Кіріспе

1990 жылдардағы жергілікті жер иелерінің жер құқығы туралы даулар Хиндмарш аралы көпірінің даулары - жергілікті аборигендердің қасиетті мәдениеті мен меншік құқықтарының қақтығысына байланысты 1990 жылдардағы австралиялық құқықтық және саяси даулар. Оңтүстік Австралияның Гуола қаласына жақын Хиндмарш аралына көпір салу (осы кездегі кабельдік паромды алмастыру және маринаны дамыту) жобасына көптеген жергілікті тұрғындар, экологиялық топтар мен жергілікті көшбасшылар қарсылық білдірді. 1994 жылы Нгарринджери әйелдер қауымының бір тобы бұл жерді өздері үшін қасиетті деп санайды. Бұл іс көп дау-дамай тудырды, өйткені бұл мәселе сол кездегі Австралия қауымдастығында Түпкүлгіліктердің құқықтары, атап айтқанда, аборигендердің жер құқығы туралы кеңірек мәселелерге толы болды және Австралиядағы жергілікті атаққа қатысты Мабо және Вик жоғары сотының істерімен тұспа-тұс келді. "Жалпы әйелдер ісі" деп аталған бұл топ заңгерлердің қатаң соттарына ұшырады. Кейбір Нгарринджери әйелдері бұл мәлімдеменің шынайылығына күмән келтірді. Хиндмарш аралдардағы корольдік комиссия "жасырын әйелдер ісі" ойда-ойға жасалған деп тапты. Кейін Хауард үкіметі Хиндмарш аралы көпірінің заңын (1997) қабылдады, бұл құрылысты жалғастыруға мүмкіндік берді. Көпір 2001 жылдың наурыз айында аяқталды. 2001 жылдың тамызында Австралияның Федералды сотында азаматтық іс қозғалып, бұл мәселе қайта жанданды. Құрылысшылардың зияндылығы үшін талаптарды қабылдамау кезінде судья Джон фон Дусса "жасырын әйелдер ісі" туралы мәлімдемелердің жасалма болғанына қанағаттанбағанын, бірақ оларды шындық деп нақты айтпағанын айтты. Нгарринджерилер мен олардың жақтастары бұл шешімді ақталу деп қабылдады, ал көптеген ұйымдар кейіннен кешірім сұрады. Бұл мәселе бойынша пікірлер әлі күнге дейін екіге бөлінген.

Өмірбаян

1977 жылы Аделаиданың құрылысшылары Том және Венди Чэпман, Binalong Pty Ltd ретінде сауда жасап, Мюррей өзенінің сағасындағы Хиндмарш аралында жер сатып алды және кейіннен өз компаниясына 560 орындық марина, автокөлік тұрағы, тұрғын үй құрылысы, конференц-орталығы, гольф алаңы және оған байланысты ғимараттар салуға рұқсат алды. Венди Чапман 1983 жылдан 1985 жылға дейін Аделаиданың бұрынғы Лорд-мэрі болды. Жайық кемесі тек ішінара ғана аяқталғандықтан, 1988 жылы Чапманс жобаның көлемін ұлғайтуға рұқсат сұрады, өйткені бастапқы жоба қаржылық тұрғыдан тиімді емес деп табылды. Жоспарлауды бағалау комиссиясы бұл ұсынысты қабылдамады, өйткені Гуолвадан Хиндмарш аралына дейін көпір салынбаса, даму кеңейте алмайды, өйткені қолданыстағы Кабельдік паром көбейген трафикті ұстай алмайды. 1989 жылдың қазанында Chapman-тар қаржыландыратын көпір үшін мақұлдау берілді, ол Экологиялық әсерді зерттеуге (EIS) байланысты. ЭМЖ (Эдмондс баяндамасы) екі апта ішінде аяқталды және антропологиялық зерттеудің қажеттілігі анықталды. Чапманс Род Лукастың зерттеуін қаржыландырды, ол 1990 жылдың қаңтарында қазіргі жазба жазбалар мифологиялық сайттарды жазбағанын, бірақ жергілікті топтармен кеңесу қажет екенін ескертті.

Жергілікті мұра

Нгарринджерилер - ақ адамдар қоныстанған кезде Оңтүстік Австралияда тұратын 3040 кландық топтардың (лакиньери) бірі. Бастапқыда 6000-ға жуық адамнан тұратын олар Австралиядағы жалғыз тайпа, олардың жері астананың ішінде орналасқан, 2002 жылғы Кунгун Нгарринджер Юньнань келісімінде мойындалғандай, олар ерекше халық ретінде өмір сүрді. 1990 жылдың сәуірінде Қоршаған орта және жоспарлау жөніндегі мемлекеттік министр Чэпмандарға Хиндмарш аралына көпір салуға және олардың жағажайларын кеңейтуге рұқсат беру туралы хат жазды. Көпірдің бағаланған құны шамамен 6 миллион доллар болды, бұл кемежайдың бағаланған құнынан әлдеқайда көп болды. Құрылыс жүргізуге рұқсат алу бірнеше шарттармен, соның ішінде Нгарренджери ақсақалдары, Раукан қауымдастығы кеңесі, Нгарренджери жерлері мен прогресс қауымдастығы және Төменгі Мюррей мұра комитеті сияқты "азаматтарды өкілдік ететін органдармен" консультация алу талаптарымен байланысты болды. Бұл 1994 жылы мәселеге айналды, өйткені Чэпман бұл талаптарға сәйкес келмеді. Чэпмандар бірнеше экологиялық әсерді зерттеулер жүргізген, көпірді қамтитын жоспарларды Раукан қауымдық кеңесіне ұсынған және Нгарренджеридің аға ақсақалдары Генри Рэнкинмен кеңескенімен, 1989 жылдың қарашасында бұл көпірдің қосымша кеңесу шартымен берілгенге дейін болды. 1994 жылы Федералды соттың отырысында Венди Чэпман министрдің өзіне жіберген хатында осы қосымша консультация талаптары көрсетілген хаттың беті жоқ екенін дәлелдеді (осы ұсыныстар Шапмандарға Қоршаған орта және жоспарлау департаменті жіберген бағалауда да қамтылған). Ол сондай-ақ, ешқандай скелеттік қалдықтар табылмағандықтан, одан әрі кеңесудің қажеті жоқ деген сенімін білдірді. Бастапқыда үкімет көпірдің жартысын төлеуден басқа ешқандай міндеттеме алмады. Өкінішке қарай, премьер-министр Бэннонның хаты мемлекеттік билікке беймәлім жауапкершілік жүктеді. Егер ол көпір салмай қалса, үкімет Westpac-тің шығындарына ғана жауапты емес, тіпті көпір салынса да, Westpac те теңіз айлағының екінші, үшінші және төртінші кезеңдерінен шығынға ұшыраса да, үкімет қазір жүздеген миллион долларға дейін жетуі мүмкін шығынды жабуға міндетті болды. 1993 жылдың наурыз айында үкіметке осы міндеттеме бойынша келісім жасалды. Жеке кәсіпкерлердің пайдасына жобаны қаржыландыруға қатысты халықтың наразылығы Оңтүстік Австралияның Заң шығарушы кеңесінің мүшесі және Австралиялық демократтардың жетекшісі Майк Эллиотт көпір мен үкімет пен Вестпак арасындағы қаржылық келісімдерді парламенттік тексеруді талап етті. Оның бір тапсырмасы салық төлеушілердің есебінен жеке пайда беру туралы үкіметтің шешімінің орындылығына қатысты болды. Тергеу нәтижелері үкімет, Чапман және Вестпак арасындағы қаржылық келісімдерді сынға алды және үкіметке көпірді қайта қарастыруды және көпірдің екінші пароммен ауыстырылатынын тексеруді ұсынды. Қазан айының басында Төменгі Мюррей мұра комитеті аборигендер ісі министріне Хиндмарш аралындағы аборигендердің жерлерін қорғауды сұрап хат жазды. Алайда көпірдің жұмысы 1993 жылдың 27 қазанында басталды, бірақ ол тез арада өндірістік іс-қимылға байланысты тоқтатылды.

1993 жылғы сайлау

Мемлекеттік банктің құлдырауының қаржылық апатына байланысты мемлекет негізінен банкротқа ұшырады, Еңбек 1993 жылдың желтоқсанындағы сайлауда жеңілді және либералдылар премьер-министр ретінде Дин Браунмен билікке келді. Оппозицияда болған кезде либералдылар Хиндмарш аралы көпіріне қарсы науқан жүргізді және оны тоқтату сайлау кезінде үгіт-насихат уәдесі болды. Мюррей өзенінің сол жағында орналасқан Берри қаласының тұрғындары көпшілікке қажетті паромды алмастыратын көпір салуды талап етті. Хиндмарш аралы келісім-шартынан шығудың жолын іздеп, Премьер Браун келісім-шарттың заңды жауапкершілігін тексеру үшін Сэмюэл Джейкобсты жалдады. 1993 жылғы сайлаудан аз уақыт бұрын лейбористік үкімет археолог доктор Нил Дрейперге Хиндмарш аралы мен құрлық жағалауын аборигендер орнын іздеуді тапсырды. Дрейпердің зерттеуінен бейхабар, судья Джейкобс 1994 жылдың басында өз баяндамасын аяқтады, ол көпірдің құрылысынан елеулі қаржылық міндеттемелерсіз шығудың жолы жоқ деген қорытындыға келді. 1994 жылдың 29 сәуірінде Дрейпер өзінің баяндамасын жаңа либералды үкіметке ұсынды. Есепте бұл аймақтың абориген әйелдері үшін рухани маңызы бар екендігі айтылып, бірқатар маңызды жерлер анықталды және олар Мемлекеттік аборигендік мұра туралы заң бойынша қорғалуы керек деп дәлелдеді. 3 мамырда аборигендер істері жөніндегі мемлекеттік министр доктор Майкл Армитаж, егер көпірдің жалғасуы үшін қажет болса, анықталған жерлерге зақым келтіруді рұқсат ету үшін заң бойынша өз өкілеттіктерін қолданды. Жұмыс қайта басталды және бірқатар наразылық білдірушілер тұтқындалды. Содан бері судья Джейкобс пен үкімет көпір келісім-шартын бұзу мүмкіндігін жіберіп алғаны айтылды. Олар аборигендік мұра туралы заңның барлық келісімшарттық міндеттемелерді жоятынын ескермеген.

Қарсылық

Көптеген адамдар, соның ішінде арал тұрғындарының көпшілігі, жеке кәсіпкерлердің пайдасына жобаны мемлекеттік қаржыландыруға қарсы болды, Хиндмарш аралының урбанизациясы және / немесе оның табиғи ортаға әсері туралы да өз қарсылығын білдірді. 1994 жылдың сәуірінде олар сотқа жүгінді, олар федералды үкіметке құрылыс салуға тыйым салу туралы бұйрық беруді өтінді. 12 мамырда құрылыс басталар алдында Нгарринджеридің өтініші бойынша аборигендер істері жөніндегі федералды министр Роберт Тикнер көпірдегі жұмыстарды тоқтату туралы төтенше жағдай жариялады, содан кейін маңызды аборигендер орындары туралы баяндау үшін профессор Шерил Сондерс ОА заңгерін тағайындады. Сондерс қызығушылық танытқан тараптармен, соның ішінде Хиндмарш аралы оларға құдайлық жер ретінде қасиетті деп мәлімдеген Нгарринджери әйелдер тобымен және басқа да себептермен кеңескен. Антрополог доктор Дина Ферги әйелдердің мәлімдемесін бағалап, содан кейін Сондерске тапсырды. Бұл процестің бір бөлігі ретінде кейбір осы мәдени құпиялар екі конвертке жабылып, құпия деп белгіленді: тек әйелдер ғана оқи алады және бағалаумен бірге Тикнерге жіберіледі. 1994 жылдың 10 шілдесінде Тикнер көпір құрылысына 25 жылға тыйым салды, бұл маринаны күмәнге ұшыратып, Чэпманның банкроттыққа жақындатады. 1995 жылдың ақпан айында Чэпмендер тыйым салуды Федералдық сотқа шағымданды. Судья Сондерстің баяндамасын мақтап, Чэпменнің ісін сынға алса да, заңдық техникалық себеппен тыйым салуды жоққа шығарды. Бұқаралық ақпарат құралдары тыйым салуды қатты сынға алды және Тикнерге ешқашан оқымаған мөрленген конверттердің мазмұнына негізделген тыйым салуға назар аударды. Саған қарамастан, Saunders бағалауы бойынша, шешім қабылдауға қажеттілік жоқ, өйткені бағалауда және жалпыға мәлімделгенде олардың мазмұнын растайтын жеткілікті дәлелдер бар. Шын мәнінде, Тикнер ақпан айындағы сот ісі бойынша өз шешімінің конверттердің мазмұнына негізделмегенін мәлімдеген. Наурыз айында Қоршаған ортаның көлеңкелік министрі Ян МакЛачлан кейбір құпия құжаттарды Парламентке ұсынғаннан кейін, оларды қалай алғанын бұрмалап, "Құпия" деп белгіленбегенін жалған мәлімдегеннен кейін, отставкаға кетуге мәжбүр болды. Конверт McLachlan кеңсесіне қате жіберілді және "Құпия: тек әйелдер ғана оқи алады" деп анық белгіленгенімен, оқылып, фотокопияға алынып, ерлер мен әйелдер арасында таратылды. 1995 жылдың мамыр айында БАҚ пен саясаткерлер "асық әйелдер ісі" деп аталатын "жасық әйелдер ісі" "жария" болғандықтан, "жақтаушылар" оны "жасаған" болуы керек деп мәлімдеген бес "әлеуметтік қарсылас" абориген әйелдің мәлімдемесін жариялады.

Жасырын әйелдер ісі

Корольдік комиссия өзінің тергеу барысында "адамдардың құпия ісі" туралы мәлімдемеге кем дегенде он екі бөлек жайтты анықтады. Бұл білім өте көне деп мәлімделген және тек аз сандағы дұрыс басталған әйелдерге ғана берілді, сондықтан антропологтардың мифке дейінгі білімсіздігі. Аралдың құрлықтан бөлек болуы тұрақты байланыс (мысалы, көпір) құру "екі дене мүшелерінің біріктірілуі сияқты апатты" болады. Ұсынылған көпір "сулардың кездесуіне" кедергі келтіреді, яғни Гулва сағасындағы тұз бен теңіз суының араласуына кедергі келтіреді, бұл Нгарринджерилер үшін құнарлылық үшін маңызды деп саналады. Судья Стивенс осы тұрғыда судың араласуына кедергі келтіретін барраждар мен көпір салу арасында айырмашылық жоқ деген қорытындыға келді. Гуолва арнасының сулары аспанның, әсіресе, бірнеше аборигендік арман оқиғаларында кездесетін Жеті ақсақал жұлдыз шоғырының үзбей көрінуін талап етеді. 1930 жылдары салынған қазіргі бөгеттер су мен аспан арасында кедергі тудырмағандықтан, олар қолайлы деп мәлімделген. "Жас әйелдердің құпия ісі" бар екенін мәлімдеген әйелдер олардың рухани сенімдерін заңсыз тергеу деп, Корольдік комиссияға куәлік беруден бас тартты. "Диссидент әйелдер" жас, мәдени дәстүрлер немесе сана-сезімдер жағынан әртүрлі болды және оларды Комиссар "сенімді" деп санайды, ал олардың куәліктері Оңтүстік Австралия мұражайынан екі антропологтың қолдауымен расталды. Желтоқсан айында Корольдік комиссия Хиндмарш аралының Нгарринджерри әйелдері үшін маңызды екендігі туралы идея Төменгі Мюррей аборигендік мұра комитетінің отырысында пайда болғанын анықтады. 1967 жылы аралдың құнарлы жер ретінде аталғаны туралы дәлелдерге қарамастан, Корольдік комиссия құпия әйелдер бизнесі 1984 жылғы аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының мұраларын қорғау туралы заңға (Cth) сәйкес қорғалу мақсатында жасалып шығарылған деп тапты. Олар "оқиғалар тарихын, антропологиялық дәлелдерді және диссидент әйелдердің дәлелдерін" қарастырып, осы қорытындыға келді. Заң профессоры Шерил Сондерстің баяндамасы негізінде (1994) министр Роберт Тикнер көпір салуға 25 жылға тыйым салды. Бұл тыйым техникалық себеппен жойылған. Бұл әйелдер туралы әңгімелердің шынайылығы даусыз. Олар өздерінің оқиғаларын айтып берді және оларға сенді, бірақ министр материалды қалай қолданғаны туралы қателік жасады. Нгарринджери 1995 жылы федералды мұра туралы заңға сәйкес тағы бір өтініш берді. Бұл жолы сенатор Розмари Кроули журналист ретінде әйел судья Джейн Мэтьюзты тағайындады, осылайша әйелдер өздерінің мәдени ережелерін бұзбай, әйелдерге ғана арналған білімді қоса алады. Алайда, Мэтьюс баяндамасы толық орындалған жоқ. 1996 жылы Хауардтың либералды үкіметі билікке келді және министр Херрон баяндаманы қабылдауға әйелді тағайындаудан бас тартты. Кейін, Федералды соттың "Аборигендер және Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары істері жөніндегі министр" туралы шешімінің Батыс Австралияға қарсы шығарылуынан кейін, Мэтьюс (1996: 436) әйелдер өтінішпен ең жақын қатысы бар басқа да тараптарға қол жетімді емес материалдарға сүйене алмайтындығын түсіндірді. Олардың әңгімелерін ер адам оқып, басқаларға жеткізудің орнына, әйелдер өздерінің тыйым салынған материалдарын алып тастады. Олар әйелдердің білімін тек әйелдер ғана көруі керек деген діни заңды бұзбауды жөн көрді. Бұл мәліметтер жоқ болса да, 1996 жылғы маусымдағы Мэтьюс баяндамасында ұсынылып отырған көпірдің аумағы маңызды екені мойындалады. Диссидент Нгаринджери әйелдері Жоғарғы Соттан әділ Матьюстың баяндамашы ретінде тағайындалуы оның Австралия Федералды сотының судьясы ретінде тағайындалуына қайшы келетінін мәлімдеуді талап етті. 1996 жылғы 6 қыркүйекте сот көпшілігі судья Матьюстың тағайындалуы жарамсыз деп тапты.

1997 жылғы Хиндмарш аралы көпірінің заңы

Көпірдегі ашу-ызаға байланысты Тикнер 1996 жылғы сайлауда өзінің орындығынан айырылды, онда лейбористер Джон Ховард бастаған Коалициядан қатты жеңілді. Билікке келгеннен кейін көп ұзамай Говард үкіметі көпірдің салынуына рұқсат берді. Hindmarsh Island Bridge Act 1997 (Cth) Hindmarsh Island көпір аймағында көпір салуға және оған байланысты іс-шараларға мұраны қорғау туралы заңмен берілген қорғанысты алып тастады. Нгарринджери халқының атынан сөйлеген Дорин Картиньери мен Невилл Голан заңға жоғары сотқа шағым жасады. Олар 1967 жылғы референдумда Конституцияның 51-бабында тек қана аборигендер үшін заңдар қабылданғанын айтады. Бес судья көпір туралы заңның жарамды екенін айтты, ал судья Кирби бұған келіспеді. 51-баптың қолданылу аясына қатысты шешімдерде (xxvi) өзгертілген баптың нақты мәтіні Парламенттің тек пайдалы заңдарды қабылдауға шектелмегендігі атап өтілді. Бұл даулы шешім 51-баптың қолданылу аясын шектеуге аз мүмкіндік берді және оны кемсітуші заңдарға қарсы тиісті қорғауды жасамағаны және 1967 жылғы түзетудің мән-жайын ескермегені үшін сынға алды.

Фон Дусса шешімі

Федералды соттың судьясы Джон фон Дусса Чепмендер бастаған іс бойынша даудың барлық тараптарын тыңдады. Шешімнің негіздерін қорытындылауда фон Дусса 5. Бұл іс-қимыл Binalong компаниясына келтірілген деп саналатын шығын үшін бес жауапкерден өтемақы талап етеді. Тикнер мырзаға бұрынғы министр ретінде шағым түсірілді. Профессор Шерил Сондерс Австралия мұрасын қорғау туралы заңға сәйкес, қоғамның мүдделі мүшелерінің ұсыныстарын қабылдауға және қорғауға арналған өтініш туралы заң бойынша талап етілетін баяндаманы дайындауға Тикнердің тағайындаған адамы ретінде талап етіледі. Luminis Pty Ltd (Luminis) және Dr Deane Fergie компаниясы ALRM-ге консультациялық қызметтер көрсеткені үшін, соның ішінде көпір салынатын аймаққа аборигендер дәстүрі бойынша құпия әйелдер білімінің маңыздылығын антропологиялық бағалауды қамтитын баяндама дайындағаны үшін сотталған. Соңғы жауапкер - Австралия одақтастығы, ол мұраны қорғау туралы заңға сәйкес декларация нәтижесінде Биналонгке тиесілі мүлікті сатып алу негізінде өтемақы талап етеді. Фон Дусса жауап берушілер үшін табылды. Оның тұжырымдары 1996 жылғы Корольдік комиссияның тұжырымдарына қайшы келді, ол Корольдік комиссияның тұжырымдарының негізгі негіздері анықталмаған. Әсіресе, білімнің кеш пайда болуы жалғандыққа дәлел келтірмеді және шынайы қасиетті ақпарат жағдайында күтіледі, әдебиетте жазылған жазбаның болмауы материалға қайшы келмеді, белгілі бір рухани сенім иррационалды деп айту орынсыз болды, Уилсонның куәлігі сенімді емес еді және Милера жеке сенімі және жалғандыққа дәлел емес еді. Ең бастысы, Жеті қарындас туралы әңгімелердің әртүрлі нұсқалары бір-біріне сәйкес келеді. Ол былай деп жазды: "Сотқа осы тақырыпта келіп түскен дәлелдер Корольдік комиссия алдындағы дәлелдерге қарағанда айтарлықтай өзгеше. Осы Соттың алдындағы дәлелдерге сүйенсек, мен әйелдердің шектеулі білімі ойлап шығарылған немесе ол түпкүллі халықтың дәстүріне жатпайтынына сенімді емеспін. Оңтүстік Австралия мұражайының екі басты тәуелсіз сарапшы куәгерлерінің бірі Филип Кларк Федералды сот [373]-те "диссидент" Нгарринджерри әйелдерінің адвокаттарына жасырын түрде көмектесіп жатқаны анықталған кезде Корольдік комиссия алдында кәсіби объективтілік тұрғысынан қателік жасады деп тапты. Сот құрылысшыларды айыптап, жалғандық туралы айыпты жоққа шығарды. Залалдың басым бөлігі айыпталушылардың Шапмандар оларды үндетпеу үшін SLAPP айыптауларын қолданды деген талаптарымен байланысты. Жамандау ісі кезінде айыпталушылар "халық мүддесіне қатысты әділ пікір" және "Ланге қорғанысы" ("LONGee") саяси мәселелер бойынша сөз бостандығына конституциялық құқық) қорғанысына қатты сүйенді. Алайда сот бұл қорғаныстың қолданылмайтынын анықтады, өйткені айыпталушылар дәлелденген қаскөйлікпен, көпірді тоқтату үшін "акциямен" және Чапмандарды "мақсатқа алумен" айналысқан. Бұл шешім экологиялық белсенділерді алаңдатты, өйткені бейбіт пикет, бойкот немесе саясатты немесе мінез-құлықты өзгертуді мәжбүрлеуге тырысу сияқты кез-келген тікелей іс-қимыл, заңсыз болмаса да, кез-келген пайда болған жамандау талаптарында "жамандық" деп саналуы мүмкін. Чапманның жамандау іс-әрекеттерінің нәтижесінде Экологиялық қорғаушылар кеңсесі Оңтүстік Австралия үшін "Халық қатысуын қорғау туралы" заң енгізуді талап етті. Солтүстік Американың заңдарына негізделген бұл заңның жобасы қоғамдық қатысуға қатысатын зорлық-зомбылықсыз адамдардың сөз бостандығына тиесілі қауіп-қатерлерден немесе сотқа шағымданудан қорғалуын қамтамасыз етеді. 2002 жылдың басында Оңтүстік Австралия мұражайының антропология бөлімінің бұрынғы басшысы Питер Саттон, бұл талаптарға қатысты позициясын қабылдай алмады, фон Дуссаның үкімінен кейін табылған қосымша дәлелдер оның көзқарасын өзгерткенін мәлімдеді. "Мен әлі де осы сенімдердің кейбір аспектілері бұрынғыдан гөрі көркемделген немесе үлкен мән берілген болуы мүмкін деп санаймын, бірақ кейбір желілердегі үлгiлер мен ертерек материалдарға сәйкес келу жалпы жалған теорияны қолдауға болмайтын етеді". 2002 жылдың қыркүйегінде Гиндмарш аралындағы көпірдің жанында орналасқан Гуолва кемесінің қайта жаңартылуы кезінде абориген әйел мен баланың сүйектері ашылды. Бұл жерді Корольдік комиссия кезінде Нгаринджери әйелдері жерлеу орны болған деп мәлімдеген. Алайда Александрина кеңесі кемежай Оңтүстік Австралияның алғашқы ішкі порты болғандықтан, отарлау тарихы Нгарринджери мүдделеріне қарағанда ...