Филиппин аймағының тарихы: 1935-46 жылдардағы басқару, экономикалық өркендеу, жапон оккупациясы және тіл реформасы. Филиппин тарихы, оккупация, экономика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың бұрынғы аумағы
Former territory of the United States
Он жылдан астам болған өмір сүру кезеңінде Комонвеллде күшті атқару билігі мен Жоғарғы сот болды. Оның заң шығару органы, Ұлттық партияның басымдығымен, бастапқыда бір палаталы болған, бірақ кейін екі палаталыға айналды. 1937 жылы үкімет тагалог тілін – Манила және оның төңірегіндегі провинциялардың тілін – ұлттық тілдің негізі ретінде таңдады, алайда оның қолданысы кеңінен тарауына көп уақыт өтетін еді. Әйелдерге сайлау құқығы берілді, және экономика 1942 жылы жапон оккупациясына дейін депрессиядан кейінгі деңгейге қайта келді. 1942 жылдан 1945 жылға дейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония Комонвеллді басып алғанда, эмиграция кезеңі басталды. 1946 жылы Комонвелл аяқталды, ал Филиппин 1935 жылғы Конституцияның XVIII бабында қарастырылғандай, толық тәуелсіздікке қол жеткізді.
During its more than a decade of existence, the Commonwealth had a strong executive and a supreme court. Its legislature, dominated by the Nacionalista Party, was at first unicameral but later bicameral. In 1937, the government selected Tagalog – the language of Manila and its surrounding provinces – as the basis of the national language, although it would be many years before its usage became general. Women's suffrage was adopted, and the economy recovered to its pre Depression level before the Japanese occupation in 1942. A period of exile took place during World War II from 1942 to 1945, when Japan occupied the Commonwealth. In 1946, the Commonwealth ended, and the Philippines attained full sovereignty as provided for in Article XVIII of the 1935 Constitution.
Аттар
Филиппин Республикасы "Филиппин Республикасы" немесе жай ғана "Республика" деп те аталды. Оның испан тіліндегі ресми атауы, Республиканың екі ресми тілінің бірі, Commonwealth de Filipinas (filiˈpinas) болды. 1935 жылғы Конституцияда "Филиппин" деген сөз елдің қысқаша атауы ретінде барлық ережелерде қолданылады, ал "Филиппин аралдары" деген сөз тек 1935 жылға дейінгі мәртебе мен институттарға сілтеме жасағанда қолданылады. 1937 жылы тагалог тілі ұлттық тілдің негізі деп жарияланды.
The Commonwealth of the Philippines was also known as the "Philippine Commonwealth", or simply as "the Commonwealth". Its official name in Spanish, the other of the Commonwealth's two official languages, was Commonwealth de Filipinas (filiˈpinas). The 1935 Constitution uses "the Philippines" as the country's short form name throughout its provisions and uses "the Philippine Islands" only to refer to pre 1935 status and institutions. In 1937, Tagalog was declared to be the basis of a national language,
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылдың 8 желтоқсанында Жапония Филиппинге күтпеген шабуыл жасады. Үкімет Филиппин армиясын Жапон оккупациясына қарсы тұратын АҚШ-тың Қиыр Шығыс күштеріне қосты. Маниланың қирауына жол бермеу үшін қала ашық деп жарияланды және 1942 жылдың 2 қаңтарында жапондықтар басып алды. Осы аралықта, Батан түбегінде, Коррегидорда және Лейтеде жапондықтарға қарсы шайқастар 1942 жылдың мамырына дейін, АҚШ-тың филиппин әскерлері толығымен жеңілгенше жалғасты. Кесон мен Осмена Маниладан Коррегидорға әскермен бірге эскортталды, кейін АҚШ-қа аттанбас бұрын Австралияға кетті, онда олар Вашингтондағы Шорхэм қонақүйінде орналасқан эмиграциядағы үкімет құрды. Бұл үкімет Тынық мұхиты соғысы кеңесінің және Біріккен Ұлттар Декларациясының жұмысына қатысты. Кесон туберкулезге шалдығып, қайтыс болды, ал Осмена президенттік лауазымға ие болды. Манила қаласындағы Эрмитада орналасқан Филиппин Ұлттық Армиясының (ФҰА) бас штабы 1941 жылдың 24 желтоқсанында жабылды. 1942 жылдың 2 қаңтарында жапондықтар қаланы басып алған кезде, ол Жапон Императорлық күштерінің бақылауына өтті. Елдің басқа аймақтарында, Лусон, Висаялар және Минданаодағы ФҰА-ның басқа да әскери бекеттері жапондықтарға қарсы әскери операциялар жүргізді. Сол кезде жапондық әскерилер Филиппинде президент Хосе П. Лорел басшылығымен Екінші Филиппин Республикасын құрды. Бұл жапонға жақын үкімет халық арасында аса танымал болған жоқ. Филиппинде жапондық оккупацияға қарсылық күшті болды. Оған 30 000 қарулы сарбаздан тұратын "Жапонға қарсы халық армиясы" (Hukbalahap) кірді, олар Орталық Лусонның көп бөлігін бақылады және жапондықтарға де, басқа партизандық топтарға да шабуыл жасады. Филиппин армиясының қалдықтары мен берілмеген американдықтар да партизандық соғыс арқылы жапондықтарға қарсы сәтті күресті. Осы күш-жігердің нәтижесінде 48 провинцияның 12-сінен басқасы азат етілді. Генерал Дуглас Макартурдың әскері 1944 жылдың 20 қазанында Лейтеге түсті, бірақ экономика АҚШ-қа тәуелді болып қалды. Бұл АҚШ-тан соғыс жөндеу жәрлігін алу шарты болған "Белл сауда заңы", басқаша айтқанда, "Филиппин сауда заңы" арқасында болды.
Japan launched a surprise attack on the Philippines on December 8, 1941. The Commonwealth government drafted the Philippine Army into the U. S. Army Forces Far East, which would resist Japanese occupation. Manila was declared an open city to prevent its destruction, and it was occupied by the Japanese on January 2, 1942. Meanwhile, battles against the Japanese continued on the Bataan Peninsula, Corregidor, and Leyte until the final surrender of United States Philippine forces in May 1942. Quezon and Osmeña were escorted by troops from Manila to Corregidor and later left for Australia prior to going to the U. S., where they set up a government in exile, based at the Shoreham Hotel in Washington, D. C. This government participated in the Pacific War Council as well as the Declaration by United Nations. Quezon became ill with tuberculosis and died from it, with Osmeña succeeding him as president. The main general headquarters of the Philippine Commonwealth Army (PCA), located on the military station in Ermita, Manila, was closed down on December 24, 1941. It was taken over by the Japanese Imperial Forces when they occupied the city on January 2, 1942. Elsewhere in the country, other military posts of the PCA in Luzon, the Visayas, and Mindanao engaged in military action against the Japanese. Meanwhile, the Japanese military organized a new government in the Philippines known as the Second Philippine Republic, headed by President Jose P. Laurel. This pro Japanese government became very unpopular. Resistance to the Japanese occupation continued in the Philippines. This included the Hukbalahap ("People's Army Against the Japanese"), which consisted of 30,000 armed men and controlled much of Central Luzon; they attacked both the Japanese and other non Huk guerrillas. Remnants of the Philippine Army, as well as unsurrendered Americans, also successfully fought the Japanese through guerrilla warfare. These efforts eventually liberated all but 12 of the 48 provinces. General Douglas MacArthur's army landed on Leyte on October 20, 1944, However, the economy remained dependent on the U. S. This was due to the Bell Trade Act, otherwise known as the Philippine Trade Act, which was a precondition for receiving war rehabilitation grants from the United States.
Көтерілістер мен аграрлық реформа
Коммуналдық кезеңде шаруалар жиі қарыздарға байланысты наразылық білдірді, бұл қарыз шаруалық жүйедегі үлеске негістелген еңбек пен халық санының күрт өсуінен туындаған, шаруалардың отбасыларына экономикалық қысымды күшейтті. Осының салдарынан, Қауымдастық аграрлық реформа бағдарламасын іске қосты. Дегенмен, бағдарламаның сәттілігі шаруалар мен жер иелері арасындағы үздіксіз қақтығыстармен шектелді. Мұндай қақтығыстардың мысалы – Бениньо Рамос бастаған «Сақдалист» қозғалысы, ол салықтарды төмендетуді, жер реформасын, ірі меншіктер немесе гасиендаларды таратуды және Америкамен байланысты үзуді жақтады. 1935 жылдың мамырында Орталық Лусонда болған көтеріліс шамамен жүз адамның өмірін құрбан етті.
During the Commonwealth period, tenant farmers held grievances often rooted to debt caused by the sharecropping system, as well as by the dramatic increase in population, which added economic pressure to the tenant farmers' families. As a result, an agrarian reform program was initiated by the Commonwealth. However, success of the program was hampered by ongoing clashes between tenants and landowners. An example of these clashes includes one initiated by Benigno Ramos through his Sakdalista movement, which advocated tax reductions, land reforms, the breakup of the large estates or haciendas, and the severing of American ties. The uprising, which occurred in Central Luzon in May 1935, claimed about a hundred lives.
Ұлттық тіл
1935 жылғы Конституцияға сәйкес, мемлекеттік бірлестікте екі ресми тіл болды: ағылшын және испан тілдері. 1940 жылы үкімет сол тіл үшін сөздік және грамматикалық оқулық жасауға рұқсат берді. Осы жылы 570-ші мемлекеттік акт қабылданды, ол тәуелсіздік алғаннан кейін филиппин тілінің ресми тіл мәртебесіне ие болуына жол берді.
As per the 1935 constitution, the commonwealth had two official languages: English and Spanish. In 1940, the government authorized the creation of a dictionary and grammar book for the language. In that same year, Commonwealth Act 570 was passed, allowing Filipino to become an official language upon independence.
Экономика
Ұлттар достастығының ақша экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына негізделген. Өнімдеріне абака, кокос жаңғағы және кокос майы, қант және ағаш кірді.
The cash economy of the Commonwealth was mostly agriculture based. Products included abaca, coconuts and coconut oil, sugar, and timber.
Президенттердің тізімі
Түстер сайлау күні әр президенттің саяси партиясын немесе коалициясын көрсетеді. # Президент Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Партия Вице-президенті Мерзімі 1 Мануэль Л. Кесон 1935 жылғы 15 қараша 1944 жылғы 1 тамыз Ұлттық Серджио Осменья 1 2 2 Серджио Осменья 1944 жылғы 1 тамыз 1946 жылғы 28 мамыр Ұлттық бос 3 Мануэль Роксас 1946 жылғы 28 мамыр 1946 жылғы 4 шілде Либералды Эльпидио Кирино 3
The colors indicate the political party or coalition of each president at Election Day. # President Took office Left office Party Vice President Term 1 Manuel L. Quezon November 15, 1935 August 1, 1944 Nacionalista Sergio Osmeña 1 2 2 Sergio Osmeña August 1, 1944 May 28, 1946 Nacionalista vacant 3 Manuel Roxas May 28, 1946 July 4, 1946 Liberal Elpidio Quirino 3
Кесон әкімшілігі (1935-1944 жж.)
1935 жылы Кесон Филиппиннің тұңғыш ұлттық президенттік сайлауында «Националист» партиясының туы астында жеңіске жетті. Ол өзінің екі негізгі қарсыласы – Эмилио Агиналдо мен епископ Грегорио Аглипайға қарсы дауыстардың шамамен 68%-ын алды. Кесон 1935 жылдың 15 қарашасында қызметке кірісті. Ол Филиппиннің екінші президенті ретінде танылады. Мануэль Л. Кесон 1935 жылы Филиппин президенті болып сайланғанда, ол 1898 жылғы Эмилио Агиналдо мен Малолос Республикасынан бері Филиппин үкіметін басқарған алғашқы филиппиндік болды. Алайда, 2008 жылдың қаңтарында Шығыс Миндоро провинциясының конгрессмені Родольфо Валенсия 1901 жылдың 23 наурызында американдық әскерлер президент Эмилио Агиналдоны Паланан қаласында ұстағаннан кейін филиппиндық күштердің барлығын бақылауға алған генерал Мигель Малварды Филиппиннің екінші президенті деп жариялау туралы заң жобасын ұсынды. Бастапқыда Кесон Филиппин Конституциясы бойынша қайта сайлануға құқығы болмады. Бірақ 1940 жылы Конституцияға түзетулер енгізіліп, оған 1943 жылы аяқталатын жаңа мерзімге қайта сайлануға рұқсат берілді. 1941 жылғы президенттік сайлауда Кесон бұрынғы сенатор Хуан Сумулуңды 82%-ға жуық дауыспен жеңіп, қайта сайланды. Ерекше гуманитарлық әрекет ретінде Кесон АҚШ-тың Жоғарғы комиссары Пол В. МакНаттпен бірлесіп, Еуропадағы фашистік режимдерден қашқан еврей босқындарының Филиппинге кіруіне көмектесті. Кесон сонымен қатар босқындарды Минданаода қоныстандыру жобасын ілгерілетуде де маңызды рөл атқарды. Филиппинге жапон шабуылы 1941 жылдың 8 желтоқсанында Батан аралына шабуыл жасаумен басталды. Жапон әскерлері Манилаға жақындағанда, президент Кесон, Ұлттық үкіметтің басқа да жоғары лауазымды шенеуніктері және жоғары американдық әскери қолбасшылар Коррегидор аралына көшірілді, ал Манила ашық қала деп жарияланды. 20 ақпанда Кесон, оның отбасы және Ұлттық үкіметтің жоғары лауазымды шенеуніктері суасты қайығымен аралдан эвакуацияланды, бұл Ұлттық үкіметтің АҚШ-тағы эмиграциядағы үкіметіне көшудің бірінші қадамы болды. Ол бастапқыда Арлингтон ұлттық зиратына жерленді. Кейін оның денесі «Принстон» кемесімен Филиппинге жеткізіліп, 1979 жылы Манила Солтүстік зиратына қайта жерленді. Оның қалдықтары 1979 жылы Кесон қаласындағы Кесон ескерткіштік алаңындағы ескерткішке көшірілді.
In 1935 Quezon won the Philippines' first national presidential election under the banner of the Nacionalista Party. He obtained nearly 68% of the vote against his two main rivals, Emilio Aguinaldo and Bishop Gregorio Aglipay. Quezon was inaugurated on November 15, 1935. He is recognized as the second President of the Philippines. When Manuel L. Quezon was inaugurated President of the Philippines in 1935, he became the first Filipino to head a government of the Philippines since Emilio Aguinaldo and the Malolos Republic in 1898. However, in January 2008, Congressman Rodolfo Valencia of Oriental Mindoro filed a bill seeking instead to declare General Miguel Malvar as the second Philippine President, who took control over all Filipino forces after American soldiers captured President Emilio Aguinaldo in Palanan, Isabela on March 23, 1901. Quezon had originally been barred by the Philippine constitution from seeking re election. However, in 1940, constitutional amendments were ratified allowing him to seek re election for a fresh term ending in 1943. In the 1941 presidential elections, Quezon was re elected over former Senator Juan Sumulong with nearly 82% of the vote. In a notable humanitarian act, Quezon, in cooperation with U. S. High Commissioner Paul V. McNutt, facilitated the entry into the Philippines of Jewish refugees fleeing fascist regimes in Europe. Quezon was also instrumental in promoting a project to resettle the refugees in Mindanao. The Japanese invasion of the Philippines began with an invasion of Batan Island on December 8, 1941. When advancing Japanese forces threatened Manila, President Quezon, other senior officials of the Commonwealth government, and senior American military commanders relocated to Corregidor island, and Manila was declared an open city. On February 20, Quezon, his family, and senior officials of the Commonwealth government were evacuated from the island by submarine on the first leg of what came to be a relocation of the Commonwealth government in exile to the U. S. He was initially buried in Arlington National Cemetery. His body was later carried by the Princeton and re interred in Manila at the Manila North Cemetery in 1979, his remains were moved to Quezon City within the monument at the Quezon Memorial Circle.
Осменя әкімшілігі (1944-1946 жылдар)
1944 жылы Кесон қайтыс болғаннан кейін Осмена Одақтың президенті болды. Ол сол жылы генерал Дуглас Макартур және азат ету күштерімен бірге Филиппинге оралды. Соғыстан кейін Осмена Одақ үкіметін және әртүрлі атқарушы ведомстволарды қайта құрды. Ол Филиппиннің тәуелсіздігі үшін күресті жалғастырды. 1946 жылғы президент сайлауында Осмена филиппиндіктердің өзінің 40 жылдық адал және жауапкершілікпен қызмет еткенін білетінін айтып, сайлау науқанына қатысудан бас тартты. Дегенмен, ол Мануэль Роксастан жеңіліп қалды, ол дауыстардың 54% алып, тәуелсіз Филиппин Республикасының бірінші президенті болды. Роксас Конгресс көмегімен (1946 жылдың 25 мамырында қайта ұйымдастырылған) еркін және тәуелсіз Филиппиннің құрылуына жағдай жасады, Сенат президенті – сенатор Хосе Авелино, Өкілдер палатасының спикері – конгрессмен Эухенио Перес болды. 1946 жылдың 3 маусымында Роксас алғаш рет Конгрестің бірлескен отырысында өзінің алғашқы мемлекеттік мәлімдемесін жасады. Басқа нәрселермен қатар, ол Конгресс мүшелеріне Филиппин алдында тұрған ауыр проблемалар мен қиындықтар туралы айтты және АҚШ-қа жасаған арнайы сапары барысында тәуелсіздікке қолдау туралы баяндады. 21 маусымда ол тағы да Конгрестің бірлескен отырысында пайда болды және АҚШ Конгресі 1946 жылдың 30 сәуірінде Филиппин жерлеріне қатысты қабылдаған екі маңызды заңды қабылдауға шақырды. Олар – Филиппиннің қайта жаңғырту және сауда заңдары. Конгресс екі ұсынысты да қабылдады.
Osmeña became president of the Commonwealth on Quezon's death in 1944. He returned to the Philippines the same year with General Douglas MacArthur and the liberation forces. After the war Osmeña restored the Commonwealth government and the various executive departments. He continued the fight for Philippine independence. For the presidential election of 1946 Osmeña refused to campaign, saying that the Filipino people knew of his record of 40 years of honest and faithful service. Nevertheless, he was defeated by Manuel Roxas, who won 54% of the vote and became the first president of the independent Republic of the Philippines. Roxas prepared the groundwork for the advent of a free and independent Philippines, assisted by the Congress (reorganized May 25, 1946), with Senator José Avelino as the Senate President and Congressman Eugenio Pérez as the House of Representatives Speaker. On June 3, 1946, Roxas appeared for the first time before the joint session of the Congress to deliver his first state of the nation address. Among other things, he told the members of the Congress the grave problems and difficulties the Philippines were set to face and reported on his special trip to the U. S. – the approval for independence. On June 21, he reappeared in another joint session of the Congress and urged the acceptance of two important laws passed by the U. S. Congress on April 30, 1946, regarding the Philippine lands. They are the Philippine Rehabilitation Act and the Philippine Trade Act. Both recommendations were accepted by the Congress.