Кіріспе

Бернард Мизеки (кейде Бернард Мзеки деп те жазылады; 1861 жылы 18 маусым 1896 жылы) - африкалық христиан миссионері және шейіт. Мозамбикте туылған ол Кейптаунда ағылшын мектебінде оқыды да, мәсіхші болды.

Ерте өмір

Ол Португалияның Шығыс Африка (қазіргі Мозамбик) Инхамбане қаласында Mamiyeri Mitseka Gwambe болып дүниеге келді және дәстүрлі түрде өсті. Бала кезінде португалдық саудагердің дүкенінде жұмыс істеп, португал тілін біраз үйренген. Он мен он бес жасында ол ағайындысымен бірге Кейптаунда, Кейп колониясына (қазіргі Оңтүстік Африка) көшіп барды. Кішкене үлкен болған кезде ол үйінен шығып, Кейптаундағы жанұяларда жұмыс істеді, бірақ (көптеген жұмысшыларға мас болудың апатты әсерін сезіну) алкогольді ішуден бас тартып, айналасындағылардың ықпалынан мүлдем құтылмайды. Ол жұмыс істегеннен кейін, кешкісін ағылшын шіркеуінің мектебінде сабақ оқыды. Оның ұстаздарының ықпалымен, Қасиетті Иоанн Евангелист қоғамынан (SSJE, ерлер үшін ағылшындық діни орден, көпшілік арасында Коули аталары деп аталады) ол христиан болды және 1886 жылы 9 наурызда шомылдыру рәсімінен өтті. Еуропалық мектептердегі негізгі білімнен басқа, ол ағылшын, француз, жоғары голланд және кем дегенде сегіз жергілікті африкалық тілді меңгерген. Уақыт өте келе ол англикан шіркеуі африкалық тілдерге қасиетті жазбаларды аударуды бастағанда, баға жетпес көмекші бола алды.

Миссионерлік қызмет

Ол Коули аталарының миссиясы, әсіресе неміс миссионер Бароншасы Паула Доротея фон Бломберг жүргізген кешкі мектеп арқылы христиан болды. Ол және тағы бес адам алғашқылардың бірі болды, олар 7 наурызда 1886 жылы Сэр Лоури Роудтағы Сент-Филипс миссиясында шомылдыру рәсімінен өтті. Көп ұзамай Бернард (ол кезде жасы шамамен 25) миссионерлер басқаратын африкалық ер адамдарға арналған "Сент-Колумба" қонақ үйінде жұмыс істей бастады. Бірнеше айдан кейін ол Зоннблум колледжіне катехизист ретінде оқуға жіберілді. 1891 жылдың қаңтар айында Бернард Машоналендтің жаңа миссионерлік епискобы Джордж Уиндэм Найт Брюске еріп, Оңтүстік Родезиядағы (қазіргі Зимбабве) Шона халқының арасында катехизист және дәрігер болып жұмыс істеді. Ол Маранделла (Марондера) ауданындағы нхове халқының арасында жұмыс істеуге жіберілді және Мунгати Мангунде крайына қоныстанды. Бернард сол жерде өз үйін салып, мұғалім ретінде танымал болды. Ол үйіне білім алғысы келген балаларды қабылдап, оларға Ізгі хабарды үйретті. Сондай-ақ, ол аударма жұмыстарына көмектесу үшін Умталидегі епископтың резиденциясына барды. 1896 жылы наурыз айында Мизеки Мангундедің жетім немересі және христиан дініне кірген Мутваға (кейін "Лили") үйленді. Африкалық англикандық діни қызметкер Rev. Оңтүстік Африканың Грэмстаун қаласынан жаңа ғана келген Хизкия Мтоби салтанатты рәсімді басқарды. Осылайша Мизеки Мангуенде туыстық желісіне кірді, бұл кейбіреулерге ұнамады. Мангундедің рұқсатымен Мизеки өзінің өсіп келе жатқан қауымын (бірнеше отбасы, сондай-ақ оған үйретуді сеніп тапсырылған жас жігіттер) екі шақырымдай жерге көшірді. Олар өзеннің арғы жағына бұлақ бар құнарлы жерге, сонымен қатар тайпаның ата-бабалары арыстандардың рухтары мекендейді деп сенетін қасиетті бақтардың жанында қоныстанды. Мұндай рухтарға құрбандық жасаудың орнына Мизеки көкте айқыш белгісін жасап, кейбір ағаштарға айқыштарды оюды, кейінірек бидай егуге арналған егістікті дайындап жатқанда кейбір ағаштарды кесіп тастады.

Шейіт болу

Ндебеле халқы (шоналардың дәстүрлі қарсыластары) Британдық Оңтүстік Африка компаниясына қарсы көтерілді, ал 1896 жылы наурыз айында Матабелеленд көтерілісі шона еліне тарады. Оңтүстік Африка құрғақшылық пен шегірткелердің індетіне ұшырап, аштыққа ұшырады. Британдықтарға, олардың салықтарына және міндетті вакцинациялауына қарсы наразылық оянып, жұқтырған малдарды өлтіру және өртеу туралы бұйрықтар өршіді. Миссионерлік жұмысшыларға қауіпсіз жерге кетуді бұйырса да, Мизеки кетуден бас тартты, өйткені оның жоқ епископтың қалу туралы бұйрықтарын жоққа шығаруға болмайды (епископ Англияда безгектен емделіп, көп ұзамай қайтыс болады), және ол жақында мүгедек қарт адамға қонақжайлық көрсетті. 1896 жылы 18 маусым күні түнде Мизекиді үйінен сүйреп шығып, пышақпен өлтіреді. Мұтва оны тірідей тауып, көмекке жүгірді. Ол және басқалар бүкіл жерді алып ақ жарық, және қатты шуды "көптеген үлкен құстардың қанаттары сияқты" деп хабарлады. Олар қайтып оралғанда Бернардтың денесі жоғалып кеткен еді. Мангундедің ұлы және сиқыршы дәрігерлердің одақтасы Мчэмуа кейін Бернардты өлтіргені үшін, сондай-ақ миссионерлік елді мекенді жойғаны үшін жауапты деп табылды.

Мұра және құрмет

Бернард Мизекидің шоналар арасындағы еңбегі, оның қайтыс болғаннан кейін туған қызы Мутвадан басқа да жемістерін берді. Көп жылдар бойы Машоналендте миссионерлік қызмет атқарған соң шона дінін қабылдаған алғашқы адам шомылдыру рәсімінен Мизекидің үйреткен жігіті Джон Капуя болды. Джон Мизекидің өлімінен бір ай өткен соң, 1896 жылы 18 шілдеде шомылдыру рәсімінен өтті. 1899 жылы аймаққа ақ тәнді англикан діни қызметкері оралып, миссионерлік қызметті және мектепті қайта құрды. Бүгінде Бернард Мизеки колледжі оның тұрған жеріне жақын орналасқан, ал ауылдың үстіндегі Мангуенде краалы Мизекиді еске алу үшін үлкен крестпен тәжденіп тұр. 1930 жылдары Мизекидің шейіт болған жеріне шіркеу салынды және 1938 жылы маусымда салтанатты түрде құттықталды. 1946 жылы оның өлімінің елу жылдығында одан да үлкен мереке өтті, оған Мутва мен олардың қызы қатысты, оған Родезияның губернаторы шығарған жарияланым да кірді. Мизеки 18 маусымда Епископальдық шіркеудің (АҚШ) литургиялық күнтізбесінде мереке күнімен құрметтеледі. Оңтүстік Африканың Англикан шіркеуі жыл сайын 18 маусымда Мизекиді өзінің мерекелік және басқа да ерекше күндері күнтізбесінде еске алады. Канаданың Англикан шіркеуі осы күні Мизекиге арналған ескерткіш орнатты. Бернардты Англия шіркеуінде 18 маусымда еске алады. 1973 жылы Оңтүстік Африканың Паарл қаласында негізінен кхозалар қоныс аударушы жұмысшыларға қызмет көрсететін шіркеу Бернард Мизекиге бағышталды. Бернард Мизеки ерлер гильдиясы Англикандық еркектерге шіркеу өміріне ерлердің қатысуын және басшылықты дамытуға ынталандыру және ынталандыру үшін құрылды. Көбінесе соса тілінде сөйлейтін көшіп келген жұмысшылардан тұратын Бернард Мизеки гильдиясы Оңтүстік Африкаға тарады. Гильдия мүшелері қызғылт жилет киіп, арнайы белгіге ие. Англикандық көшіп келген жұмысшылар Бернард Мизекиді Мәсіх үшін өзін құрбан еткен көшіп келген адам ретінде тани алады. Гилдия мүшелері Зимбабведегі Мизеки фестиваліне жыл сайынғы қажылыққа баруды армандайды.