Кіріспе

Британдық суретші (1860–1942)

Уолтер Ричард Сикерт (31 мамыр 1860 – 22 қаңтар 1942) – неміс тумасы британдық суретші және гравюрашы, 20 ғасырдың басындағы Лондондағы пост-импрессионисттік суретшілер тобының «Камден Таун» тобының мүшесі. Ол 20 ғасырдың ортасы мен соңындағы авангардтық өнердің ерекше британдық стильдеріне маңызды үлес қосты. Сикерт – космополит және эксцентрик, ол көбінесе қарапайым адамдар мен қалалық көріністерді өнер туындыларының тақырыбы ретінде таңдаған. Оның жұмыстары белгілі тұлғалардың портреттерінен және баспасөз фотосуреттерінен алынған бейнелерден тұрады. Ол импрессионизмнен модернизмге өтудегі маңызды тұлға саналады. Оның қайтысынан кейін ондаған жылдар өткен соң, бірнеше авторлар мен зерттеушілер Сикерттің Лондон негізді кезек-кезек өлтіруші Жек Жаратушы болуы мүмкін деген болжам айтты, бірақ бұл мәлімдеме көбінесе жоққа шығарылды.

Тәрбие және алғашқы мансап

Сикерт 1860 жылдың 31 мамырында Мюнхенде, Бавария Корольдігінде, Дания суретшісі Освальд Сикерттің және оның ағылшын әйелі Элеонора Луиза Генридің үлкен ұлы болып дүниеге келді. Элеонора Луиза Генри – астроном Ричард Шипшенкстің заңды емес қызы еді. 1868 жылы Шлезвиг-Гольштейнді Германияның аннексиялауынан кейін, отбасы Англияға көшті. Соңында отбасы Лондонға қоныстанды және британ азаматтығын алды. Жас Сикерт 1870-1871 жылдары Университет колледжі мектебіне, ал 18 жасқа дейін оқыған Корольдік колледж мектебіне ауыстырылды. Ол суретшілердің ұлы және немересі болғанымен, бастапқыда актерлік мансапты іздеді; 1881 жылы өнерді оқымай тұрып, сэр Генри Ирвингтің труппасында эпизодтық рөлдерде ойнады. Слейд мектебінде бір жылға жетпеген оқығаннан кейін Сикерт Джеймс Эбботт МакНилл Уистлердің шәкірті және гравері болды. Сикерттің алғашқы суреттері Уистлердің үлгісімен жасалған шағын тональдік этюдтер еді. Ол импрессионизмнің жеке түрін дамытты, көңілді түстерге бейімделді. Деганың кеңесімен Сикерт студияда сурет салды, «табиғаттың тираниясынан» қашу үшін суреттер мен естеліктерден жұмыс істеді. 1888 жылы Сикерт француздық реалистер тобы – Жаңа ағылшын өнер клубына қосылды. Сикерттің 1880-жылдардың соңындағы маңызды жұмыстары Лондонның музыкалық залдарындағы көріністерді бейнеледі. 1888 жылдың сәуір айында NEAC көрмесінде көрсетілген екі суреттің бірі, Гаттидегі Кэти Лоуренс, сол дәуірдегі танымал музыкалық зал әншісін бейнелегендіктен, «XIX ғасырдың соңындағы ағылшын суретіне байланысты ең қызу дау тудырды». Сикерттің суреті нашар және әдепсіз деп айыпталды, ал тақырыбы өнер үшін тым арзан деп есептелді, себебі әйел орындаушылар көбінесе жезөкшелерге теңестірілді. Сурет Сикерттің жыныстық қызығушылық тудыратын тақырыптарға деген қызығушылығын көрсетті. 1880-жылдардың соңында ол көп уақытын Францияда, әсіресе Диппте өткізді, ол алғаш рет 1885 жылдың ортасында барды, және оның сүйіктісі, және мүмкін оның заңды емес ұлы тұрды. Осы кезеңде Сикерт әр түрлі басылымдарда, соның ішінде Герберт Вивиан мен Руараид Эрскиннің «Шыбырлағыш» журналында өнер сыншылығын жаза бастады. 1894 және 1904 жылдар аралығында Сикерт Венецияға бірнеше рет сапар шекті, бастапқыда қаланың топографиясына назар аударды; 1903-1904 жылдардағы соңғы сурет саяхаты кезінде нашар ауа райынан үй ішінде болуға мәжбүр болған ол, Ұлыбританияға оралғаннан кейін одан әрі зерттеген көп фигуралы композицияға ерекше көзқарас дамытты. Венециялық суреттердегі модельдердің көпшілігі жезөкшелер болған деп есептеледі, оларды Сикерт клиент ретінде білген болуы мүмкін. Сикерттің қалалық мәдениетке деген қызығушылығы Лондонның жұмысшы табының аудандарында студиялар сатып алуына себеп болды, алдымен 1890 жылдары Камберленд базарында, содан кейін 1905 жылы Камден Таунда. Соңғы орын Сикерттің Ұлыбританиядағы реалистік қозғалыстағы беделін бекітті. 1907 жылдың 11 қыркүйегінде өзінің серіктесін алдаған жезөкше Эмили Диммок Камдендегі Агар Гроувтағы (бұрынғы Сент-Полс Роуд) үйінде өлтірілді. Жыныстық қатынастан кейін ол ұйықтап жатқан әйелдің тамағын кесіп, таңертең кетіп қалды. Камден Таун суреттерінің деректі реализмі британ өнерінде бұрын-соңды болмаған. Бұл және басқа да туындылар қалың импастомен және тар тональдік диапазонмен салынған. Сикерттің ең танымал туындысы – «Жалықтыру» (шамамен 1913 ж.), Викториялық повесть жанрына деген қызығушылығын көрсетеді. Кем дегенде бес түрлі боялған нұсқасы бар және сонымен қатар гравюрада жасалған композиция, бос кеңістікке абстрактілі түрде қарап тұрған, бір-бірімен сөйлесе алмайтын жұпты бейнелейді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын ол авангард суретшілері Люсьен Писсарро, Джейкоб Эпштейн, Август Джон және Уиндэм Льюисті қолдады. Сонымен қатар Сикерт басқа суретшілермен бірге Лондонның өзі тұрған ауданынан алынған британдық суретшілер тобының Камден Таун тобын құрды. Бұл топ 1905 жылдан бастап бейресми түрде жиналатын болды, бірақ 1911 жылы ресми түрде құрылды. Ол пост-импрессионизм мен экспрессионизмнің әсеріне түсті, бірақ көбінесе қала маңындағы өмірдің көріністеріне назар аударды; Сикерт өзі сурет салу үшін сахна ретінде қонақ бөлмесіне қарағанда ас үйді артық көретінін айтты. 1908 жылдан 1912 жылға дейін және 1915 жылдан 1918 жылға дейін ол Вестминстер өнер мектебінде ықпалды оқытушы болды, онда оның оқушыларының арасында Дэвид Бомберг, Вендела Борель, Мэри Годвин және Джон Доман Тернер болды. Ол 1910 жылы Хампстед Роудтағы жеке өнер мектебін – Роландсон Хаусын құрды. Ол 1914 жылға дейін сақталды; осы кезеңнің көп бөлігінде оның бірлескен директоры және бас қаржылық демеушісі Сикерттің бұрынғы оқушысы болған Сильвия Госс болды. Ол Манчестерде де қысқа мерзімге өнер мектебін ашты, онда оның оқушыларының арасында Гарри Ратерфорд болды. 1927 жылы ол өзінің бірінші есімін тастап, ортаңғы есімін қабылдады, содан кейін Ричард Сикерт деп танылуды қалады. Оның стилі мен тақырыбы да өзгерді: Сикерт сурет салуді тоқтатты, орнына әйелі Тереза Лессор түсірген суреттерден немесе жаңалықтар фотосуреттерінен сурет салды. Суреттер үлкейту үшін шаршыларға бөлінді және дайын суреттерде қалам салған желілері анық көрінетіндей етіп, холстқа көшірілді. Көптеген замандастарының пікірінше, бұл суретшінің төмендеуінің белгісі болғанмен, Сикерттің соңғы туындылары ең көрешілді және Чак Клоуз бен Герхард Рихтердің тәжірибесін болжайды. Сикерттің соңғы кезеңінен жасалған басқа да суреттер Викториялық суретшілердің, мысалы, Георги Боуэрс пен Джон Гилберттің иллюстрацияларынан бейімделген. Сикерт осы иллюстрацияларды олардың бастапқы контекстінен бөліп алып, оларды постер сияқты түстермен суреттеді, нәтижесінде сюжеттік және кеңістіктік түсініктілік жартылай жойылды, осы туындыларын «Ағылшын эхолары» деп атады. Сикерт шамамен 1927 жылы Уинстон Черчилльдің бейресми портретын салды. Черчилльдің әйелі Клементина оны Сикертке таныстырды, ол оның отбасының досы болған. Екеуі де жақсы тіл табысып, сурет салуды хобби еткен Черчилль әйеліне «Ол мені суретші ретінде жаңа өмірге ие етіп отыр» деп жазды. Сикерт Шығыс Лондондық топтың оқушыларын оқытып, олармен бірге қарашада «Лефевр» галереясында көрмеге қатысты. Сикерт 1929 жылы соңғы гравюрасын жасады. Сикерт 1928 жылдан 1930 жылға дейін Британдық суретшілердің Корольдік қоғамының президенті болды. Ол 1934 жылдың наурыз айында Корольдік академияның мүшесі (RA) атанды, бірақ 1935 жылдың 9 мамырында президенттің Джейкоб Эпштейннің Стрэндтегі Британ медициналық қауымдастығы ғимаратындағы мүсіндік бейнелерін сақтауға қолдау көрсетуден бас тартуына наразылық білдіріп, академиядан кетті. Өмірінің соңғы он жылдығында ол, әсіресе әйелінің, суреттерін орындау үшін көмекшілерге көбірек сене бастады. Сикерттің ең жақын достарының және қолдаушыларының бірі – газет бароны лорд Бивербрук болды, ол әлемде Сикерттің суреттерінің ең ірі жеке коллекциясын жинады. Бұл коллекция, Сикерт пен Бивербрук арасындағы жеке хаттармен бірге, Канаданың Нью-Брансуик провинциясының Фредериктон қаласындағы Бивербрук өнер галереясында сақталады. Бивербрукты суреттегеннен басқа, Сикерт Гвен Франгкон Дэвис, Хью Уолпол, Валентин Браун, 6-шы Кенмар графы және Обри Бирдсли, V Георгий король және Пегги Эшкрофт сияқты танымал тұлғалардың портреттерін салды.

Жеке өмір

Сикерт үш рет үйленген: 1885 жылдан 1899 жылға дейін, ажырасқанға дейін Ричард Кобденнің қызы Эллен Кобденге; 1911 жылдан 1920 жылы қайтыс болғанға дейін Кристин Ангусқа; және 1926 жылдан өліміне дейін суретші Тереза Лессорға. Сикерттің әпкесі Хелена Суонвик – феминист және пацифист, әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте белсенділік танытқан.

Өлім

Сикерт 1942 жылы 81 жасында Сомерсет қаласындағы Бат қаласында қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол көп уақытын осы қалада өткізді, және оның көптеген картиналары Баттың әртүрлі көше көріністерін көрсетеді. Ол Батамптон қаласындағы Сент-Николас шіркеуінің қорымдық жеріне жерленген.

Стиль және тақырыптар

Алғашқы суреттерінде Сикерт Уистлердің өте сұйық бояуларды пайдаланып, жылдам, ылғалды техникамен сурет салу әдісін қолданды. Кейіннен ол бірнеше кезеңнен тұратын сурет салудың әлдеқайда ойластырылған тәсілін қабылдады және "сурет салудың 'пісіру' жағына ерекше мән берді". Ол табиғаттан емес, суреттерден немесе 1920 жылдардың ортасынан кейін Виктория дәуірінің суретшілерінің гравюраларынан сурет салуды ұнатты. Дизайнды тор көмегімен кенепке көшірген соң, Сикерт екі түспен жылдам астыңғы қабатты жасады, сосын соңғы түстерді жағудан бұрын оны толық кептіруге рұқсат берді. Ол әдісінің ең ұсақ бөлшектерін де талмай сынады, әрқашан, өмірбаяншысы Венди Барон айтқандай, "шамамен екі отырыста, мүмкіндігінше үнемді және қиындықсыз бояу" мақсатына жетіп, жұмыс істеді. Сикерт өзінің туындыларын сериялармен жасауға бейімділік танытты. Әншілер мен актерлердің жекешелік қозғалыстары ешкімге тікелей бағытталмағандай көрінеді, ал көрермендер суретте көрсетілген кеңістіктен тысқары жатқан нәрсені көру үшін созылып, көздерін жұмып отырады. Адамдар арасындағы қарым-қатынастың шатасуы немесе сәтсіздігі оның өнерінде жиі кездеседі. Қабырға қағазы мен архитектуралық безендірулердің үлгілерін ерекше атап көрсету арқылы Сикерт абстрактілі сәндік арабескелер жасады және үш өлшемді кеңістікті жазбалап берді. Оның музыкалық залдарындағы суреттері, Деганың бишілер мен кафе-концерт әртістерінің суреттері сияқты, өнердің жасандылығын театрлық қойылымдар мен суреттелген фонның конвенцияларымен байланыстырады. Сикерт жиі қалың текстуралы бояудың "қорқынышты" сипаты деп атаған нәрсеге наразылық білдірді. Дегенмен, Сикерттің 1906–1909 жылдардағы Камден Таун қанынан жасалған суреттері ауыр импасто және тар тондық диапазонмен салынған, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде көптеген басқа денелі жалаңаш адамдар да болған, онда кейіпкерлердің денелігі бояудың қалыңдығымен байланысты. Бұл суреттердің британдық суретшілердің келешек ұрпақтарына тигізген әсері Фрейд, Дэвид Бомберг, Фрэнсис Бэкон, Франк Ауербах, Говард Ходжкин және Леон Коссовтың туындыларында байқалады. 1910-1920 жылдары оның ерте суреттеріндегі қараңғы, мұңды тонтар біртіндеп ашық түске енді, ал Сикерт Брайтон Пьерроттары (1915) және Виктор Лекурттың портреті (1921–24) сияқты туындыларында күтпеген тонды жаңа батылдықпен үйлестірді. Оның көптеген автопортреттері әдетте актерлік мансабының басындағы рөлдік ойын элементін көрсетті: Лазар оразасын бұзады (шамамен 1927) және Үй ішіндегі қатыгез (шамамен 1935–38) осыған мысалдар. Сикерттің соңғы туындылары оның бояудың жұқа қабаттарын ұнатуын көрсетеді, оны Хелен Лессоре "жуан кенепке жылы бояудың үстінен жылдам жағылған салқын түс (немесе керісінше) және шектелген диапазон ішкі қабаттың 'көрінуіне' мүмкіндік береді" деп сипаттады. Сикерт өнердегі тақырыптың маңыздылығын қаперіне салған, "барлық ұлы суретшілер оқиға айтады" деген. Суретші Франк Ауербахтың айтуынша, "Сикерттің бейтараптығы оның шексіз тәсілдерінде көріне бастады. Ол жиі фотосуреттер мен баспасөз фотосуреттеріне сүйенетінін көрсетті, басқа қайтыс болған суретшілердің туындыларын көшіріп, пайдаланды және өздеріне алды, сондай-ақ, оның жұмысын жасауда үлкен және өсіп келе жатқан рөл атқарған көмекшілерінің қызметтерін кеңінен пайдаланды".

Жіті қасқыр Джек

Сикерт Жек-Жарқаудың қылмыстарына үлкен қызығушылық танытты және ол осы әйгілі сериялық кісі өлтіруші пайдаланған бөлмеде тұрғанына сенді. Бұл туралы оған үй иесі айтқан, ол 1881 жылы сол жерде тұрған бұрынғы тұрғынға күдікпен қараған. Сикерт 1905-1907 жылдары бөлмені суреттеп, оны «Жек-Жарқаудың жатын бөлмесі» деп атады (Манчестер өнер галереясы). Суретте көптеген бөлшектері көрінбейтін қараңғы, мұңды бөлме бейнеленген. Бұл оның осы тақырыпқа деген қабілетсіз қызығушылығын көрсетеді. Оның 1888 жылдың көп бөлігін, кісі өлтірулер болған уақытты Ұлыбританиядан тыс жерде өткізгенін көрсететін нақты дәлелдер бар.

Жеке құжаттар

Уолтер Сикерттің жеке қағаздары Ислингтон жергілікті тарих орталығында сақталады. Тағы да қағаздар бірнеше басқа мұрағаттарда, әсіресе Тейт галереясының мұрағатында бар. Уолкер өнер галереясы оның 348 суретінен тұратын ең ірі жинағына ие.

Артқа қарап

2021–2022 жылдары Ливерпульдегі Уокер арт галереясында Сикерттің 100 картинасы мен 200 суреті көрсетілді. Бұл Ұлыбританияда 30 жылдан астам уақыттан бергі суретшінің ең ірі ретроспективалық көрмесі деп мәлімделді. Көркемөнер сыншысы Джонатан Джонс былай деп жазды: "1860 жылы Мюнхенде дүниеге келген, бала кезінде Ұлыбританияға эмиграциялап, біздің ең ұлы және ең ерекше суретшілеріміздің бірі болған осы түсініксіз адам осы керемет көрмеде мен ойлағаннан да әлдеқайда қызықты болып көрінеді. Оның осы алаңдататын көру әдісінде оның заманауилығы жатыр". 2022 жылдың 28 сәуірінен 18 қыркүйегіне дейін Tate Britain 60 жылдан астам уақыттан бергі Tate галереясындағы алғашқы ірі Сикерт ретроспективасын ұйымдастырды, онда 70-тен астам мемлекеттік және жеке коллекциялардан 150-ден астам туындысы қойылды. Көрме Париждегі Petit Palais-пен бірлесіп ұйымдастырылды, және 2022 жылдың соңы мен 2023 жылдың арасында онда көрсетілуі күтілуде. Джонатан Джонс атап өтті: "Бұл керемет көрме сізді қарапайым моральдық немесе саяси шындықтан тысқары жерге алып келеді. Сикерт кім болса да, ол өз заманында Мунк, Ван Гог немесе Отто Дикс сияқты күшті бола білген жалғыз британдық суретшісі болды".