Кіріспе

Шу хан мемлекетінің генерал-майтабалы (қайтыс болды 271) Хуо И (қайтыс болды 271), әдепті аты Шаосян, Қытайдың Үш патшалық дәуіріндегі Шу хан мемлекетінің әскери генералы. Оның әкесі Хуо Цзюнь Шу империясының негізін қалаушы императоры Лю Бейдің қол астында қызмет еткен. Шу императоры Лю Шанның қол астында болған кезінде Хуо И Наньчжун аймағындағы тайпалық көтерілістерді басады және аймақта бейбітшілік орнатты. 263 жылы Шуды оның қарсыласы Цао Вэй басып алғаннан кейін Хуо И Вэй режиміне берілді және Наньчжун қаласында бейбітшілікті сақтау үшін жауапты болды. Ал Хуо И Вэйдің азаматы болып, 266 жылы Вэй режимін алмастырған Цзинь әулеті тұсында қызмет етуді жалғастырды.

Ерте өмір және мансап

Хуо И қазіргі Хубэй провинциясының Жицзян қаласында, Нан командирлігінде (南郡) дүниеге келген. Оның әкесі Хуо Цзюнь, шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Лю Бейдің қол астында қызмет еткен генерал, 217 жылы қайтыс болды. 221 жылы Лю Бей өзін император деп жариялап, Шу хан мемлекетін құрды, содан кейін Ху Иді тайзи шерен (太子舍人; мұрагер ханзаданың қызметшісі) етіп тағайындады. Лю Бей 223 жылы қайтыс болды және оның орнын ұлы Лю Шан иеленді, ол Ху Иді таққа отырғызылғаннан кейін Интернунсио (者) етіп тағайындады. 227 және 234 жылдар аралығында Шуның канцлері регент Чжуге Лян Шудың бәсекелес мемлекеті Цао Вэйге қарсы әскери науқандар сериясын бастаған кезде Ханчжун командирлігінде болған кезде Ху Идің өз кеңсесіне ауысуын сұрады. Хуо И осы уақыт аралығында Чжук Лянның асырап алған ұлы Чжук Цзяомен бірге жұмыс істеді. Олар бір күймеде жүріп, бір үйде ұйықтайтын. Хуо И 234 жылы Чжук Лян қайтыс болғаннан кейін Сары қақпаның мырзасы (黃門侍郎) болып тағайындалды. Кейін Лю Шан өзінің ұлы Лю Сюаньды өзінің мұрагері етіп тағайындағанда, Ху Иді Лю Сюаньның zhongshuzi (中庶子; көмекшісі) етіп тағайындады. Лю Сюань ат үстінде жүгіруді және садақ атуды ұнататын, әрі еріншек мінез-құлық танытатын, бірақ Хуо И көне классиканың ілімдерін Лю Сюаньды мінез-құлықтарын жақсартуға көндіруге қолданады, сондықтан оған дұрыс басшылықты табысты етеді.

Оңтүстік аймақта қызмет ету

Кейіннен ол Шудың оңтүстік бөлігіндегі Лайсян аймағындағы әскери істерге көмек көрсету үшін ауыстырылды және Бас бақылаушы (都督) болып тағайындалды, сонымен қатар әскери істерді бұрынғыдай басқару кезінде Армияның қорғаушысы (護軍) болып тағайындалды. Йонгчан командирлігіндегі тайпалық халықтар (永郡) жақын маңдағы елді мекендерді тонап, жойып жатқан кезде, тік жерді пайдалану арқылы өзін қорғау үшін қиындық туғызғанда, Хуо И Йонгчан командирлігінің әкімшісі (永太守) болып тағайындалды және тайпаларға шабуыл жасауға әскерлерді басқаруға бұйрық берілді. Хуо И тайпа басшыларын өлтіріп, олардың базаларын қиратып, Юнчан шекарасында бейбітшілік орнату арқылы жеңіске жетті. Өзінің үлесі үшін ол армияны тексеруші генерал (監軍將軍) болып тағайындалды және Наньчжундағы істерді басқаратын Цзяньнин командирлігінің (建寧郡) әкімшісі болып тағайындалды. Бұрын Хуо И Ян Ю (宇) -ның бағыныстысы болған, ол да Нан командирінен шыққан. Ян Ю Чжан Бяоның орнын Лайсянның аймақтық қолбасшысы (降都督) болып иемденді. Хуо И оған көмек көрсету үшін оның орынбасары болып қызмет етті. Оның көмекшісі ретінде Хуо И ерекше қабілеттерін көрсетті, сондықтан ол Ян Ю-ның орнын оңтүстікті тұрақтандырушы генерал (安南將軍) ретінде алады. 257 жылы У-да ішкі проблема туындаған жағдайда, Ян Ю Ши Цзиге көмек көрсету үшін әскерлерді басқарды. Келесі жылы Ян Юу Уо-Шу шекарасына жақын Бадоң (巴東都督) аймағының командующиі болып қайта тағайындалды. Шү хан сотының Лаисяң аймақ қолбасшысы (降都督) ретінде тағайындалғаны немесе тағайындалғаны туралы жазба болмаса да. Хуо И аймақтағы ең билеуші болды. Хуо И өзінің билік ету кезінде шетелдік әдет-ғұрыптарды бейбітшілдікке келтіруге, әділ заңнаманы ілгерілетуге және қарапайым халықты білімге тәрбиелеуге тырысты. Оның тұсында кіші және ауыр қылмыстар тиісті жазалармен шешіліп, шетелдіктер мен хан азаматтары қауіптен аман қалды. 263 жылдың соңында Цао Вэй мемлекеті Шуға қарсы жорық бастады. Жақында Оңтүстікке тұрақтандырушы генерал (安南將軍) болып тағайындалған Хуо И Бадун командирлігінің (巴東郡) қолбасшысы (領軍) Луо Сяньмен бірге сол қиын-қыстау кезеңдерде өз аймақтарын қауіпсіз ұстауға қол жеткізді және Лю Шанның берілгені туралы білгенде өздерінің лауазымды адамдарын берілуге мәжбүр етті. Олардың екеуі де ақылға қонымды мінез-құлық танытқандары үшін бұрынғы лауазымдарына қалдырылды, сондай-ақ, елордадан сыйлықтар мен жоғары мақтаулар алды. Бұрын Хуо И шабуыл туралы хабар алған кезде Шу астанасы Чэндуды қорғауға көмектесу үшін Наньчжуннан әскерлерді бастап кетуге ниетті болған, бірақ Лю Шан қаланы қорғауға қатысты шараларды шешкендіктен, Хуо Идің ұсынысын қабылдамады. Содан кейін Чэнду қорғауға келмегендіктен, Лю Шан Вэй генералы Дэн Айға беріліп, Шу режимін жойды. Ху И Шудың құлдырағанын білгенде үш күн бойы аза тұтып, қатты қайғырды. Содан кейін оның қол астындағылары оны мырзасының ізімен жүруге шақырды. Хуо И бас тартудан бас тартты және Лю Шанның қауіпсіздігіне және Вэйге мойынсұнғаннан кейін жақсы қарастырылғанына сенімді болмай, өлімге дейін күресетінін мәлімдеді. Ол өзінің қол астындағыларына: "Қазір жағдай осындай күрделі кезеңге жетті. Біз билеушіміз аман-есен немесе қауіп-қатерде екенін білмейміз, сондықтан да іс-әрекетімізге немқұрайлы қарай алмаймыз. Егер билеушіміз Веймен келісімге келіп, оны құрметтесе, біз өз аумағымызды қорғап, уақытында берілеміз. Бірақ егер билеушімізге қауіп төнсе, мен оған өлімге дейін қарсы тұрамын. Бұл жағдайда талқылауға болатын нәрсе - дайындық! Лю Шанның зардап шекпегенін және Чэндудан Вэй астанасы Луоянға көшіп кеткенін естігеннен кейін, ол Вэйге ресми түрде берілді, алты командирдің барлық қорғаушыларын ескерткіш жіберуге бастап кетті. Қиындық туындағанда адал адам өз өмірін құрбан етуі керек. Алайда, қазір сіздің құлыңыздың мемлекеті жеңіліп, оның билеушісі мойынсұнды. Өлімге дейін қорғалудың еш мағынасы жоқ деп ойлаймын, сондықтан біз жаңа мемлекетке толық шешіммен оның қызметіне кірісуді тапсырамыз және уәде береміз". Вэй регенті Сима Чжао қатты қуанды, сондықтан Ху Иді Наньчжунның аймақ қолбасшысы (都督) етіп тағайындады және соңғысына Наньчжунның басқаруын жалғастыруға рұқсат берді. Сонымен қатар, Цзяоцзи провинциясы әлі жаулап алынбаған еді, алайда Хуо И Цзяоцзи провинциясының инспекторы (交州刺史) болып тағайындалды, оны алыстан басқаруға және өзінің бас лауазымды адамдарын тағайындауға және тағайындауға мүмкіндік алды. Хуо И кейінн...

Мұра

Сычуань аймағының тарихы туралы Хуаянг (Хуаянг Гуо Цзи) хроникасында кеңінен жазған Чан Цюй, ол жазған уақытта (348 және 354 жылдар аралығында) жергілікті шенеуніктер шетелдік тайпалармен қарым-қатынаста болған кезде олардың дәстүрлерін құрметтеп, оларды соттайтын кезде мейірімді болған, олардың барлығы Хуо Идің ережелерін ұстанатын. Хуо Идің өлімінен кейін оның ұлы Хуо Цай (霍在) оның сарбаздарының командасын мұра етіп, оларды оңтүстіктің жетекші тайпаларымен татулық орнатуға бастап кетті. Оның үстіне, Хуо Идің немересі Хуо Биао (霍) Цзинь династиясы кезінде Юэси / Юэсуи қолбасшылығының әкімшісі (越郡) болды.