Кіріспе

Март алаңында орналасқан римдік ғибадатхана Аполлон Сосиан ғибадатханасы (бұрын Аполлон және Аполлон Медикус ғибадатханасы деп аталатын) - Римдегі Марцелл театры мен Портикус Октавияға жақын Март алаңында орналасқан Аполлонға арналған римдік ғибадатхана. Оның қазіргі атауы оның соңғы қайта құрушысы Гай Созиустан алынған.

Орналасқан жері

Аполлинар мен оның мұрагерлері театрдың жанындағы орынмен тығыз байланысты болуы мүмкін, өйткені Асконийдің "Форум Холиториум мен Фламиниус циркі арасындағы порта Карменталистен тыс" екендігі туралы, Ливий оны фламиндік шалғындар деп атаған (Фламин шалғыны) және басқа да сілтемелер оны форумға, Капитолийге және Марцеллдің театрына жақын орналастырды. Бұлардың барлығы осы ғибадатхананың қазіргі қабылданған жерін көрсетеді, театрдан солтүстікке және Octaviae портикусынан шығысқа, Porta Carmentalis арқылы Марций кампусына, қазіргі Piazza Campitelli-ден оңтүстікке қарай баратын көшеде.

Республика дәуірі

Ғибадатхананың бүгінгі күні толық биіктікке жеткен үш бағанасы Августтың қайта құруына жатады, бірақ осы аймақта кем дегенде б.з.д. Аполлон шетелдік культ болғандықтан, ол заңды түрде помериумнан тыс жерде орналастырылуы керек еді, сондықтан ол помериумнан тыс сенаттың кездесулері үшін тұрақты орын болды. (Ол да Август Палатин төбесіндегі тағы бір ғибадатхананы бағыштағанға дейін Римдегі жалғыз Аполлон ғибадатханасы болды.) Бірінші ғибадатхана 431 жылы, консул Гай Юлий Менто 433 жылы апат кезінде Аполлон Медикусқа (дәрігерге) арналған ғибадатхананы ашты. Бұл ғимарат б.з.б. 353 жылы, бәлкім б.з.б. 179 жылы қалпына келтірілді, онда цензор Марк Эмилий Лепид және оның әріптесі Спейс ғибадатханасының артында ғибадатханадан Тибрге дейін портик салу туралы келісімшарт жасады. Цензордың жобаларына жақын маңдағы театр да кірді. Жас Сципионның өліміне байланысты ғажайыптардың қатарына енгізілген Аполлонның құлшылық мүсіні үш күн бойы көз жасын төккені осы ғибадатханада ғана болуы мүмкін, Аполлонға басқалары жоқ. Аполлонның қарындасы Дианаға арналған көршілес ғибадатхана, мүмкін, Марцеллдің театрында Аполлон ғибадатханасының аумағы жойылғаннан кейін, Республиканың соңғы кезеңінен басталған.

Сосиандық қайта құру

Гей Созиус радикалды қайта құруды б.з.д. Бұл құрылыс жұмыстары Октавиан мен Антонийдің (Созиус Антонийдің жағына шыққан) арасындағы азаматтық соғыстан кейін көп ұзамай тоқтатылды және бірнеше жылдан кейін Август Созиуспен татуласқаннан кейін ғана қайта басталды. Осылайша, ол ақырында принцестердің атына арналды, бағышталу күні 23 қыркүйекте Август кезеңінде болды. Марцелл театрының салынуынан кейін көп ұзамай ғибадатхананың алдыңғы баспалдағы бұзылып, оның орнына "пронаос" қабырғаларының екі жағындағы баспалдақтар орнатылды.

Соңғы Рим

Август кезеңінен кейін тек шағын қайта құрулар ғана белгілі, қалалық префект Меммиус Витрасиус Орфитус (356 359) және 420 жылдары Анициус Ацилиус Фортунатус Глабрио. Ғибадатхана Рим империясының соңында пагандықтарды қудалау кезінде жабылатын, ол кезде христиан императорлары барлық христиан емес ғибадатханалар мен ғибадатханаларға тыйым салатын жарлықтар шығарған.

Ортағасырлық және қазіргі заман

Ғибадатхананың қираған жерлерін Римнен кейінгі кезеңде ортағасырлық тұрғын үйлер 1930 жылға дейін иеленді, олар 1926 және 1932 жылдар аралығында Марцелл театрын оқшаулау үшін бұзылған. Сол жұмыстардың ішінде құлаған колоннаданың қалдықтары театрдың аркаларының ішінде құлаған орындарында табылды, нәтижесінде 1937 және 1938 жылдары подиумның қалдықтары қазылып алынды. 1940 жылы құлаған бағаналар осы подиумға көтерілді, бірақ, мүмкін, бастапқы орындарында емес.

Августтың қайта құруы

37-32 ж. б. з. б. аралығында Аполлон Сосиан ғибадатханасының фронтонының ауқымды қайта құрылысы Август кезінде жүргізілді, бұл оның Маврикий кампусының оңтүстік бөлігіндегі овал пішінді секция - Фламиниус циркі архитектуралық форматын қайта құру жөніндегі үлкен жоспарларын көрсетті. Августтың бұл қайта пішімдеуінің нәтижесі Аполлон Сосиан, Беллона ғибадатханасы және Марцелл театры арасындағы тығыз сәулеттік қарым-қатынас болды. Бұл шешім атаулы және грек құдайы Аполлонның Рим өміріне әсерін білдіреді; Аполлон Фламиниус циркіндегі өмірдің орталығы болды, өйткені бұл орын Марцеллл театрында театр қойылымдары, цирктің овал пішінді периметріне қарай ат жарыстары және овал алаңда саяси баяндамалар үшін пайдаланылды.

Педименталды қайта құру: Аполлон мүсіні

[[Файл:Аполлон Сосиан ғибадатханасындағы Аполлон жауынгерінің тұғырлық мүсіні, Фламиниус циркі, Марс кампусы, Рим. Аполлон мүсіні Фламин циркі қираған жерлерден табылды, кейіннен орталық тұғырынан жасалған мүсін ретінде анықталды. Алайда, Франк, капеллаччо туф ядросы бастапқы ғимаратқа тиесілі болуы мүмкін деген пікірде, қалғандары (б.з.д. Ол мұны қалдықтардың бетін Монте-Верде, Яникулум төбесінің оңтүстік шетінен туфтан пайдалану арқылы дәлелдейді. Ғибадатхананың алты қабатты биіктігі алдыңғы және екі ұзын жағындағы Карарра мәрмәр бағаналарынан, артқы жағындағылары ескірген кірпіштен жасалған. Бұл стиль травертин жартысы бағаналарда (мармар сияқты көрінуі үшін сылатылған) келла қабырғаларына қарсы жалғастырылды. Фасадтың архитравы тек қана мәрмәрден жасалған қатты блоктардан емес, питтабанда стилі бойынша мәрмәрмен бетпе-бет және қолдау тапқан травертин блоктарынан жасалды. Фриз де осылай тірек құрылысына орнатылған тақташаларға оюланған. Капиталдар коринфтік, қосымша көкөніс мотивтерімен (итальян тілінде "corinzieggiante", ағылшынша эквиваленті жоқ), ал кадрда жақшалармен қолдау тапқан өте шығыңқы төбе бар. Ғибадатхананың басты қасбеті Грекиядағы классикалық ғибадатханадан алынған мүсіндермен безендірілген. Бұл б.з.д. 450-425 жылдарынан басталады және амазономахияны көрсетеді. Олар қазір Капитолий мұражайларының Centrale Montemartini-де сақталған. Cella ішкі қабырғалары африкалық мәрмәрден екі рет орнатылған бағана шахталарымен безендірілген, төменгі жағында 29 жылы Октавианның үш мәрте жеңісіне қатысқан шайқастардың кезеңдерін бейнелейтін фриз бар. Бағаналар арасында әр түрлі түсті мәрмәрден жасалған (giallo antico, pavonazzetto және portasanta) бағаналы ұңғылар және ерекше пішінді (үшбұрышты, жарты ай және үшбұрышты "пагода") tympana болды.

Өнер-тарихи талдау

Сақтау кезеңінің сәулеттік безендіруіне әр түрлі және ерекше мотивтер кіреді (мысалы, бағананың тұмсықтарының саңылаулары, олардың барлығы бірдей емес, бірақ кезектесіп кеңірек және тар). Бұл жаңа сәндік стильдің әзірленіп жатқан сәтін көрсетеді, Республиканың итальяндық сәулет стилін (мысалы, Портунус ғибадатханасында көрсетілгендей) эллиндік грек шығысының әсерлерімен біріктіреді, Аугусттың жаңа статусының ескі құндылықтарын атап өтіп, режимнің инновациялық мәдени атрибуттарын көрсетеді. Бұл стиль кейін Аугуст форумында кодталды. Басқа жаңалықтарға Октавианды атап өту үшін орнатылған сәндік элементтер, мысалы фриздегі лавр және бас әріптер кіреді. Ғибадатхана сонымен қатар мармардың римдік қоғамдық ғимараттарда көптеп қолданылған ең ерте кезеңнен басталады және жаңа материалдармен жұмыс істеу тәсілдерін тәжірибемен бірге, пластмассалы туф пен травертиннің дәстүрлі технологияларынан кезеңді ауыстырып көрсетеді. Шынында да, мәрмәр тек қасбетте ғана қолданылады, сәулетшілер оның жүктемелі мүмкіндіктеріне әлі сенімді емес, бұл туф фризінде, пердедесінде және бас қалақтарында көрінеді.

Аймақтағы басқа ғимараттар

Аполлон Сосиан ғибадатханасының жанында Флавий дәуірінің басқа қалдықтары арасында табылған бетонды дөңгелек іргетас орналасқан. Оның ғибадатханаға жақын орналасуы бұл қалдықтар бір кездері ғибадатхананың перирантерионы, ғибадатхананың табынуына арналған қасиетті орын болғандығын және кейіннен, әрине, люстра үшін пайдаланылғандығын білдіреді. Жеңіс портигі (Серви қабырғасының порта Карменталисі мен Тригарийдің арасында бір мильге созылатын ұзын портик) Аполлон мен Беллона ғибадатханаларының бұрыштарын өтті, онда оның негізгі қалдықтары көрінеді. Басқалары Капитолий бағытында, қазіргі "Via del Teatro di Marcello" бойында, Сан-Никола-ин-Карсере шіркеуіне қарама-қарсы орналасқан.