Кіріспе

Құстардың анатомиясы Құстардың анатомиясы немесе құстардың денелерінің физиологиялық құрылымы көптеген ерекше бейімделулерді көрсетеді, көбінесе ұшуға көмектеседі. Құстардың жеңіл скелеттік жүйесі мен жеңіл, бірақ күшті бұлшық еттері, сондай-ақ өте жоғары зат алмасу жылдамдығы мен оттегімен қамтамасыз ететін қан айналымы мен тыныс алу жүйесі құстарға ұшып жүруге мүмкіндік береді. Мұрынның пайда болуы арнайы бейімделген ас қорыту жүйесінің дамуына әкелді.

Скелет жүйесі

Құстардың көптеген сүйектері қуыс (пневматизацияланған), олардың тіректері немесе тіректері құрылыстық беріктік үшін қиылысады. Құс түрлерінің арасында қуыс сүйектердің саны әр түрлі, бірақ ең көп саны ұшқыштарда кездеседі. Тыныс алу жолдарымен жүретін ауа қалталары құстың қаңқасының жартылай қуыс сүйектерінде ауа қалталарын құрайды. Суға секіріп ұшатын құстардың сүйектері суға секіріп ұшатын емес түрлерге қарағанда жиі қуыс болады. Пингвиндер, лоундар мен пуффиндердің пневматизацияланған сүйектері мүлдем жоқ. Ұшуға қабілетсіз құстар, мысалы, түйеқұстар мен эмулар, жамбас сүйектері, ал эмулар - мойын омыртқалары.

Осілік қаңқа

Құстың қаңқасы ұшуға өте бейімделген. Ол өте жеңіл, бірақ ұшу, ұшып көтерілу және қонудың қиындықтарына төтеп беруге жеткілікті. Бір маңызды бейімделу - сүйектердің пігостиль сияқты бір ғана сүйекке бірігуі. Осыған байланысты құстардың сүйектері басқа құрлықтағы омыртқалы жануарларға қарағанда аз. Құстардың тістері де, тіпті шын жақшасы да жоқ, оның орнына салмағы әлдеқайда жеңіл болатын құс құнының құйрығы бар. Көптеген құс балаларының құс жапырақтарының арасына жұмыртқа тістері деп аталатын тістер шығады. Жұмыртқаның ішіне енген соң, ол құлап түседі.

Мойын омыртқалары

Мойын омыртқалары мойынды және мойынды құстарды 8-25 омыртқадан тұрады. Бірінші омыртқадан басқа барлық мойын омыртқаларында көлденең процестер бар. Бұл омыртқа (С1) бас сүйектің артқы жағындағы кондильдермен байланысқан атлас деп аталады және омыртқалардың көпшілігіне тән бұрышты жоқ. Құстың мойны көптеген мойын омыртқаларынан тұрады, бұл құстардың икемділігін арттырады. Көптеген құстардың мойындары иілгіш, ал көздері қозғалмайтын, сондықтан олар басын жақсырақ қозғалтып, алыстағы не жақындағы нәрселерді ғана көре алады. Құстардың көпшілігінде мойын омыртқалары адамнан үш есе көп, бұл ұшып, қону және ұшып кету сияқты жылдам қозғалыстар кезінде тұрақтылықты арттыруға мүмкіндік береді. Мойын бас шайқауда маңызды рөл атқарады, ол құстардың 27 отрядының кем дегенде 8-інде, оның ішінде Columbiformes, Galliformes және Gruiformes. Басты шайқап тұру - бұл оптокинетикалық жауап, ол құстың айналасын тұрақтандырады, өйткені ол итермелеу фазасы мен ұстап тұру фазасының арасында ауысады. Басты шайқап, аяқпен қатар жүреді, өйткені бас денемен бірге қозғалады.

Кеуде омыртқалары

Кеуде омыртқаларының саны 5 пен 10 аралығында, ал бірінші кеуде омыртқасы оның қабырғасының көкірекке қосылуынан ажыратылады, ал мойын омыртқасының қабырғалары бос.

Синсакральды

Синсакральды бір көкірек, алты белдік, екі сакральды және бес сакральды құйрық омыртқалары біріктірілген бір сүйектелген құрылымға біріктіріледі, содан кейін илиймен біріктіріледі. Ұшу кезінде бұл құрылым дененің қалған бөлігін негізгі тірек ретінде қамтамасыз етеді.

Қақ омыртқалары

Синсакраның біріктірілген сакро-каудальды омыртқасынан кейін орналасқан еркін омыртқалар каудальды омыртқалар деп аталады. Құстардың 5 - 8 еркін құйрық омыртқасы бар.

Пигостиль

Құстарда соңғы 5-6 құйрық омыртқалары бірігіп, пигостильді құрайды. Келі бар кеуде сүйегі ұшып немесе жүзуде қолданылатын бұлшық еттерге бекітілетін орын ретінде қызмет етеді. Жүзуші құстардың кеуде сүйегі кең, жүретін құстардың кеуде сүйегі ұзын, ал ұшатын құстардың кеуде сүйегі ені мен биіктігі жағынан бірдей. Кеуде қуысы (көкше сүйегі) және мойынтірек сүйегінен тұрады, олар бас сүйегімен бірге кеуде белдеуін құрайды; кеуде қуысының бүйірін қабырғалар құрайды, олар кеуде сүйегінде (көкше орта сызығында) кездеседі. Құстардың ұрпағы өсіп, педоморфоз пайда болған сайын, олар көздің артындағы посторбиталь сүйекті, ауыз қуысының артқы жағындағы эктоптигоидты және тістерді жоғалтты. Тамақ құрылымы да қатты өзгерді, көбінесе ptyergoid, palatine және jugal сүйектерінде көрінетін өзгерістер, қысқартулар. Адуктор камераларының қысқаруы да байқалады. зерттеулер. Бұл кеудеге ену, жұмыс істейтін қолдың жоғалуымен және "бармаққа" ұқсайтын кеуде бетіндегі нүктедің дамуымен қатар болды. Құстардың бас сүйегінің құрылымы олардың тамақтану мінез-құлқына маңызды әсер етеді. Құстар бас сүйектерінің дербес қозғалысын көрсетеді, ол бас сүйектері кинезисі деп аталады. Құстарда бас сүйегінің қозғалысы бірнеше түрде болады, бірақ әр түрлі түрлері бас сүйегінің анатомиясымен мүмкін болады. Үлкен, бір-біріне жабысып тұрған сүйектері бар жануарлардың (оның ішінде қазіргі құстардың ата-бабалары) акинетикалық (кинетикалық емес) бас сүйектері болады. Осы себепті педоморфты құстың құйрығын эволюциялық жаңалық ретінде қарастыруға болады деп айтылды.

Қосалқы сүйек

Кеуде - скалапуладан (кеуде қабығы), коркоидтан және көкірек сүйегінен (жоғарғы қол). Жаяу сүйек пен бүйрек сүйектері (алқа) бірігіп, шынтақ түзеді. Карпус пен метакарпус құстың "қасындары" мен "қолын" құрайды, ал саусақтары біріктірілген. Қанаттың сүйектері өте жеңіл, сондықтан құс оңай ұша алады. Бүйірдің үш негізгі сүйегі бар жамбас сүйегі: илий (бүйірдің жоғарғы бөлігі), ишиум (бүйірдің бүйірлері) және көк сүйек (бүйірдің алдыңғы бөлігі). Олар біріктіріліп , бір-біріне қосылады . Иноминат сүйектері құстардың жұмыртқа салуына мүмкіндік беретін эволюциялық маңызды. Олар ацетабулумда (бүйір сокаты) кездеседі және артқы аяқтың бірінші сүйегі болып табылатын жамбас сүйегімен байланысады. Аяқтың жоғарғы бөлігі жамбас сүйегінен тұрады. Тізе буынында жамбас сүйегі тік сүйекпен (аяқ сүйегі) және фибуламен (аяқ сүйегінің төменгі жағы) байланыстырады. Тарсометатарс аяқтың жоғарғы бөлігін құрайды, саусақтары саусақтарды құрайды. Құстардың аяқ сүйектері ең ауыр болып табылады, олар ауырлық орталығының төмен болуына ықпал етеді, бұл ұшуға көмектеседі. Құстың сүйектері оның жалпы салмағының 5% -ын ғана құрайды. Олардың кейбір бауырымен жорғалаушыларға ұқсас, өте ұзын тетрадиатты тазтары бар. Артқы аяқтардың кейбір бауырымен жорғалаушыларда да кездесетін тарсалдың ішкі буыны бар. Ауыстың түбір омыртқалары мен көкірек белдеуі кеңінен бірікті.

Аяқ

Құстардың аяқтары анизодактил, зигодактил, гетеродактил, синдактил немесе пампродактил болып жіктеледі. Анизодактил - құстардың ең көп таралған саусақтары, үш саусағы алдыңғы және бір саусағы артқы. Бұл әнші құстар мен басқа да құстарда, сондай-ақ бүркіт, соколь, соколь сияқты аңшы құстарда жиі кездеседі. Құстарда кездесетін синдактилия анизодактилияға ұқсас, бірақ екінші және үшінші саусақтары (ішкі және ортаңғы алға қарай бағытталған саусақтары) немесе үш саусағы біріктірілген, мысалы, белдікті балықшы Ceryle alcyon. Бұл Coraciiformes (балықшы, ара жейтін, роликтер және т.б.) үшін тән. Зигодактильді аяқтардың екі саусағы алдыңғы жағына (екінші және үшінші сандар) және екі артқы жағына (бірінші және төртінші сандар) қарайды. Бұл ағаш түрлерінде, әсіресе ағаш сабақтарына көтерілетін немесе жапырақтарына көтерілетін түрлерде жиі кездеседі. Зигодактилия тотықтарда, шыршаларда (оның ішінде фликерлер), кукуларда (оның ішінде жол жүгірушілер) және кейбір соуларда кездеседі. Зигодактилдің 120-110 млн. жыл бұрын (кірі дәуірдің басында) табылған іздері алғашқы зигодактилдің табылған окаменелісінен 50 млн. жыл бұрын табылған. Гетеродактилия зигодактилияға ұқсас, бірақ оның үш және төрт цифрлары алға, ал бір және екі цифрлары артқа бағытталады. Бұл тек трогондарда кездеседі, ал пампродактил - бұл төрт саусақтың бәрі алға қарай бағытталатын немесе құстар сыртқы екі саусағын артқа қарай айналдыратын құрылым. Бұл - шаянның (Apodidae) ерекшелігі.

Артқы аяқтың өзгеруі

Құстар мен басқа динозаврлардың артқы аяқтарының құрылымындағы елеулі ұқсастық олардың екі аяқпен жүру қабілетімен немесе екі аяқтылықпен байланысты. 20 ғасырда бипедализмге көшу алдыңғы аяқтардың қанаттарға айналуына байланысты болды деген пікір қалыптасты. Қазіргі ғалымдар, керісінше, ұшудың қажетті шарты деп санайды. Қозғалыс үшін тек артқы аяқ-қолдарды пайдалануға көшу белдік және сакральді аймақтардың қаттылығының артуымен бірге болды. Құстардың және кейбір басқа екі аяқты динозаврлардың жамбас сүйектері артқы жағына бұрылады. Ғалымдар мұны дененің ауырлық орталығының артқа қарай ауысуымен байланыстырады. Бұл ауытқудың себебі екі аяқтылыққа көшу немесе Археоптерикс түріндегідей күшті алдыңғы аяқтардың дамуы деп аталады. Екі аяқты динозаврлардың үлкен және ауыр құйрығы қосымша тірек болған болуы мүмкін. Қиссалық құйрықтың қысқаруы және содан кейін пигостильдің пайда болуы артқы аяқтың бірінші саусағының артқа ауытқуына байланысты болды; ұзын қатты құйрықты динозаврларда аяқтың дамуы басқаша жүрді. Бұл процесс құстар мен кейбір басқа динозаврларда бір мезгілде орын алған. Жалпы, анизодактиль аяғы, ол сондай-ақ жақсы ұстап алу қабілетіне ие және жерде де, бұтақтарда да сенімді қозғалуға мүмкіндік береді, құстар үшін ата-бабалар. Осыған орай, эволюциялық өзгерістердің сәтсіз өтуі нәтижесінде екі аяқпен толықтай қозғала алмай, құстардан түбегейлі өзгеше физикалық ұшу құралын дамыта алған птерозаврлар ерекшеленеді.

Бұлшықет жүйесі

Құстардың көпшілігінде шамамен 175 түрлі бұлшық еттер бар, олар негізінен қанаттар, тері және аяқтарды басқарады. Жалпы алғанда, құстардың бұлшық еттері ішке шоғырланған. Құстың ең үлкен бұлшық еттері - бұл өкшелік бұлшық еттер немесе өкшелік үлкен бұлшық еттер, олар қанаттарды басқарады және ұшуға арналған құстың дене салмағының шамамен 15-25 пайызын құрайды. Олар ұшу үшін қажетті қанатты күшті қозғалтқышты қамтамасыз етеді. Төректілердің тереңіндегі бұлшық еттер - бұл supracoracoideus немесе pectoralis minor. Бұл қанатты екі рет соғу арқылы көтереді. Бұлшықеттердің екі тобы да кеуде қабырғасының тірегіне жалғасады. Бұл таңғаларлық жайт, өйткені басқа омыртқалы жануарларда жоғарғы аяқ-қолды көтеру үшін бұлшық еттер бар, олар көбінесе омыртқаның артқы жағындағы аймақтармен байланысқан. Супракоракоид пен кеуде мүшелері құстың жалпы салмағының шамамен 25-40%-ын құрайды. Кеуде және көкбауырдың үстіндегі жамбас - ішке және сыртқа қарай қисық жамбастар. Сонымен қатар, кеудедегі басқа бұлшық еттер де бар, олар көкіректі кеңейтіп, тартылады және қабырға қуысын ұстайды. Қанат бұлшық еттері, таңбаланған суреттерде көрсетілгендей, негізінен шынтақтарды созу немесе иілу, қанатты түгелдей қозғау немесе белгілі бір саусақтарды созу немесе иілу арқылы жұмыс істейді. Бұл бұлшықеттер қанатты ұшуға және басқа да барлық әрекеттерге бейімдейді. Құстардың ерекше мойындары бар, олар күрделі бұлшық еттермен ұзартылған, өйткені басқа жануарлар кеуде мүшелерін пайдаланатын функцияларды орындауға мүмкіндік беруі керек.

Қайырмақ

Құстардың қабыршақтары кератиннен тұрады, олар құс құйрықтары, тырнақтары мен шұңқырлары сияқты. Олар негізінен аяқ-қолдың саусақтарында және құстардың төменгі аяғында, әдетте, құстың терек-тірек буынына дейін, бірақ кейбір құстардың аяқтарында одан әрі кездеседі. Көптеген бүркіттер мен соулардың аяқтары саусақтарына дейін (бірақ оларды қоса алғанда) қауырсынды. Көптеген құстардың қабыршақтары, балықшы мен жыртқыш құстарды қоспағанда, айтарлықтай бір-бірімен жапсырмайды. Құстардың шашақтары мен қалпақтары бастапқыда бауырымен жорғалаушылардың шашақтарына ұқсас деп саналған; алайда, соңғы зерттеулер құстардың шашақтары қауырсынның эволюциясынан кейін қайта дамығанын көрсетеді. Құс эмбриондары тегіс терімен дамуды бастайды. Аяқта бұл терідің сыртқы қабаты кератинизациялануы, қалыңдануы және тарақ болуы мүмкін. Бұл таразылар; Cancella минуттық таразылар болып ұйымдастырылуы мүмкін, олар шынымен де тек терідің қалыңдауы мен қатаюы, терең емес саңылаулармен қиылысады. Скутелла тауық метатарсының құйрығының артқы бөлігінде кездесетін сияқты, скутеллалар сияқты үлкен емес шашақтар. Скудтар - ең үлкен шашақтар, әдетте, бас бармағының алдыңғы бетінде және артқы бетінде. Метатарсның алдыңғы жағындағы тікұшақтарды "акрометатарсиум" немесе "акротарсиум" деп атауға болады. Ретикулалар аяқтың бүйірлік және ортаңғы беттерінде (жақтары) орналасқан және бастапқыда олар бөлек таразылар деп саналған. Алайда, осы саладағы гистологиялық және эволюциялық даму жұмыстары бұл құрылымдарда бета-кератиннің (жәндіктердің тарақтардың ерекше белгісі) жоқтығын және олар толығымен альфа-кератиннен құралатынын көрсетті. Бұл, олардың ерекше құрылымымен бірге, бұл шынымен дамудың ерте кезеңінде тұтқындалған қауырсын түйіршіктері деген тұжырымға әкелді. Барлық құстар жоғарғы жақ сүйегінің бөліктерін ми қабығына қатысты қозғалта алады. Алайда бұл кейбір құстарда айқын көрінеді және оны бауырластарда байқауға болады. Құстың басының бір жағындағы көз мен құйрықтың арасындағы жерді "көк" деп атайды. Бұл аймақ кейде қауырсынсыз болады, ал тері, көптеген құс тұқымдас құс сияқты, түстелуі мүмкін.

Құйрығы

Құс тұмсығы - құстардың тамақтану, киім-кешек, заттармен жұмыс істеу, олжаны өлтіру, ұрысу, азық іздеу, балаларды тамақтандыру үшін пайдаланылатын сыртқы анатомиялық құрылымы. Қанаттың көлемі, пішіні мен түсі әр түрлі болғанымен, олардың негізгі құрылымы ұқсас. Екі сүйекті шығыңқы - жоғарғы және төменгі жауырық - рамфотека деп аталатын эпидермистің жұқа кератиндi қабатымен жабылған. Көптеген түрлерде екі тесік - мұрын - тыныс алу жүйесіне алып келеді.

Тыныс алу жүйесі

Ұшу үшін қажетті жоғары зат алмасу жылдамдығының арқасында құстар оттегіге жоғары сұранысты болады. Олардың өте тиімді тыныс алу жүйесі бұл сұранысты қанағаттандыруға көмектеседі. Құстардың өкпелері болса да, олардың құрылымы сүтқоректілер, бауырымен жорғалаушылар мен көптеген қосмекенділер сияқты кеңейіп, жиырылмайды. Бұл құстардың денелерінің көп бөлігінде орналасқан ауа қапшақтары. Ауа қалталары қатты өкпе парабронхтары арқылы ауаны бір бағытта өткізеді. Құстардың өкпелеріндегі бір бағыттағы ағындардың негізгі механизмі - асимметриялық түйісулер мен олардың бұранданы құрайтын байланыста көрінетін жоғары Рейнольдс санындағы ағыстың қайтарымсыздығы. Құстардың өкпелері ұқсас өлшемді сүтқоректілердің өкпелеріне қарағанда кішірек болғанымен, ауа қаптары дене көлемінің 15% құрайды, ал сүтқоректілерде альвеольдер, олар көпіршіктер ретінде қызмет етеді, дене көлемінің тек 7% құрайды. Ауалық қапшықтардың қабырғалары жақсы қанмен қамтамасыз етілмейді, сондықтан газ алмасуда тікелей рөл атқармайды. Құстар диафрагмасыз, сондықтан олар өздерінің қос қабырғалы және іш бұлшық еттерін бүкіл кеуде-ішек қуыстарын кеңейту және жиыстыру үшін қолданады, осылайша барлық ауалық торшаларының көлемін ритмикалық түрде бір мезгілде өзгертеді (оң жақтағы сурет). Құстардың тыныс алуының белсенді кезеңі - тыныс алу, бұл олардың тыныс алу бұлшық еттерінің жиырылуын талап етеді. Сондықтан арткы ауаны ығыстыратын қапшықтарды тек dorsobronchi-ға ғана құйып жіберуге болады. Одан кейін артқы ауа мүшесі арқылы таза ауа парабронхи арқылы (ішу кезінде пайда болған бағытпен бірдей) вентробронхиге ағылады. Тыныс алу кезінде өкпе ішегі мен алдыңғы ауа мүшесі мен өкпе ішегі ішіндегі бронхтарды байланыстыратын ауа жолдары ашылады, осылайша осы екі органнан оттегі аз ауа трахея арқылы сыртқа шығуға мүмкіндік береді. Қан немесе оттегі мөлшері жоғары ауа қызыл түсті, ал оттегі аз ауа немесе қан түрлі көк түсті. ]]Қан ағыны құстың өкпесі арқылы парабронхи арқылы ауа ағынына тік бұрышта болады, бұл қиылысқан ток алмасу жүйесін құрайды (сол жақтағы суретті қараңыз). Парабронхи (және олардың атриялары) айналасындағы қан ағысы қиылысқан токпен газ алмастырғышты құрайды (сол жақтағы диаграмманы қараңыз).

Қан айналым жүйесі

Құстардың төрт камералы жүректері бар, олар сүтқоректілермен және кейбір бауырымен жорғалаушылармен (негізінен крокодилиялар) ортақ. Бұл бейімделу ағзада қоректік заттар мен оттегіді тиімді тасымалдауға мүмкіндік береді, құстарға ұшуға және белсенділікті жоғары деңгейде ұстауға энергия береді. Рубиндiк құстың жүрек соғуы минутына 1200 рет (секундасына 20 рет) соғады.

Өсімдік

Көптеген құстардың тамақ ішекінің бойындағы бұлшықетті қалтасы бар. Өсімдік азық-түлікті жұмсарту және оны уақытша сақтау арқылы жүйе арқылы ағынын реттеу үшін жұмыс істейді. Бұл құстардың пішіні мен көлемі әртүрлі болады. Columbidae тұқымдасының мүшелері, мысалы көгершіндер, өздерінің жас балапандарына қайта құсу арқылы берілетін қоректі сүт өндіреді. Қышқыл белсенді емес пепсиногенді белсенді протеолиздік ферментке, пепсинге, түрлендіреді, ол ақуыздарда кездесетін пептидтік байланыстарды бұзады, пептидтер жиынтығын шығарады, олар бастапқы диеталық ақуыздан қысқа аминокислоталар тізбегі. Асқазан шырыны (сулы қышқыл және пепсиноген) асқазанның құрамымен асқазанның бұлшықеттері арқылы араласады.

Қалқанша

Асқазанның төрт бұлшықетті белдеуінен тұрады, олар азықты айналып, оны асқазанның бір жерінен екінші жеріне жылжыта отырып, ұсайды. Түркия мен бақалар сияқты кейбір өсімдікті жейтін құстардың құрттары. Алайда сүтқоректілерден айырмашылығы, көптеген құстар өңделмеген тамақтарының (мысалы, қауырсын, жүн, сүйек бөлшектері және тұқым қабықтары) ірі бөліктерін (жұмбақ) клоака арқылы шығарып тастамайды, бірақ оларды азық түйіршіктері ретінде қайта шығарады.

Репродуктивтік және урогенитальді жүйелер

Ұрғашы құстардың екі ұрығы бар, олар ұрық шығару үшін көбейеді. Құстардың ұрықтары әдетте асимметриялық, көпшілік құстардың сол ұрығы үлкен. Кейбір құстарда екі жұмысты жұмыртқалық жасуша бар, ал кивиде әрқашан екеуі де бар. Құстардың еркек қосымша бездері жоқ. Көптеген ата құстардың фаллосы жоқ. Фаллосы жоқ түрлердің еркектерінде жыныс алмасу алдында клоакальді шығыңқылықтың ішінде тұқымдық гломерада сақталады. Жыныстық қатынас кезінде әйел құйрығын бір жағына қарай жылжытады, ал аталық әйелді арттан немесе алдыңғы жағынан (сырма құсы сияқты) немесе оған өте жақын қозғалады. Бұл кезде құрттар бір-біріне жанасады, сонда жыныс мүшелері әйелдің жыныс жолдарына кіре алады. Бұл өте тез, кейде жарты секундтан да аз уақыт ішінде болады. Жыныс заты аналықтардың жыныс затын сақтайтын түтікшелерінде түріне қарай бір аптадан 100 күннен астам уақыт бойы сақталады. Содан кейін жұмыртқалар жұмыртқалық қабықшада кальцийленіп, жұмыртқалық жолға түспей тұрып, жұмыртқалық қабықшадан шыққанда, жеке-жеке ұрықталады. Аналық жұмыртқаны салғаннан кейін ұрық аналық денесінен тыс жұмыртқада дамиды. Көптеген су құстары мен басқа құстар, мысалы, сойқышы мен күріш, фаллосқа ие. Бұл құстардың ата-бабаларының жағдайы болып көрінеді; құстардың көпшілігі фаллосты жоғалтты. Ұзындығы ұрық тұқымдас түрлердің арасында бәсекелестікке байланысты деп есептеледі, олар көбінде көбейту маусымында көп рет жұптасады; жұмыртқалықтарға жақын орналастырылған ұрық тұқымдас ұрық ұрығы ұрықтануға көбірек мүмкіндік береді. Бұл аналық құрылымдар еркек фаллосы енуін болдырмау үшін пайдаланылуы мүмкін (бұл сағаттың ілгерісіне қарсы оралады). Бұл түрлерде жұптасу жиі күшті болып табылады және әйелдің қатысуы қажет емес; ұрықтандыруды болдырмау әйелдің қабілеті әйелге ұрпағы үшін әкеді таңдауға мүмкіндік береді. Копуляция жасамағанда, фаллус проктодеум бөлігінде, тоңазытқыштың ішінде, желдеткіштің ішінде жасырылады. Жұмыртқадан шыққаннан кейін, ата-анасы оларды әртүрлі деңгейде азық-түлікпен қамтамасыз етіп, қорғайды. Алдын ала жетілген құстар ұядан шыққаннан кейін бірнеше минут ішінде өздеріне тәуелсіз қамқорлық жасай алады; ал басқа ұядан шыққан құстар көмексіз, соқыр және жалаңаш болып, ата-анасының ұзақ уақыт қамқорлығын қажет етеді. Көптеген құстардың балапандары, мысалы, құсқұйрық пен құсқұйрық, көбінесе ұрықтан шыққаннан кейін бірден жүгіре алады; мұндай құстар nidifugous деп аталады. Алайда, бұрқыраған құстың балалары ешбір көмексіз өмір сүре алмайды. Ұшатын құс құс қанаттарын "ұшақпен" өсіреді. Кейбір құстар, мысалы көгершіндер, қаздар мен қызыл шаңыраққа шаққан жұлдыздар өмір бойы жұптарымен бірге болады және үнемі ұрпақ әкеледі.

Бүйрек

Құс бүйректері анағұрлым кеңінен зерттелген сүтқоректілердің бүйректері сияқты жұмыс істейді, бірақ бірнеше маңызды бейімделулермен; анатомияның көп бөлігі дизайнында өзгермеген болса да, олардың эволюциясы кезінде кейбір маңызды өзгерістер болды. Үш бөлікті бүйрек омыртқа бағанасының екі жағына орналасады және төменгі асқазан-ішек жолдарымен байланысады. Құс түріне байланысты қабық бүйрек массасының шамамен 71-80% құрайды, ал ми массасының шамамен 5-15% -ы әлдеқайда кіші. Қалған массаны қан тамырлары мен басқа түтіктер құрайды. Құстарға тән ерекшелік - екі түрлі нефронның (бүйректің функционалдық бірлігі): екі рептилияға ұқсас нефронның қабығында орналасқан; және сүтқоректілерге ұқсас нефронның миында орналасқан. Рептилиялық нефрондар көбірек, бірақ сүтқоректілерде кездесетін Генльдің ерекше циклдары жоқ. Құстарда Генльдің циклы болмағандықтан, олардың суды шоғырландыру қабілеті оған көп тәуелді емес. Судың сіңірілуі тек қана копродеум мен түбіртекке байланысты.

Дәмділігі

Құстар T1R2 деп аталатын дәмді түрін жоғалтқан ата-бабадан тараған, ол басқа жануарларға, мысалы, аллигаторларға тәтті дәмді татуға мүмкіндік береді. Көптеген құстар қант мөлшері жоғары тамақтануға бейімделгеннен кейін, олар татты дәмді сезу үшін өздерінің умами дәм рецепторларын (T1R1 T1R3) өзгертті. Құстарда ащы дәмді анықтау үшін қолданылатын TR2 төмендейді.

Иммундық жүйе

Құстардың иммундық жүйесі басқа тікенекті омыртқалы жануарлардың иммундық жүйесіне ұқсас. Құстардың тұмауға қарсы туылмалы және бейімделетін жүйелері бар. Құстар ісіктерге, иммундық жетіспеушілікке және аутоиммундық ауруларға бейім.

Функция

Фабрициус бурсасы, сондай-ақ клоакальды бурса деп те аталады, бұл лимфоидты орган, ол гуморальдық иммунитет кезінде В лимфоциттерін өндіруге көмектеседі. Фабрициус бурсасы жасөспірім кезеңінде болады, бірақ бүгіліп, құрғақта жыныстық жетілуден кейін көрінбейді. Медула эпителиймен люменнен бөлінген, бұл эпителий жасушаларын бурсаның люменіне тасымалдауға көмектеседі. Әрбір фолликулдың айналасында 150 000 В лимфоциттері орналасқан.