Кіріспе

VIII ғасырдағы армян әнұраны және ақыны III-IV ғасырдағы ханшайым Хосровидухт (, ; ) - VIII ғасырдың басында өмір сүрген армян әнұраны және ақыны. Сахақдухтадан кейін ол әрмен әдебиеті мен музыкасының алғашқы әйелі және музыка тарихындағы ең ерте әйел композиторлардың бірі. Гогхтн патшасының қызы, Хосров Гогхтнаци, оның әкесі өлтірілді және ол Ани Камах (қазіргі Кема) бекінісінде жиырма жыл бойы тұтқында болды. Оның ағасы тұтқындалып, ақырында өлтірілді; Хосровидухттың жалғыз сақталған шығармасы, "Зарманали е Инц" ("Мен үшін таңғаларлық") оған арналған. Оның шынайылығы кейде күмән тудырады, кейбір ғалымдар оны Сахакдуктке жатқызады. Бұл шығарма шарақан литургиясының жалпы репертуарына енбеді, бірақ ақыр соңында Армения шіркеуі діни мақсатта қолдана бастады.

Өмір

Хосровидухт туралы өте аз мәлімет бар, ол "Хосровидукт" деп те жазылады. VIII ғасырда өмір сүрген, ол патша отбасының мүшесі ретінде жазылған. Оның әкесі Васпуракан провинциясының ханымы Хосров Гогхтнаци болды. Оның аты-жөні белгісіз; Xosroviduxt / Khosrovidukht-тың 'dukht' / 'duxt' сөзі 'қызын' білдіреді. Басқа атаулар: Хосровидухт Гогхнаци (Гогхннің Хосровидухт), Хосровидухт Когхнаци және Хосровидухт Когхнаци. 708 жылы Хосров Нахьявандағы қақтығыстар кезінде қаза тапты. Хосровидухттың ағасы Вахан Гогхтнациді мұсылман арабтары ұрлап алып, Сирияға әкелді, ал оны Ани Камах бекінісіне алып барды, ол қазір Кема деп аталады. Ол сол жерде 20 жыл бойы оқшауланған күйде болды. Оның ағасы ислам дінін қабылдады, бірнеше жылдан кейін азаттыққа ие болып, Арменияға оралды. Кейін Вахан мәсіхшілікті қабылдап, оны өлтірген мұсылмандар оны да сол күнәдан арылуды қылмыс деп санады. Ол 731 немесе 737 жылы қайтыс болды. 1978 жылғы "Армения поэзиясының антологиясы" Хосровидухттың 737 жылы қайтыс болғанын айтады, бірақ бұл басқа көздерден расталмаған.