Кіріспе

Канадалық комикстер жолағы

"Жақсылық не жамандық үшін" - Линн Джонстонның 1979 жылдан 2008 жылға дейін жарық көрген, Торонтоның ойдан шығарылған шағын қаласы Милбороуда Паттерсон отбасы мен олардың достарының өмірін суреттейтін комикстер жолағы. Қазір қайта көрсетілім ретінде шығарылып келе жатқан "Жақсылық не жамандық үшін" Канада, АҚШ, Мексика және тағы жиырмадай елдегі 2000-нан астам газетте оқырманға жетеді.

Негізгі сюжет желілері

Мильбороудың ойдан шығарылған қала маңындағы қалашығы Симко көліне жақын орналасқан. For Better or For Worse веб-сайтында Милборо Торонтодан 45 минуттан бір сағатқа дейінгі аралықта орналасқан және Ньюмаркетке немесе Этобикокке ұқсайды. Ал орналасқан жер картасы қаланы Каннингтон мен Бивертонның жанында 12-ші шосседе орналасқан деп көрсетеді. Отбасылық үй Шарон Парк Драйвте орналасқан. Басқаша айтқанда, комикстің оқиғалық ортасының канадалық аспектілері әдетте Канада Посты сияқты мекемелердің болуы және отбасы сүтті сүт пакеттерінде сатып алу сияқты тәжірибелер сияқты Онтариода бұл азық-түлік тауарлары үшін кең таралған таңбалау сияқты егжей-тегжейлі түрде ұсынылады. Алайда, Джонстонның бір үлкен ерекшелігі Майклдың орта білімнен кейінгі білімін Лондон қаласында, Онтариода, Торонтодан батысқа қарай 300 км жердегі орта қалада алуы болды. Джонстон бұл орнын Онтарио провинциясының тумасы ретінде таңдады, ол сол қаланы өзінің ірі білім беру мекемелерімен таңдауы мүмкін, мысалы, Fanshawe колледжі және Батыс Онтарио университеті, ал оның қашықтығы Майклға ата-анасынан біраз қашықтықты алуға мүмкіндік береді; бірақ демалысқа және жазғы демалыс үшін көлікпен жүру қашықтығында болу. Сонымен қатар, Джонстон бұл әңгімені жартылай анекдот ретінде өзгертуге ниетті болды, білімсіз оқырмандар Майклдың Ұлыбританиядағы Лондон қаласында оқып жүргенін және аймақтық географияны түсіндіргенде сол адамдардың ұялып жатқанын елестетуді ұнатады деп болжады. Джонстон кейіннен бұл оған кері әсер еткенін мойындады және ол Техастан құттықтау хатпен бірге Майклдың ковбой шапаны бар ертеректегі тасмасымен бірге Техастан құттықтау хат алған кезде оны мақсатты көпшілікпен бірге алдады. Джонстон өзінің дәрі-дәрмектерін татып көрді және басқа бір қоғамдастыққа байланысты барлық аймақтық географияны білмейтінін түсінді. Өз кезегінде, Лондон, Онтарио тұрғындары өз қалаларының комикке қосылуын құптайды, соның ішінде Майкл сол институтқа ауысқан кезде Батыс Онтарио университетінің ресми құттықтауын да қамтиды. Комикстің ширек ғасырында комикс кейіпкерлері мен олардың достары қартайған сайын әртүрлі сюжет желілерін көрсетті. Бұларға Эллидің ақылы жұмыс күшін қайтаруы ("Соңғы сабан"), Джонның орта жастағы дағдарысы, досының алты саусақты қызының тууы ("Үйдің жармағын күйдіріп ұстаңыз"), Элизабет көзілдірік киіп ("Не, мен жүктімін"), достардың ажырасуы және алыс қалаларға көшіруі, Майклдың ең жақсы досы Лоуренс Пуариердің ("Онда менің балам барады"), балаларды қорлау (Гордонның алкогольдік ата-анасы жасаған), Эллинің анасы Мариан Ричардстың өлімі ("Күннің сәулесі мен көлеңкесі") және Элизабеттің әріптесі қолынан жыныстық асырау мен зорлық-зомбылық туралы тәжірибесі ("Үйдің тері үй"). Комиксте Канаданың демографиялық ерекшеліктерін бейнелеу үшін көп ұлтты актерлер бар. Паттерсондар әдеттегі ақ ағылшын тіліндегі отбасы болса да, әртүрлі ортадан (мәдениеттермен) қайталанатын кейіпкерлер болды, соның ішінде африкалық Кариб, Азия, Латын Америкасы, Франко Онтарио және алғашқы ұлттар. Елизаветаның сүйікті орта мектеп мұғалімі, оны білім беруді өз бетінше оқытуға талпындырған, параличпен ауыратын. Сондай-ақ, басқа да мәселелер қарастырылады. Колледжде екінші жылы Елизавета өзінің сүйіктісі Эрик Чемберленмен бірге тұрады, бірақ бірге тұрмауға уәде береді. Кейінірек Элизабет Эриктің өзіне опасыздық жасағанын білгенде, онымен ажырасады. Кейде сюжеттер Паттерсондардың қиын таныстарымен айналысуына қатысты, мысалы, Элизабеттің досы Энтонидің бұрынғы әйелі Тереза, ол Элизабеттің болуына ренжіді немесе Динаның анасы Мира Собинскидің тікұшақпен тәрбиелеуіне қатысты.

Фарлидің өлімі

Комикстің оқиғасы нақты уақытта болғандықтан, Паттерсонның алғашқы көне ағылшын қойшы тұқымды иті Фарли есейе бастағаны анық болды. 14 жасында (1995 жылдың 18 сәуірінде) Фарли төрт жасар Эйприлді Паттерсон үйінің жанындағы өзенге батып кетуден құтқарады. Фарли судың суығына немесе Эйприлді құтқаруға кеткен күшке шыдамайды және Эйприлді жағалауға жеткізгеннен кейін жүрек талмасынан қайтыс болады. Оның өлімі жанкүйерлердің көптеген реакциясын тудырды. "Адамдардың эмоциялары өте күшті болды", - деді Джонстон сол кез туралы. "Мен 2500 хат алдым, олардың шамамен үштен бірі жағымсыз болды. Мен мұндай үлкен жауап күтпедім. Хаттар ашық, эмоционалды, адал және жеке баяндар мен махаббатқа толы болды". Джонстон әріптесі (және жақын досы) Чарльз М. Шульцке Фарлидің өлетінін айтқанда, Шульц әзілдеп "Егер Джонстон жоспарын орындаса, Снупиді жүк машинасымен қағыстырамын" деп қорқытты. Ақырында Джонстон Фарлидің қайтыс болған уақытын Шульцтен құпия ұстады. Фарли сонымен қатар канадалық жазушы Фарли Моваттың құрметіне аталған, ол Джонстонның көп жылдық досы болған. Джонстон Онтарио ветеринариялық медицина қауымдастығына (OVMA) Фарлидің атын және келбетін "Фарли қоры" үшін пайдалануға рұқсат берді, бұл OVMA-ның Онтариодағы аз қамтылған зейнеткерлер мен мүгедектердің үй жануарларына ветеринариялық көмек көрсету шығындарын субсидиялау үшін құрған қайырымдылық қоры.

Лоуренс шығады

1991 жылы Торонтода Джонстонның досы Майкл Бонкоер қаза болды. Қазасы Бонкоердің гомосексуализмімен байланысты болмаса да, бұқаралық ақпарат құралдарында гомофобтық көзқарастар байқалды, және Джонстон гомосексуализмге қарсы стереотиптер мен кемсітушілікке қарсы күресу үшін суреттерге гей кейіпкерін енгізу қажет деп ойлады. 1993 жылдың сәуірінде Лоуренс Пуаридің өзінің гомосексуалистік екенін ашық айтуы қырқыс пікір-таластарға себеп болды, гомосексуализмге қарсы оқырмандар газетке жазылуын тоқтатумен қорқытты. Джонстон бұл мәселе бойынша әлеуметтік жұмыскерлер мен саясаткерлерден қолдау хаттарын алды, олар оның реализммен бейнелегені және әдепсіздіктен аулақ болғаны үшін мақтады. Джонстонға гомосексуалистік кейіпкердің отбасылық суреттерге өте орынсыз екеніне сенетін қарсы оқырмандар көптеген хаттар жазды. Көптеген хаттар қатыгез болмаса да, Джонстон оқиғаға қарсы шыққандардың көбісі оны қайғылы түрде жасайтынын айтты. Джонстонның айтуынша, ең қатты тигені – ұзақ жылдар бойы жазылған жанкүйердің хаты, ол суреттерді оқымайтынын, өйткені бұл оның санасына қарсы екенін жазды; әйелдің хатында ешқандай жаман сөздер болмады, бірақ конвертте жанкүйер ұзақ жылдар бойы тоңазытқышта сақтаған сары түсті FBoFW суреттері болды. 100-ден астам газет (соның ішінде Нью-Гэмпширдің «Union Leader» газеті) осы оқиғаның бөлігінде басқа суреттерді жариялады немесе комиксті толығымен тоқтатты. «Комикстерде ашылу» деген мақала, Комик және Фантазия өнерінің әуесқойлар баспасөз қауымдастығының редакторы Дэвид Апплегейттің мақаласы, «Хоган аллеясы» журналының 1 нөмірінде жарық көрді. Келесі жылы Лоуренс жігітін таныстырды, бұл тағы да шу тудырды, бірақ бұл шу бұрынғыдан азырақ болды. Лоуренстің гей екенін ашық айту туралы шешімін түсіндіре отырып, Джонстон Майклдың ең жақын достарының бірі болған кейіпкерді суретке енгізудің қиынға соғатынын байқады. Паттерсондар орташа отбасы болғандықтан, олар орташа маңайда тұрғандықтан, Лоуренс кейіпкеріне осы элементті қосуды және кейіпкерлердің осы жағдаймен айналысуын табиғи деп ойлады. Екі жылдық дамудан кейін Джонстон редакторы Ли Салеммен байланысқа түсті. Салем Джонстонға сюжетті қарап, қажетті өзгерістерді ұсыну үшін суреттерді алдын ала жіберуге кеңес берді. Егер ашық немесе әдепсіз материал болмаса және Джонстон не істеп жатқанын толық білсе, Universal Press бұл шешімді қолдайды. Джонстонның Лоуренс туралы жеке ойлары, «Ең бастысы – ой» комикс жинағынан алынған үзінді, суреттердің ресми веб-сайтында жарияланған. Оқиғаның нәтижесінде Джонстон 1994 жылы редакциялық карикатура бойынша Пулитцер сыйлығының «финалисі» атанды. Пулитцер кеңесі суреттердің «жасөспірімнің гомосексуализмін және оның отбасы мен достарына тигізген әсерін сезімталдықпен бейнелегенін» айтты.

Мтигваки

Мтигваки – Нипигон көліне жақын Солтүстік Онтариодағы ойдан шығарылған ожибве қауымы, онда Элизабет Паттерсон 2004-2006 жылдары сабақ берді. Оқу кезінде Элизабет Солтүстік шығанақтың жанындағы Гарден Виллиджде оқыту тәжірибесінен өтті. Бұл қауым Baloney & Bannock комиксінің авторы Перри МакЛеод Шабогежикпен, Н'бисинг ұлтынан (Анишинабек Құс кланы) бірлесіп құрылды. МакЛеод Шабогежик кейіпкерлердің өмір сүретін шынайы әлемін жасау үшін Джонстонмен жұмыс істеді. Оның ұлы, Фалькон Скай МакЛеод Шабогежик, Мтигваки тұңғыш ұлтының логотипін жасады, ол ішінара арман ұстағыштан шабыттанды, ал оның әйелі Лори Джонстонға оджибва тілінде көмектесіп, Элизабеттің сыныбындағы оқытушының көмекшісі ретінде тікелей комиксте бейнеленді. Мтигваки көптеген жергілікті елді мекендер сияқты жеке үйлермен, жиналыстар залымен, медициналық пунктпен және казиномен көрсетілген. Мтигвакидегі комикстер сериясы үшін Джонстон 2004 жылы Онтарио Үндістерінің Одағынан аборигендер мәселелері бойынша журналистикадағы жетістіктері үшін Debwewin марапатын алды.

2007 және 2008 жылдардағы өзгерістер

Джонстон 2007 жылдың күзінде зейнетке шығуды жоспарлаған, бірақ 2007 жылдың қаңтарында ол өзінің комиксінің форматын 2007 жылдың қыркүйегінен бастап өзгертетінін хабарлады. Оқиғалар енді негізінен алғашқы балалардың бірінің екінші буын отбасына шоғырланатын болады; ескі комикстерден көріністер мен суреттер жаңа контексттерде қайта пайдаланылатын болады; ал кейіпкерлер қартаюды тоқтатады. Джонстон бұл өзгерістердің саяхатқа көбірек уақыт табу және неврологиялық ауру (дистония) сияқты денсаулық мәселелерін шешу үшін жасалғанын түсіндірді, оны ол дәрі-дәрмекпен бақылап отырды. 2007 жылдың қыркүйегінде Джонстон жаңа бөлімдерді жариялауын жалғастыратынын мәлімдеді. Келесі жыл ішінде комикстегі өзгерістер айтарлықтай болмады, бірақ хабарланғандай, оқиғалар Элли мен Джонға қарағанда Майкл, Элизабет және Эйприлге көбірек назар аударды. 2008 жылдың жазында Элизабет пен Энтони үйлену жоспарларын іске асырады, бұл тамыздың соңында өткен тоймен аяқталады. Бұл қуанышты оқиға бір қайғымен тоңды: Джим әжесі тағы да жүрек талмасына ұшырады. Элизабет бұл туралы тойдан кейін естіп, ауруханада әжесі Ирис пен әкесімен кездеседі. Джим жағдайы қиын, соққыдан кейін "иә" және "жоқ" деп жауап береді. Соңғы күнделікті комиксте Ирис Элизабет пен Энтониге кеңес береді, олардың екеуі де оның Джимге деген адалдығына қозғалады. Комикс Ирис айтқан сөздермен аяқталады: «Бұл өмір бойы сақталуға тиіс уәде. Ол сізді адам ретінде анықтайды және сіздің жаныңызды сипаттайды. Бұл - бір-біріңізге қолдау көрсету уәдесі, не болса да, кімнің қандай жағдайда болғанына қарамастан. Жақсылыққа да, жамандыққа да, жанымдағыларым». Бұл соңғы күнделікті комиксте Линн Джонстонның: «Бұл менің оқиғама нүкте қояды, осының барлығын мүмкін еткен әрбір адамға шын жүректен алғыс айтамын. ~Линн Джонстон» деген хабары жазылған. 2008 жылдың 31 тамызындағы жексенбілік комиксте әрбір кейіпкердің болашақта не істейтіні көрсетілді. Элли мен Джон зейнетке шығып, саяхаттап, қоғамдық жұмыстармен айналысып, төрт немерелерін тәрбиелеуге көмектеседі. Элизабет оқытуын жалғастырады. Олар Энтонимен бірге Джеймс Аллен есімді ұлдары болады, оның аты әкесі Джим Ричардстың құрметіне қойылған. Джим әжесі баласын қарсы алып, содан кейін 89 жасында Ирис жанында көз жұмады. Энтони Mayes Motors және оның басқа да бизнесдерін басқаруды жалғастырады, Элизабетті баль залында билеуге таныстырады және ақыр соңында қонақ үй ашуды жоспарлайды. Майкл кинокелісімшартына қол қоюдан бұрын төрт кітап жариялайды. Диана тігін мектебін ашып, Робинге тамақ дайындауды үйретеді. Мередит би және театрмен айналысады. Эйприл мал дәрігері мамандығы бойынша университетті бітіреді. Жылқыға деген сүйіспеншілігін сақтап, ол Калгарида Калгари Стампидеде жұмыс істейді, Канаданың батысында өмір сүруін жалғастырады және онда аты аталмаған жігіті бар.

Қайталануы

Стриптің түпнұсқасының соңғы панелінде (2008 жылдың 31 тамызында) сурет салу үстеліндегі өзінің карикатурасымен бірге Линн Джонстон баршасын қолдағаны үшін алғыс айтты және: «Егер мен бәрін қайтадан бастасам, кейбір нәрселерді басқаша ішер ме едім? Бұл туралы білу мүмкіндігіне ие болдым! Дүйсенбі күні жаңа ойлармен және жаңа күлімсіреулермен оқиға қайта басталады. Артына қарап қарағанда, бәрі керемет!» деді. Келесі күні, 1 қыркүйекте, «Жақсы да жаман да» әдеттегідей шықты, бірақ Майкл тағы да кішкентай болып, жас анасы Эллиден оған күшік алып беруін өтінді. Осымен Джонстон «жаңа шығарылымдар» деп атаған оқиғасы басталды, ол ертедегі комикстердің шамамен 50/50 араласуымен қайта көрсетілімдерінен және 1980 жылдардағы комикстердің жаңа диалогтармен қайта өңделуінен тұрды, онда түпнұсқа суреттер (кейде сәл ретушталған) қолданылды. Уақытша аралық қазіргі уақыттан 29 жыл бұрынғыдай көрінеді; отбасы да сәйкесінше жас. Майкл шамамен бес-алты жаста, Элизабет сөйлеуді үйреніп жатқан кішкентай бала, ал отбасы сонымен қатар күшік тәрбиелеп жатыр. Келесі 22 ай бойы комикс осы форматта жарық көрді. 2010 жылдың 12 шілдесінде, ешқандай жарнамасыз, комикс 1980 жылдардағы материалдың тікелей қайта көрсетіліміне ауысты. Алайда, бұл тікелей қайта көрсетілімдерде де шағын өзгерістер болды. Түпнұсқада қарындашпен салынған күнделікті комикстер цифрлық түрде түсті. 2012 жылдың 31 желтоқсанындағы комиксте алғашқы жариялану күніне (1984 жыл) сілтеме жасайтын диалог өзгертілді, осылайша комикс қазіргі уақытта өрбуде деп есептелді. Қазіргі уақыттың уақыт жолын көрсету үшін тағы бір шағын түзету – бала Майкл достарын жақында сыйлық ретінде алған бейне ойын консолімен ойнауға шақырады және олар Wii ойнап жатыр; ал түпнұсқа комиксте екінші буын бейне ойын консолі ойналған. Балалардың тәртібіне қатысты кейбір комикстердегі панельдер, дене жазасына қарсылықтың күшеюіне байланысты өзгертілді. Көбінесе түпнұсқа комиксте Майкл немесе Элизабетті сабап жазалаған. Жаңа комикстер суреттерді өзгертті, балалардың артқы жағынан жұлдыздардың шығуы бейнеленгенін жою үшін, немесе кейбір жағдайларда, жазаны сабаудың орнына «уақыт өткізуге» (бұрышқа отыруға немесе оқшаулануға) ауыстыру үшін толығымен жаңа панель жасады.

Мұра

Бұл комикс, әлдебаса, көптеген комикстерден өзгешелігі – оның көп бөлігі нақты уақытта өрбігендігімен танымал. Майкл мен Элизабет комикс басталғанда кішкентай бала және сәби еді, ал соңында ересектерге айналып, Майкл үйленді және өз балаларын тәрбиеледі, ал Элизабет комикс аяғында тұрмысқа шықты. Ең кіші бала, Апрель, комикс басталғаннан кейін 11 жыл өткен соң дүниеге келді және комикс аяқталғанда 17 жаста болды. Комикс жарық көрген кезеңде реализмімен де атақты болды, мультфильмдік стереотиптерден бас тартып, ересектердің, балалардың және жасөспірімдердің қиындықтарын тереңінен, түсінікті етіп көрсетті. Мысалы, 2000-шы жылдардың басында Батыс елдерінде он жастағы оқушылар шалбарларының үстінен иілгіш трусик киюге бейімділік болды. 2004 жылдың қыркүйегінде Джонстон бұл трендті жаңа сюжет желісін жасауға шабыттандырды. Онда сегізінші сыныптағы Апрель мен оның достары мектепке оралып, алтыншы сынып оқушыларының ашық киім киіп, трусиктерін көрсеткенін көрді. Джонстонның өзі шабыт іздеу үшін алысқа бармады, ол “[Жас қыздардың киімдерінен асылып тұруына жеткілікті жылы күндер болады” деді. Қосалқы кейіпкер Лоуренстің гей екенін мойындауы, сондай-ақ зұлымдық, қорлау, психикалық және физикалық кемістігі бар адамдар, ұрлық, алдау және зорлық-зомбылық туралы әңгімелер осы беделді нығайтты. Паттерсондар көбінесе жақсы, "қалыпты" отбасы ретінде көрсетілді, олар жиі бұзылған отбасылардан немесе одан да қиын жағдайдағы адамдармен қарым-қатынас жасауға мәжбүр болды.

Көрмелер

2001 жылы «Визуалды өнерлер Брэмптон» ұйымының Artway галереясы Джонстонның туындыларын көрмеге қойды.