Москития: Ұлы Ормандар, Көне Қалалар және Халықтар Әлемі

Кіріспе

Ла Москития – Гондурастың шығыс бөлігі, Москито жағалауы бойында орналасқан, солтүстік-шығысқа қарай Никарагуаға дейін созылады. Аймаққа негізінен су және әуе көлігімен жетеді. Оның халқына тавахка, мискито, печ, рама, сумо, гарифуна, ладино және креол халықтары сияқты жергілікті және этникалық топтар кіреді. Ла Москития Орталық Америкадағы ең үлкен жабайы аймаққа ие, ол мангр батпақтары, лагуналар, өзендер, саванналар және тропикалық жаңбырлы орманды қамтиды. Әлемдік мұра тізіміне енген Рио-Платано биосфералық қорығы Ла Москитияның бір бөлігі болып табылады. Москития аймағы Гондурастың солтүстік-шығысындағы Грасиас-а-Диос департаментінің құрамына кіреді, бұл Оланчодан кейін елдің екінші ірі департаменті, ауданы 16 630 км². Аумақтың көп бөлігі ыстық және ылғалды жазықтан тұрады, оны Платано, Патука, Варуна және Коко сияқты көптеген өзендер мен ағындар кесіп өтеді. Гондурастың ең үлкен жағалау лагунасы – Каратаска лагунасы осы аймақта орналасқан. Ол тереңдігі аз, тұзды сулы және теңізден жұқа құм тілкесімен бөлінген. Ла Москитияның климаты тығыз тропикалық орманның өсуіне жағдай жасайды, ол қазір сақтау үшін арналған. Орталық Американың «үлкен өкпелері» деп аталатын Рио-Платано биосфералық қорығы Гондурас аумағының шамамен 7 пайызын құрайды. Мұнда өсімдік және жануарлар әлемінің әртүрлі түрлері кездеседі, оның ішінде ягуар, тапир, пекари, крокодил, маннат, гарза (шаян) және ақ бас капучин (мамық) сияқты түрлер бар. 2008 жылы халық саны 80 000-нан асып, халық тығыздығы 4,8 адам/км² құрады, бұл елдегі ең төменгі көрсеткіш. Халықтың негізгі табысы лобстер аулаудан түседі. 1997 жылға дейін аймақта туристік қызмет болған жоқ. Тропикалық жаңбырлы орман туристерді қызықтырса да, шектеулі инфрақұрылым мен көлік байланысы қиындық тудырады. «La Ruta Moskitia Ecotourism Alliance» атты қоғамдық туризм жобасы бұл жағдайды өзгертуге тырысуда. 2015 жылдың 2 наурызында National Geographic газеті аймаққа жасалған экспедицияның бұрын белгісіз қираған қаланы тапқанын хабарлады. Экспедицияның мақсаты 16 ғасырдағы испан конкистадорларының кезінен бері батыс зерттеушілерінің іздеген «Ақ қаласы» (La Ciudad Blanca), сондай-ақ «Мұмыра құдайдың қаласы» деп белгілі бір орынды табу болды. Команда белгісіз мәдениетке жататын алаңдарды, жер жұмыстарын, үйінділерді және топырақтан жасалған пирамиданы картаға түсірді. Пирамиданың негізінде тас мүсіндер де табылды. 1999 жылы жарияланған мақалада 1993 жылы аймаққа жасалған экспедиция кезінде жергілікті тұрғындардан алынған мәліметтерге негізделген синтетикалық апертуралық радарды қолданып, осы орынның орналасқан жері мен картасы көрсетілген. Қираған қала 2012 жылдың мамыр айында LIDAR технологиясы арқылы қайта анықталды және кейін Гондурас әскерилерінің көмегімен құпия түрде зерттелді. Команда осы орынды құжаттады, бірақ қазба жұмыстарын жүргізбеді. Орынды қорғау үшін оның орналасқан жері жарияланбайды.

La Mosquitia is the easternmost part of Honduras along the Mosquito Coast, which extends into northeastern Nicaragua. It is a region of tropical rainforest, pine savannah, and marsh that is accessible primarily by water and air. Its population includes indigenous and ethnic groups such as the Tawahka, Miskito, Pech, Rama, Sumo, Garífuna, Ladino, and Creole peoples. La Mosquitia has the largest wilderness area in Central America, consisting of mangrove swamps, lagoons, rivers, savannas, and tropical rain forests. The Río Plátano Biosphere Reserve, a World Heritage site, is a part of La Mosquitia. The Mosquitia region is part of the Gracias a Dios Department of northeastern Honduras, the second largest department of the country after Olancho, with 16,630 km2. Most of the territory is a very hot and humid plain, crossed by numerous streams and rivers, including the Plátano, Patuca, Waruna, and Coco rivers. The largest coastal lagoon in Honduras, Caratasca Lagoon, is in the region. It is shallow, with saline water, and is separated from the sea by a thin stretch of sand. The climate of La Mosquitia promotes the growth of a dense tropical forest, which is now set aside for preservation. The Río Plátano Biosphere Reserve, part of the so called "great lungs" of Central America, covers nearly 7% of Honduran territory. It is home to a great diversity of flora and fauna. Among its many species are the jaguar, tapir, peccary, crocodile, manatee, garza (heron), and White headed capuchin (monkey). The population in 2008 exceeded 80,000 inhabitants, representing a population density of 4.8 inhabitants/km2, the lowest in the country. The primary income of the population is derived from lobster diving. As of 1997, there was no tourism activity in the area. While the lush jungle rainforest is attractive for tourism, limited facilities and connecting transportation make it a challenge. The community based tourism project La Ruta Moskitia Ecotourism Alliance is trying to change that. On March 2, 2015, the National Geographic announced that an expedition into the region discovered a previously unknown ruined city. The expedition was seeking the site of the legendary "White City" (La Ciudad Blanca), also known as the "City of the Monkey God", a goal for Western explorers since the days of the Spanish conquistadors in the sixteenth century. The team mapped plazas, earthworks, mounds, and an earthen pyramid belonging to an unknown culture. The team also discovered a cache of stone sculptures at the base of the pyramid structure. A paper published in 1999 located and mapped the site using Synthetic aperture radar based on information obtained from local inhabitants during an expedition to the area in 1993. The ruins were again identified in May 2012 with the use of LIDAR and subsequently explored in secret with the assistance of the Honduran military. The team documented the site, but left it unexcavated. To protect the site its location is not being revealed.