Кіріспе

Мбондо (мбенго, Намбонго және Нембонго деп те аталады) - Камерунның сава халқының жалпы ата-бабасы. Сава ұрпақтарының генеалогиясында Мбондо тұқымы негізінен ата-бабаларының бастауында болады. Мбондоның ұлы, әдетте Мбеди Мбондо деп аталады, Камерундағы Дибамба өзенінің бойындағы Пити қаласында өмір сүрді. Мбонгоның немерелері сол жерден оңтүстікке қарай, жағалауға қарай көшіп барып, сава этносының негізін қалады. Кейбір әңгімелер бұл көшіп келушілерді немерелер емес, Мбонгоның ұлдары деп санайды. Мбонго тарихи тұлға емес сияқты. Қайта, ол ежелгі өткеннің символы әрі мифологиялық дәуірдің тұрғыны. Эдвин Арденер оны "көлеңкелі" тұлға деп атайды және оны жағалау халықтарының "прото дәстүріне" жатқызады. Эдвин Арденер мен Ширли Арденер Мбонгоны сава ауызша тарихының "әңгімелі немесе мифтік қабатына" жатқызады. Савалар Мбонгодан шыққанды этникалық интеграцияның белгісі ретінде жоғары бағалайды. Эдвин Арденердің айтуынша, Камерунның жағалауындағы этностардың көптеген есімдері тарихи түрде Мбонгго атауларынан алынған. Мысалы, 1668 жылы голландиялық жазушы О. Даппер Самуэль Бломмаерттің жазбаларына сүйене отырып, Рио-дель-Рейдегі калбонго деп аталатын халықты былай сипаттады: "Олар өзеннің жоғары жағында [жағалаудағы сауда қонысынан] тұратын халықты калбонго деп атайды. Даппер сондай-ақ Мбонгоның кейбір түрлерінен шыққан болуы мүмкін Калбанг сияқты есімдерді жазды. Кейінгі жазушы Джон Барбот: "Соңғы орындарға қарама-қарсы жерлер, Камеронс өзенінің солтүстігінде, Калбонгтер мекендейді", - деп жазды. Қалыңдықтың аты - Монеба, бұл ескі Калабардың аты, голландиялықтар үшін Калборх деп аталатын, Калбонгодан, ақырында Мбонгодан шыққан болуы мүмкін.