пуэрто-Риконың шығыс жағалауының 360 градустық панорамалық көрінісі ашылады. Бұл жол бойындағы өсімдіктер сирек кездесетін кір жуан орман экожүйесіне жатады, онда "кір жуан ағаштар" сияқты миниатюралық Clusia clusioides ағашы, сондай-ақ кір жуан аноль (Anolis occultus) және құрдымға кетіп бара жатқан елфи орманды сойқышы (Setophaga angelae) сияқты жануарлардың да өте шағын түрлері кездеседі. Бұл экологиялық аймақ елфи орманды жер деп те аталады. Жол өте қысқа болғанымен, оның қиындық деңгейі орташадан қиынға дейін бағаланады.

Камитилло

Бұл 0,4 мильдік қысқа және оңай жол, ол PR 191 тас жолындағы Sierra Palm келушілер орталығының жанынан басталады. Жол негізінен ағаш папоротниктерімен (Cyathea arborea және Alsophila dryopteroides) және Сьерра пальмаларымен мекенделген жаңбырлы орманнан өтеді. Жол Камитилло демалыс алаңына жетеді. Бұл жолда иттерге де рұқсат етіледі, бірақ оларды әрдайым бауырымен ұстау керек.

Анжелито

Анжелито жолы – табунуко орман аймағын кесіп өтетін, ұзындығы 0,7 мильдік оңай, қысқа жол. Ол Лас Дамас тоғанына, сондай-ақ Чарко Анжелито деп белгілі, Мамейес өзені бойындағы табиғи тоғандарға жетелейді. Жол оңай болғанымен, саяхатшылар ауа райына сақ болуы керек, себебі аймақ кенеттен су тасуға бейім. 2017 жылы «Мария» дауылы кезінде жол мен аймақ қатты зақымданған, бірақ жақында қайта ашылды. Иттерге жол беріледі, бірақ оларды әрқашан бау-сымырмен ұстау керек. Жолдың басталуы PR 988 тас жолында орналасқан. Бұл жол – Лукильо муниципалитетінің аумағында орналасқан орманның жалғыз жолы.

Ла Кока

Бұл жол 1,8 мильдік бір бағытты жол және өте қиын деп есептеледі, себебі тік болғаны үшін емес, оның ішіндегі орман жапырақтарының тығыздығымен байланысты. Жол көптеген кішкентай өзендер, сарқырамалар мен табануко ағаштарының орманын кесіп өтеді және көгалды Мамейес жабайы табиғи өзен аймағына жетелейді. Бұл ұлттық орманның ең жаңбырлы бөліктерінің бірі, сондықтан жол көбінесе лайлы және сырғақты болады, сондықтан тиісті саяхалық аяқ киім қажет. Аймақтағы орманның тығыздығына байланысты, орманда жоғалып кеткендердің көпшілігі осы жол бойында болады, сондықтан еш жағдайда жолдан шығуға болмайды. Жолдың басталуы PR 191 тас жолында орналасқан.

Ла Мина

Ла Мина жолы – PR 191 тас жолының жанында, Пало Колорадо ақпараттық орталығына жақын жерден басталатын, орташа қиындық деңгейіндегі 0,7 мильдік жол. Бұл танымал жаяу серуендеу жолдарының бірі, себебі ол ұлттық орманның ең әдемі шарлауықтарының бірі – Ла Мина шарлауығына жетелейді. Жол сонымен қатар Ұлттық жабайы және көрнекті өзендер жүйесіне енетін Ла Мина өзенінің арнасын бойлай өтеді және Ла Мина шарлауығының жанындағы ойпаңда жүзуге мүмкіндік береді. 2017 жылы болған Мария дауылынан келген зақымдарға байланысты 2021 жылдан бастап жол жабық.

Үлкен ағаш

Бұл – бір шақырымдық, асфальтталған, өздігінен жүргізілетін танымдық жол. Ол саяхатшыларға ұлттық орманның ең ірі ағаштарының бірі – табонуко (Dacryodes excelsa) ағашына жақын болу мүмкіндігін береді. Жол асфальтталған болғанымен, кейбір учаскелері тік болғандықтан орташа деңгейдегі жол саналады. Ол Ла Мина сарқырамасына жақын, демалыс алаңының қасында аяқталады. 2017 жылы болған Мария дауылынан келген зақымдарға байланысты, жол 2021 жылдан бері жабық.

Савана өзені

Бұл жол ұлттық орманның оңтүстік бөлігіндегі Нагуабо муниципалитетінде орналасқан сирек жолдардың бірі. Жолдың басталышы PR 191 тас жолының оңтүстік бөлігінде жатыр, онда әжетханалар мен демалыс аймағы бар. Бұл жол бастапқыда 1930 жылдары Азаматтық консервациялық корпус құрған, көптеген жылдар бойы жабық болған, бірақ 2011 жылы Сабана демалыс аймағының құрамында қайта ашылды. Жол қиын деп есептеледі, себебі тығыз орманды және қашық, тік беткейлі аймақтардан өтеді; оның ұзындығы 2,2 мильді құрайды және Эль-Торо ұлттық даласындағы Эль-Торо және Трейдвиндс жолдарымен байланысады.

Эль Торо, Батыстық желдер

Эль-Торо шөл даласы – Эль-Юнке ұлттық орманындағы ең шалғай және қиын жолдардың бірі. Ол Río Sabana және Tradewinds жолдарымен қосылатын, асфальтталған бөлігінде 2,9 мильге созылады. Асфальтталмаған бөлігін (сонымен қатар Tradewinds жолы деп аталады) есепке алғанда, жолдың ұзындығы шамамен 5 мильге жетеді және ол Эль-Тороға дейін жетеді, оның биіктігі 3,526 фут (1,075 метр) және ол ұлттық орманның және Пуэрто-Риконың шығыс бөлігіндегі ең биік нүкте болып табылады. Жол төрт түрлі ормандық биомдардан өтеді, Канованас, Рио-Гранде, Лас-Пьедрас (Эль-Торо шыңында) және Нагуабо муниципалитеттері арқылы, толығымен Эль-Торо ұлттық шөл даласының ішінде. Ұлттық орманның бұл бөлігі экологиялық тұрғыдан ең жақсы сақталған және Пуэрто-Рико попугайы, Пуэрто-Рико боасы, эльфтік орманның сұңқары, қызыл жеміс жейтін жартас және кем дегенде бес түрлі коки сияқты көптеген эндемикалық және жойылу қаупі төнген түрлердің мекені. Жолдың басталуы PR 186 тас жолында, Канованас штатының Кубуй ауданында, Эль-Торо көрікті жолы деп аталатын жолдың бір бөлігінде орналасқан.

Жүзу

Эль Юнке ұлттық орманы Ла Мина сарқымасы және PR 191 тас жолынан тыс Хуан Диего аймағы сияқты сарқымалардың төменгі жағында орналасқан табиғи шомылу алаңдарында жүзуге көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Жүзуге болатын аймақтардың кейбіреулері – Квебрада Гранде демалыс аймағы және PR 186 тас жолындағы Espíritu Santo бақылау пункты, Нагуабодағы PR 191 тас жолының оңтүстік бөлігіне жақын орналасқан Сабана демалыс аймағы және Лукильодағы PR 988 тас жолынан жақын орналасқан Анжелито және Пуэнте Рото демалыс аймақтары. Бұл аймақтардың көпшілігі кенеттен су тасуына бейім, сондықтан ауа райына қарай олар жиі жабылады. Бано Гранде және Бано де Оро – 1930-1960 жылдар аралығында танымал болған екі бұрынғы бассейндер мен демалыс аймақтары. Бұл жасанды бассейндерді «Жаңа мәміле» дәуірінде Азаматтық консервациялық корпус Ла-Мина өзенінің су алабына жататын арналарды бөлдірген арқылы салған. Олар суға бату жағдайлары мен басқа да қауіпсіздік мәселелеріне байланысты жабылды. Бұл бассейнде енді жүзуге болмаса да, олар тарихи орындар ретінде сақталған және 2017 және 2020 жылдардан бастап тарихи және архитектуралық құндылығы үшін Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Бано-де-Оро қазір су алабы бағы ретінде пайдаланылады, ал Бано-Гранде қазір танымал көркем орын.

Эль Портал жаңбырлы ормандар орталығы

1996 жылы ашылған El Portal Rainforest Center-ді Sierra Cardona Ferrer Architects фирмасының FAIA дәрежесіндегі Segundo Cardona жобалаған, мақсаты – келушілерге жаңбыр орманының қандай болатынын көрсету. 28 434 акр тропикалық орманға салынған Портал, экотуризм және экономикалық даму мен оқыту саласындағы үлгілі штаб ретінде құрылды. Орталық Кариб теңізі ұлттық орманының қауіпсіздігіне алаңдағандарды біліммен қамту және тропикалық орманның бірегей мұрасын және ортасын сақтау үшін салынған. Ол Рио-Гранде муниципалитетіндегі ұлттық орман ішінде орналасқан. Жерден 60 фут (18 метр) биіктікте орналасқан жол ағаштардың басын көруге мүмкіндік береді, ал тағы бір жол ағаштардың түбімен созылады. Орталықтағы көрмелер жаңбыр орманының өсімдіктері мен жануарлары, әлемдегі жаңбыр ормандарының маңыздылығы, жаңбыр ормандарына қауіп төндіретін факторлар және оларды сақтауға жасалып жатқан күш-жігерлерге арналған. Кіру тәжірибесі көтерілген жолдан басталады, ол ғимаратты айналасындағы орманмен біріктіріп, тау шыңдарына, мұхитқа және қайта орманды жерлерге көрініс ашады. Орталықта 9,000 шаршы фут көлемінде көрме залдары, жабық театр, конференц-орталық сыныптары мен зертханалары, сондай-ақ әкімшілік кеңселер орналасқан. Табиғи ортаны сақтау мақсатында, жолдар, тұрақтар және ғимараттар үшін бұрыннан бар ашылулар пайдаланылды, ал келушілердің маршруты мен тұрақтар контурлармен жобаланды, бұл ағаштарды сақтауға көмектесті. Портал бірнеше ірі дауылдарды, соның ішінде «Джордж» дауылын бастан өткерді. 2017 жылдың 21 қыркүйегінде «Мария» дауылы орталыққа елеулі зақым келтірді, және 2020 жылдан бастап қайта жаңарту жұмыстары жүргізілуде. El Portal Rainforest Center 2022 жылдың қаңтарында келушілерге қайта ашылды.

Әр түрлі

Эль Юнке ұлттық орманы АҚШ Ұлттық орман қызметіндегі жалғыз жаңбырлы орман деп қате айтылып келді, бірақ шындығында ол жалғыз тропикалық жаңбырлы орман. Аляска мен Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы орман сияқты, басқалары да қоңыржай белдеудегі жаңбырлы орман болып табылады. 2002 жылы АҚШ Конгресі Кариб теңізіндегі Ұлттық орманның Мамейес, Ла Мина және Икакос өзендерімен шектелген аймақтарын Ұлттық жабайы және көркем өзендер жүйесінің құрамдас бөліктері деп белгіледі. Көпшілік пікірдің қарамастан, Эль Юнке шыңы Сьерра-де-Лукильо немесе Пуэрто-Рикодағы ең биік тау емес. Сьерра-де-Лукильоның ең биік тауы – Эль-Торо, ол да ұлттық орман ішінде орналасқан, ал Пуэрто-Рикодағы ең биік тау – Джейуя мен Понсе арасындағы шекарадағы Кордильера-Центральдегі Серро-де-Пунта. Эль Юнке сонымен қатар Пуэрто-Рико халықтық фольклоры мен мәдениетінің нысаны болып табылады. Коки және Пуэрто-Рико попугайымен бірге Эль Юнке де Пуэрто-Рико мен пуэрто-рикалықтардың символы саналады. Бұл үш нысан Пуэрто-Риконың «Американың әдемі кварталдары» бағдарламасына қатысуы үшін таңдалды. Пуэрто-Рикодағы Ұлттық парк қызметінің жалғыз нысаны – Сан-Хуан ұлттық тарихи орны 2009 жылы Колумбия округі мен АҚШ территорияларының кварталдарында көрсетілген еді.