Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мбондо (мбенго, Намбонго және Нембонго деп те аталады) - Камерунның сава халқының жалпы ата-бабасы. Сава ұрпақтарының генеалогиясында Мбондо тұқымы негізінен ата-бабаларының бастауында болады. Мбондоның ұлы, әдетте Мбеди Мбондо деп аталады, Камерундағы Дибамба өзенінің бойындағы Пити қаласында өмір сүрді. Мбонгоның немерелері сол жерден оңтүстікке қарай, жағалауға қарай көшіп барып, сава этносының негізін қалады. Кейбір әңгімелер бұл көшіп келушілерді немерелер емес, Мбонгоның ұлдары деп санайды. Мбонго тарихи тұлға емес сияқты. Қайта, ол ежелгі өткеннің символы әрі мифологиялық дәуірдің тұрғыны. Эдвин Арденер оны "көлеңкелі" тұлға деп атайды және оны жағалау халықтарының "прото дәстүріне" жатқызады. Эдвин Арденер мен Ширли Арденер Мбонгоны сава ауызша тарихының "әңгімелі немесе мифтік қабатына" жатқызады. Савалар Мбонгодан шыққанды этникалық интеграцияның белгісі ретінде жоғары бағалайды. Эдвин Арденердің айтуынша, Камерунның жағалауындағы этностардың көптеген есімдері тарихи түрде Мбонгго атауларынан алынған. Мысалы, 1668 жылы голландиялық жазушы О. Даппер Самуэль Бломмаерттің жазбаларына сүйене отырып, Рио-дель-Рейдегі калбонго деп аталатын халықты былай сипаттады: "Олар өзеннің жоғары жағында [жағалаудағы сауда қонысынан] тұратын халықты калбонго деп атайды. Даппер сондай-ақ Мбонгоның кейбір түрлерінен шыққан болуы мүмкін Калбанг сияқты есімдерді жазды. Кейінгі жазушы Джон Барбот: "Соңғы орындарға қарама-қарсы жерлер, Камеронс өзенінің солтүстігінде, Калбонгтер мекендейді", - деп жазды. Қалыңдықтың аты - Монеба, бұл ескі Калабардың аты, голландиялықтар үшін Калборх деп аталатын, Калбонгодан, ақырында Мбонгодан шыққан болуы мүмкін.
Mbongo (also called Mbengo, Nambongo, and Nembongo) is the common ancestor of the Sawa peoples of Cameroon according to their oral traditions. Sawa genealogies usually place Mbongo at the head of the lineage. Mbongo's son, usually given as Mbedi a Mbongo, lived at Piti, Cameroon on the Dibamba River. From there, Mbongo's grandsons migrated south toward the coast to found the various Sawa ethnic groups. Some stories make these migrants Mbongo's sons rather than grandsons. Mbongo does not seem to be a historical figure. Rather, he is a symbol of the ancient past and an inhabitant of a mythological age. Edwin Ardener calls him a "shadowy" figure and ascribes him to a "proto tradition" of the coastal peoples. Edwin Ardener and Shirley Ardener place Mbongo in the "legendary or mythical stratum" of Sawa oral histories. The Sawa highly esteem descent from Mbongo as a marker of ethnic inclusion. A Bakweri honorific, mokpel'anembongo, Edwin Ardener proposes that the names of many of Cameroon's coastal ethnic groups historically derived from the name Mbongo. For example, in 1668, a Dutch writer named O. Dapper, drawing from the records of Samuel Blommaert, described a people called the Kalbongos at the Rio del Rey: "The people who live higher up the river [from a coastal trading settlement], by them called Kalbongos, are bold men, but villainous rogues." Dapper also recorded names such as Kalbanges, which may also derive from some form of Mbongo's name. A later writer, John Barbot, wrote, The lands opposite to the latter places, on the north of Rio Camerones, are inhabited by the Calbonges, . a strong and lusty people very knavish and treacherous dealers, and miserably poor, continually at war with the Camerones Blacks, living higher on that river, governed by a chief or their own tribe, called by them [[Monneba The name of Old Calabar, known as Calborch to the Dutch, may also derive from Calbongo, and ultimately Mbongo.