Кіріспе
none басқа буынтұқымдылардың ауыз бөлігі Құрт-құрттың жамбастары - құрттың аузының маңында орналасқан қосалқы мүшелердің жұбы және ауыздағы қосалқы мүшелердің үш жұбының ең алдыңғысы (лабрум алдыңғырақ, бірақ бір біріктірілген құрылым). Олардың қызметі - жәндіктердің тағамдарын ұстап алу, ұрып-соғу немесе кесу, немесе жыртқыш аңдардан немесе бәсекелестерден қорғану. Жәндіктердің жамбас сүйектері, олар эволюциялық жолмен аяқтардан алынған сияқты, омыртқалы жануарлардың жамбас сүйектері сияқты емес, көлденең жазықтықта қозғалады, олар жамбас доғаларынан алынған сияқты және тік қозғалады.
the corresponding mouthpart in other arthropods
Insect mandibles are a pair of appendages near the insect's mouth, and the most anterior of the three pairs of oral appendages (the labrum is more anterior, but is a single fused structure). Their function is typically to grasp, crush, or cut the insect's food, or to defend against predators or rivals. Insect mandibles, which appear to be evolutionarily derived from legs, move in the horizontal plane unlike those of vertebrates, which appear to be derived from gill arches and move vertically.
Шыңғырлауықтар, шыңғырлауықтар және басқа қарапайым жәндіктер
Ортоптерлік жәндіктердің ауыз бөліктері көбінесе мандибулат (шаю) ауыз бөліктерінің негізгі үлгісі ретінде қолданылады, ал мандиблдердің өздері де құрылымы бойынша жалпыланған. Олар үлкен және қатты, шұңқыр тәрізді, дистальды бөлігінде кескіш беттері және негізінен жуу немесе ұнтақтау беттері бар. Олар әдетте тістермен қапталып, бүйірінен қозғалады. Сондықтан үлкен жапырақтарды кесіп, ауыздың қасында ұнтақтауға болады. Түйе жамбасындағы тістердің нақты алынған морфологиясы жәндіктің кең жапырақты шөптерді жей ме, әлде шөптерді жей ме, оған байланысты өзгереді. Осы қарапайым құрылым Paraneoptera (Hemiptera, Thysanoptera және Phthiraptera) -ды қоспағанда, қалған барлық Polyneopteran жәндіктерінде байқалады. Ересектер мен личинкалардың төменгі жамбастары қарапайым және жалпыланған көрінеді, бірақ әдетте алты немесе жеті төменгі жамбасқа тән бұлшықеттер бар. Ефемроптерлер ересектерде сирек тамақтанады, бірақ нимфалардың қарапайым жауырықтары бар.
Нағыз бақалар
Гемиптерлер мен басқа да тіс бөлігін тіс сору деп аталатын жәндіктердің төменгі жақ сүйегі өзгерген. Мұндай жәндіктердің жамбас сүйектері тіс тәрізді емес, ұзын, содан олар тамақтану түтігінің екі сыртқы бөлігін құрайды. Сондықтан, бұл бөжәктердің тіршілік ететін өсімдіктер мен жануарлар тіндерін тесуде, сондай-ақ олардың аузына сұйықтықтарды тартуда, жамбас сүйектері маңызды рөл атқарады.
Қабыққоңыздар
Барлық дерлік ересектер мен олардың көптеген личинкаларының төменгі жақ сүйегі болады. Жалпы алғанда, олар шегірткелерге ұқсас: қатты және тісті. Қабыққұйрық құрттарының жамбастары түрлер арасында айтарлықтай өзгермелілік көрсетеді, ал кейбіреулері азық-түлік көздеріне немесе олардың түрлеріне арналған басқа да мақсаттарға өте бейімделген. Шөмірткелермен қоректенетін кейбір шамыртқалар личинкаларының (Lampyridae туысы) тек қана физикалық түрде олжаларын ыдыратпайды, сонымен қатар осы саңылаулар арқылы ас қорыту сұйықтығын жеткізеді. Цихрини тайпасына жататын жер қоңыздарының (Carabidae туысы) алдынан алыс шығатын ұзын жамбастары бар, бұл оларға қабықшаларындағы шаяндарды тамақтандыруға көмектеседі. Елік қоңызы (Lucanidae) тұқымдасының мүшелерінің жамбастары жиі екіге бөлінген, әр түрлі бұғылардың мүйіздеріне ұқсайды, олардың жалпы атауы содан шыққан, және осыған ұқсас өзгерістер әр түрлі скарабей қоңыздарында және ұзын мүйізді қоңыздарда кездеседі. Бұл құрттардың аталары жұп алу үшін жарысып, бірін-бірі ұстап немесе бірінен айыру үшін жауырын пайдаланады.
Құрт
Phthiraptera (тұмсық) жануарларының жамбас сүйектері де тікенекті стилиттерге айналады.
Триптерлер
Тизоноптерлардың (триптердің) ауыз бөлігінің тесігі бар. Даму кезінде олар бір жамбас сүйегін жоғалтады, сондықтан тек сол жамбас сүйегі ғана болады, ол стилетке өзгертіледі.
Нейростероидтар
Невроптидалар тұқымдасында ересектерде тамақ жейтін ауыз бөліктері бар, бірақ еркек добсонбаулардың төменгі жақ сүйектері тамақтануда жұмыс істемейді. Көптеген тұқымдардың личинкалары жыртқыш болып табылады, олардың жамбастары өңдейтін сілекей ағып жатқан саңылаулармен өзгертілген, ал Sisyridae тұқымдасының личинкалары ауыз бөліктері сору түтігіне айналған, олар тұщы су қоңырауларының сұйық тіндерімен тамақтанады.
Қымырсқалар, аралар және сұрқарлар
Ересектердегі гименоптерлердің көпшілігінде, масалардағыдай, жалпы пішінге сәйкес келетін жамбас бар. Бұрынғылар өсімдіктерді кесу, ағаш талшықтарын жинау, ұя қазу, жемтікті ұстап, бөлшектеу үшін қолданылады. Әдеттегідей, көптеген гименоптерлердің қалған ауыз бөліктері сопақшаны (сусындармен қоректену үшін қолданылатын "тіл") қалыптастыру үшін өзгертілген, бұл оларды әдетте ауыз бөліктерін жуу және сору бөліктеріне ие жалғыз жәндіктерге айналдырады (басқа бұйрықтардың бірнеше ерекше мүшелері мұны көрсете алады, мысалы, гүлді тамақтандырушы қоңыздар, сондай-ақ "тілдері бар"). Тригона корвина және басқа да тіссіз аралар қорғаныс мақсатында өздерінің жауырын пайдаланады және әдетте ресурстар үшін күрескенде оларды басқа адамдармен өзара байланыстырады.
Ұшалар
Бірнеше ұшқыштар отбасылары, әсіресе масалар (Culicidae туысы), шынайы жуаншаларға ұқсас, тесіктер үшін стилиттерге өзгертілген жамбас бар. Muscomorpha тұқымдасына жататын, соның ішінде үйдегі, үйдегі, қорадағы, Stomoxys calcitrans, Calliphoridae туысына жататын және басқа көптеген құстарда жақ сүйегі мүлдем жоқ, ал ауыз бөліктері сұйықтықты жұтып алуға арналған.
Көбелектер мен көбелектер
Барлығы, бірнеше ересектерден басқа, жамбассыз, қалған ауыз бөліктері сору түтігін құрайды. Бұл тістерді толық дамыған, ер жеткенде тістерін толық дамыған (Micropterigidae туысы) шыбын-шіркейлер ғана ерекшеленеді.