Кіріспе

Прованс Альп Азур жағалауындағы коммуна, Франция Туарег барабаны Тенде (tɑ̃d; итальян, окситан және Рояск: Тенда) - Францияның оңтүстік-шығысындағы Альп теңіздері департаментіндегі коммуна.

География

Тенде француз Альпі тауларында Меркантур ұлттық паркі аумағында орналасқан. Таулық коммуна солтүстікте Италиямен шектеседі, шекарасы екі ел арасындағы су бөліктерімен анықталады. Бұл тау тізбегінде 20-дан астам шың бар, олар шығыстан батысқа қарай ұзылған үлкен тік төртбұрышты жерді құрайды. Тенде солтүстіктен оңтүстікке қарай Роя өзені аңғарына бөлінеді. Рефрей өзені Тенде шекарасында Рояға қосылады. Алпыстан Пьемонтқа дейінгі стратегиялық маңызды Col de Tende (Tende Pass) жолы жол және теміржол туннелі ретінде жаңғыртылды.

Тарих

690 жылы қоныстанған жері белгілі, бірақ Тенде алғаш рет ұйымдастырылған қоныстанған жері қашан болғаны белгісіз. Бұл аймақта тастан жасалған көне жазулар табылған, олар қазір Музей де Мервельде немесе ин-ситуда қойылған. Тенде - бұл ортағасырлық ауыл, онда он ғасырда Вентимилья графына, содан кейін Прованс графтарына және Вентимильяның Ласкарис графтарына бірнеше рет Италия мен Франция арасында ауыстырылып, бірінен кейін бірі тиесілі болған. Алдымен Савойя мемлекетінің, содан кейін Бірінші Француз Республикасының (кейін Наполеон империясы), содан кейін Савойя Корольдігіне қайтадан Сардения Пьемонт (ол 1861 жылы Италия Корольдігі болды). 1861 жылдан 1947 жылға дейін Тенде Италияның бөлігі болды және 1940 жылы Италияның Францияға басып кіруі кезінде зақымдалды. Тенде - бұл 1947 жылы Француз Республикасына қосылған соңғы коммуна, оны жергілікті референдум бекітті, бұл Италияны (Екінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін) кейбір альпілік аймақтарды Францияға беруге мәжбүр етті. Тау беткейіндегі ауылды 14 ғасырда Прованс графты, Шарль д'Анжудан қорғану үшін салынған Ласкари замоғының басты мұнарасының мұнарасы сияқты қалдықтары байқайды. 1692 жылы король Людовик XIV өзінің маршалына Катинатқа өзінің билігіне қарсы шығатын Францияның барлық бекіністі құрылыстарын жоюды бұйырғанда, қамал қиратылды. Тек қана дөңгелек мұнара ғана сақталып қалды, ол 19 ғасырда сағатқа айналды. Сағаттың қоңырауын күндіз-түні Тендеде естиміз. Тенде қаласы бір кездері Италия мен Франция арасындағы тұз саудасының маңызды бағыты болған жерде орналасқан. Тендеде билік құрған кезде Ласкарилер сол аймақтан тұз тасымалдайтындар мен басқа да адамдарды жол ақысын төлеуге мәжбүр еткен.

Мәдениет

Тендедегі негізгі тіл француз тілі болса да, Тенде тұрғындарының көпшілігі тендаска тілінде сөйлейді (осы сөз ауыл тұрғындарының өздеріне де қатысты болуы мүмкін), бұл провансальдық әсері бар лигурия тілінің әртүрлілігі. Тендаска диалектісі мен жағалаудағы ментонас диалектісі арасында көптеген ұқсастықтар бар. Ауыл жастарының арасында тендаск тілі аз таралған (шамамен 30%), ал олардың көбі итальян тілінде сөйлей алады. Жақында ауыл жазда әрқайсысы жергілікті мәдениеттің бір тұсына арналған бірнеше фестивальдерді тойлай бастады. Мұндай мерекелердің бірі - Ескі тенде (ортағасырлық бөлім) және әр шілде айының екінші жексенбісінде ауылдың қамқоршысы - Сент-Элойдің құрметіне ұзақ уақыттан бері өткізіліп келе жатқан мереке. Суджелли - бұл жергілікті тағам, оның ішінде үлкен саусақтың ізін түсіретін ерекше макарон бар. Тау басындағы қаланың түбінде мыңжылдықтың басында салынған қоғамдық бассейн орналасқан. Ауылдың тау басына қарай өтетін "виа-феррата" жолағы альпинистерді тартады. Жол басына қала сағатының түбінен кіруге болады.

Көлік

Тендеде SNCF басқаратын Ницца / Вентимилья Breil sur Roya Cuneo желісінде темір жол станциясы бар, оның оңтүстік-батысындағы Вентимилья / Ниццадан солтүстікке қарай Туринге жалғасатын қызметі бар. Пойыздарды көбінесе Trenitalia компаниясы басқарады. "Диагониялар пойызы" күніне үш рет Ниццадан Тендеге жүреді. Ниццадан сағат 9.08-де (сағат 11.33-де келеді) пойызға мініп, сағат 14.44-те қайта оралғанда, сіздерге зерттеу үшін үш жақсы сағат беріледі. Пойыздың өзі тау аңғарларындағы ескі француз қалаларының тамаша көріністерін ұсынады.