Кіріспе

"Венюан Инхуа" (Wenyuan Yinghua), кейде "Әдебиет бағындағы ең әдемі гүлдер" деп аударылады, Лианг әулетінен Бес әулет дәуіріне дейінгі поэзия, одалар, әндер мен жазбалардың антологиясы. Венюан Инхуа - Сунь династиясының әдебиетінің көрінісі. Кітапты бастапқыда Сун Бай (白), Ху Мэн (蒙), Сю Сюань (徐) сияқты офицерлер тобы 982-986 жылдары Солтүстік Сун әулеті кезінде императорлық бұйрық бойынша құрастырған. Оңтүстік Сунның ғалымы Чжоу Бида бұл кітапты 1204 жылы басып шығарды, ал соңғы 200 жыл ішінде төрт үлкен өзгерістер мен сансыз кішігірім түзетулер енгізілді. Венюан Инхуа 1000 томға және 38 тұқымға бөлінеді. Бұл кітапта 2200 автордың 19 102 шығармасы бар. Бұл кітап "Төрт үлкен ән кітабының" бірі болып саналады. Осыған қарамастан, Венюань Инхуада қытай тарихы мен әдебиетіне қатысты құнды мазмұн бар; бұл еңбек кітап құрастырылып, басылғаннан бері Шығыс пен Батыс ғалымдары негізінен назардан тыс қалды. Ол басқа Тан және Сунь қытай әдеби антологияларымен кеңінен байланысты.

Веньюань Иньхуаның жинағы

Бұл жинақ Сун әулетінің алғашқы жылдарында басталған. Сунның билеуші отбасы - Чжао әулеті бұрынғы Чжоу әулетіне төңкеріс жасап, билікті қолға алды. Сонгтың алғашқы жылдары солтүстік пен оңтүстіктен келген қауіп-қатерлерге тап болады. Сун империясының негізін қалаушы император өзінің орнын нығайтып, әдебиетте өз ізін қалдырып, билігінің заңдылығын арттырғысы келеді. Осылайша ол "Венюань Инхуа" жинағын құрастыруды бастады. Жоу Бида бастаған компиляторлар Қытайдың түкпір-түкпірінен келеді. Жобаның жетекші қызметкерлерінің бірі Сюй Сюань Гюйжиден шыққан. Ол Нан Тан құлағаннан кейін Сунға беріліп, сондағы сарай ақыны болды. Ву Шу Даньяңнан, ал Лю Вэньчжун Хэбэйдің Синьань қаласында дүниеге келген. Император барлық талантты, барлық шыққан тегі мен туған жерін жинақтауға жатқызғысы келеді. Венюань Инхуаның жинағы Сунның бірнеше императорлары үшін созылды, бұл кезеңде императорлар шығарманың таңдалуына елеулі әсер етті. Сун императоры Тайцзун өзінің сүйікті бірнеше Сун өлеңдерін Вэньюань Инхуаға енгізді. Сондай-ақ, ол бас редакторды тек жоғары сапалы әдебиеттерді шығаруды қамтамасыз ету үшін тағайындады. Император Чжэньцзун да осыған ұқсас көзқарас танытты. Бұл императорлардың әсерінен Веньюань Инхуа императордың маңыздылығына және жасаған жақсы істеріне баса назар аударуға бейімделген.

Сауаттылық техникасы мен жанрлары

Венюан Инхуа әдебиетінің барлық түрлерін қамтиды, соның ішінде өлеңдер, әндер мен мақалалар. Бұл шығармалар қаһармандық іс-әрекеттің оқиғасынан бастап, ақынның бір нәрсеге қатысты философиялық сезіміне дейін көптеген тақырыптарды қамтиды.

Өлеңдер, әндер, әнұрандар

Өлеңдер мен әндер - Тан және Сун әулеттеріндегі әдебиет жанрларының танымал түрлері. Олардың қытай тілінде әр түрлі атаулары бар, мысалы "Фу", "Ши", "Си", "Юэфу Ши" және "Джуе Джу". Олардың барлығы өлеңдердің түрлері, бірақ әрқайсысы әртүрлі поэтикалық композиция ережелері мен формаларын білдіреді. Веньюань Инхуаның көптеген жоғары бағаланған шығармаларында жазушының оқиғаларды сипаттауы мен пікірін білдіруі біріктірілген. Жазушылар әдетте оқиғаны немесе затты алғашқы бірнеше жолда сипаттап, оқиғадан туындаған ойларын білдіруге кіріседі. Веньюань Инхуадағы өлеңдер көп цитатамен жазылған. Бұл жазушылардың өздерінің білімін аудиторияға, негізінен белгілі бір мәдени жетістіктерге қол жеткізген жазушыларға көрсетудің жолы. Олар келтірген еңбектер "Чжуан Цзи", "Цуо Цжуан" немесе "Лун Ю" сияқты бұрынғы қытай классиктері болуы мүмкін. Бұл мысалдар - қытайлық ғалымдар императорлық емтиханға жаттап алуы керек классикалық кітаптар, сондықтан тыңдаушылар келтірілген деректерді түсінуде қиындыққа тап болмайды. "酬乐天扬州初逢席上见赠" жырында "到乡翻似烂柯人" сөзбе-сөз "үйге оралғаннан кейін сынған балтасын көтеріп жүрген адам сияқтымын" дегенді білдіреді. "Сынған балта ұстаған адам" деген сөз "Жың шу" (Жыңның тарихы) кітабындағы бір оқиғадан алынған. Бұл әңгіме орманға ағаш кесуге кеткен адам туралы, ол үйге оралғанда, бәрі өзгергенін біледі. Орманда бірнеше күн бойы бірнеше жыл өтті. Бұл сөздерді келтіріп, автор Бай Джуи үйден алыста жүргенде, барлық нәрсенің алға жылжуына байланысты болған шоқ сезімді білдіреді. Кейбір авторлар жұмысты тереңдікпен ұсыну үшін символизмді қолданады. Мысалы, Ду Фуның "Ли Рен Син" поэмасында сарайдағы қонақасы туралы егжей-тегжейлі сипаттама берілген. Бұл сурет көріністі бейнелесе де, Ду ақсүйектердің сән-салтанатпен өмір сүру салты қарапайым адамдардың қиындықтарына негізделгенін, яғни олар жасырын түрде қанағатсыздықты білдіретінін айтады. Бұл шығармалар қарапайым азаматтардың арасында сатылады, бірақ билік тарапынан байқалмайды. Веньюань Инхуаның өлеңдерінде символизм кең тараған. Шекспир, Эмили Дикинсон, Э. Э. Каммингс сияқты батыс ақындары сияқты, олардың орта жастағы қытайлық әріптестері де айналадағыларды жақсы біледі. Тан мен Сунның ақындары табиғаттың жалға алуы туралы пікір қалдырып, бамбук пен орхидеялардың беріктігі мен табандылығын мадақтады. Олар қардағы жалғыз шөптің жарығын көріп, жартастан өскен қарағайларға таңғалды. Олар табиғаттың сұлулығы мен қатыгездігінен сабақ алды. Авторлар өз шығармаларын өрнектей отырып, жақсы қасиеттерді бейнелеу арқылы бейнелейді. Веньюань Инхуадағы өлеңдерде көптеген ұқсастықтар мен метафоралар бар. Әннің мәтіні жеті қытай таңбасымен жазылғандықтан, ақындар шектеулі кеңістікте мүмкіндігінше тиімді түрде сөйлеуі керек. Метафоралар мен аналогиялар сипаттау сөздерін сақтау мақсатына қызмет етеді, өйткені олар бір заттың жалпыға белгілі сипатын басқа аз белгілі нәрсені сипаттау үшін қолданады.

Басқа әдебиет түрлері

Венюан Инхуаның құрамына басқа да әдебиет түрлері, мысалы, аңыздар мен әңгімелер кірді. Кейбір шығармалар - ақынның өміріндегі жетістіктерін сипаттайтын мақалалары немесе тіпті библиографиясы. Бір ерекшелігі - "Жи гуай" - жұлдыздар мен табиғаттан тыс құбылыстар туралы әңгіме. Бұл әуен Сун қоғамында кең тараған, мифтер мен аңыздарды жазушылардың шығармаларымен біріктіреді. Бұл стиль Суньдағы әңгімелер үрдісіне әкелді және ақыр соңында кейінгі династияларда "Жи гуай" туралы романға айналды. Веньюань Инхуадағы өлеңдерден басқа әдебиет түрлері өлеңдерден гөрі танымал емес және аз зерттелген.

Императорлық тексеру

Сонг әулеті кезінде азаматтардың лауазымды лауазымға көтерілуінің жалғыз жолы "императорлық тексеру" арқылы болды. "Императорлық емтихан" лауазымды адамдарды әдебиеттік дағдылары арқылы таңдайды, бұл әндегі өлеңдер мен ән мәтіндерінің өркендеуін айтарлықтай жеңілдетеді. Емтихандарда адалдық пен пәктік сияқты ойлар айтылады. Сун әдебиетінің ең жақсысын жинауға бағытталған Вэньюань Инхуа да осы функцияны көрсетеді. Бұрынғы емтихандардың ең жақсы жауаптары қосылған. Емтихан сұрақтары "Жаздың ертегі қар жаууы" мен "Арбақтағы бамбук" дегенге дейін әр түрлі болады. Бір айта кетерлігі, бұл жауап әдетте императорды дәріптейді. Мысалы, "Венюан Инхуа" жинағында жиналған "Көктемдегі ерте қар" сынақ поэмасында автор императордың ізгі ниеті мен жоғары моральдық стандартына жауап ретінде қар жаудыратын құдай екенін айтады. Императорлық тексеру императорлық тәртіпті де, қоғамды да тұрақтандыруға қызмет етеді. Таланттылар қоғамның тұрақтылығын бұзбай, мемлекеттік қызметте қызмет ету үшін таңдалады.

Әндердегі өмір салты

Веньюань Инхуада Күнделікті оқиғаларды суреттейтін өлеңдер бар. Кейбір көріністерде мемлекеттік қызметкерлердің кедейлерден салық жинаулары бейнеленген. Жазушылар кедейлерге деген жанашырлығын және олардың үлесіне ризашылықтарын білдіргісі келді. Бірақ кейде тіпті жанашырлық та әдебиетте бейнелі түрде айтылуы керек. Ғылымның жетістіктерін жазудан көруге болады. Астрономия, математика, сәулет, сауық-сауық және басқа да өнертабыстар туралы өлеңдердегі егжей-тегжейлі мәліметтер Сонгтың технологиясының жетістіктерін көрсетеді.

Тарихи маңызды оқиғалардың көрінісі

Сол кездегі табиғи апаттар әдебиеттер арқылы жазылған. Хебейде болған су тасқыны немесе құрғақшылық тарихшылар үшін елемеуге тұрарлық, бірақ оны бастан өткерген немесе алып келген жойылуды көрген жазушылар оларды өз жазбаларында жазады. Сонымен қатар, бұл жағдайды өзгертуге де мүмкіндік береді: белгілі ақын-жыраулар азаматтардың өмірін сипаттап, кейде император сотының назарын аударып, содан кейін осы жағдайға тап болған мемлекеттердің ресми қолдауын алады. Императорлық династиялар мен шекаралық мемлекеттер арасындағы соғыстар да жақсы жүзеге асырылған тақырып. Императорлық күштердің жеңістері туралы мәліметтер императорларды мадақтаудың тағы бір жолы ретінде қарастырылса да, авторлар кейде жеңістердің артында тұрған үлкен шығын мен өлім туралы өздерінің алаңдаушылығын жасырын түрде білдірді.

Әдеби функциялары: әлеуметтік және білім беру

Веньюань Инхуаның әдебиеті болашақ ғалымдарға білім беру мақсатында қызмет етті. Бұл жинақ әдебиет тарихында өз орнын табуға бағытталған. Осылайша сол кездегі көптеген атақты және танымал шығармалар қамтылған. Бұл еңбек әдебиет энциклопедиясы; императорлық ғалымдар жинақты өздері қалаған шығарманы табу үшін қарастыра алады. Бұл жинақ жалпы халықтан алыстағанмен, жинаққа кірген шығармалар әлі күнге дейін танымал болып келеді. Су Ши мен Ду Фу сияқты ақындардың өлеңдері мен өлеңдері әлі күнге дейін танымал, өйткені олар жалпыға ортақ дауыспен сөйлейді және олардың ауырсынулары мен қатаңдауына жанашырлық танытады.

Мулан мен Веньюан Инхуа

Мулан туралы әңгіме Венюан Инхуада жиналған шығармалардың бірі болды. Ол сол кездегі ғалымдармен бірден танылды және ұзақ уақыт бойы Солтүстік династиясының өлеңдерінің шедеврі болып саналды. Бұл да "Венюань Инхуа" сериясында кездескен басқа да көптеген атақты поэмаларға ұқсайды. Бірақ Дисней оны "Мулан" анимациясымен танымал етті. "Мулан" 1998 жылы ресми түрде жарық көріп, бірден бүкіл әлемде хит болды. Бұл қытайлық әйелдердің оптимизмі мен батылдығын көрсететін мәдени символына айналды. "Мулан" романын құрастыру кезінде режиссерлер сюжетті драмалық ету үшін анимацияның контекстін өзгертті. Алайда, әңгіменің негізгі құрылымы сол қалпында қалды, өйткені ол бастапқыда Солтүстік династиясының ақыны құрастырған және Вэньюань Инхуада жиналған. Жанна д'Арктың соғыс жолына аттанған әйелдің, отбасының қарсылығына қарамастан, жауынгерлерді жеңіс жолына жетелейтін іс-әрекетінің мәні әлі күнге дейін қаһармандық болып табылады. Бұл қарсылық акциясы халыққа әйелдердің дәуірлік династиялардағы құқықтарының құндылығын еске салды. Венюан Инхуаның арқасында бұл рух болашақ ұрпаққа беріліп, әлемге әсер етуі мүмкін. Мұлан барлық мәдени кедергілер мен бейімділіктерді ашатын хабаршы ретінде әрекет етеді. Батыста бұл шығарманың қайдан шыққанын білмейтіндер аз, бірақ Қытайдағы Вэньюань Инхуаны мысалға алатын өлеңдер оның ауқымды таңғажайып оқиғалар мен ән мәтіндерін қамтитынын дәлелдейді, олар қазіргі заманғы адамдарға әлі де мән береді. Олар әлі зерттелмеген және зерттелмеген.

Веньюань Инхуаның әсері мен мұрасы

Веньюань Инхуа, жинақталған әдебиет ретінде, болашақ қытай жазушылары мен ғалымдары үшін үлкен құндылық туғызды. Бұл кейінірек өмір сүрген ғалымдарға сол кезеңдегі жазбалар мен әдебиеттерді түсінуге мүмкіндік берді. Кейінгі поэзия мен әндер жинағының көп бөлігі, мысалы Толық Тан өлеңдері, сондай-ақ Венюан Инхуаның шығармаларын пайдаланады. Ғалымдар Сун мен Тан туралы талдау немесе пікір құрастыруға тырысқанда бұл еңбектерге кеңінен сілтеме жасайды. Чжу Си және Фан Сонгцин сияқты атақты ғалымдар бұл шығармаларды келтіріп, түсініктеме қалдырды. Венюан Инхуа - Цинь дәуірінде құрастырылған Төрт қазынаның толық кітапханасының дереккөздерінің бірі. Венюан Инхуа хан мәдениетінің шеңберіне, атап айтқанда Жапония мен Корея сияқты елдерге әсер етеді. Венюан Инхуа осы елдерге "Кытайдағы императорлық елшілік" (вики- сілтеме) арқылы мәдени алмасу арқылы тарады. Венюан Инхуаның түпнұсқа нұсқасының көшірмелері бүгінгі күні бірнеше жапон монастырларында сақталған және жапон ғалымдары үшін тарихтың осы бөлігін зерттеу үшін құнды дереккөз ретінде қызмет етеді.