Екінші дүниежүзілік соғысында жапондықтарға түскен американдық генерал

Кіріспе

Жапония тұтқынға алған американдық Екінші дүниежүзілік соғыс армиясының генералы Джонатан Мейхью Уэйнрайт IV (1883 жылғы 23 тамыз – 1953 жылғы 2 қыркүйек) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияның АҚШ-қа бас ию кезінде Филиппиндегі одақтас күштердің қолбасшысы және американдық армияның генералы болған. Уэйнрайт Филиппинге жапондықтардың шапқыны кезінде американдық және филиппиндік күштерге басшылық етті, осының үшін оған батыл басшылығы үшін Құрмет медалі табысталды. 1942 жылдың мамыр айында Коррегидор аралындағы бекіністе азық-түлік, жарақтар мен оқ-дәрі жетіспегендіктен, қазаларды азайту мақсатында Уэйнрайт Филиппиндегі қалған одақтас күштерді тапсырды. Қолға түскен кезде Уэйнрайт жоғары ранкті американдық әскери тұтқын болды және үш жыл жапондық тұтқын лагерьлерінде өтті, осы уақыт ішінде ол дұрыс тамақтанбау мен жаман қарым-қатынастан зардап шекті. 1945 жылдың тамызында ол Маньчжуриядағы Қызыл Армиядан құтқарылды. Жапонияның бас июынан кейін көп ұзамай, 1945 жылғы 5 қыркүйекте босатылып, халық батыр деп мойындаған Уэйнрайт төрт жұлдызды генерал шеніне көтерілді.

Ерте өмір және тәрбие

Уэйнрайт, "Скинни" және "Джим" деген лақап есімдермен белгілі болды, Вашингтон штатындағы Уолла-Уалла қаласының жанындағы бұрынғы армиялық бекініс – Форт Уолла-Уаллада дүниеге келді. Оның әкесі АҚШ Армиясының офицері болды, 1875 жылы 1-ші кавалерияға 2-ші лейтенант болып кірді, майор шеніне дейін көтерілді, испан-американ соғысы кезінде Сантьяго-де-Куба шайқасында 5-ші кавалерия эскадрильясына қолбасшылық етті және 1902 жылы Филиппинде аурудан қайтыс болды. Оның әкесінің әкесі – лейтенант Джонатан Мэйхью Уэйнрайт II, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері, 1863 жылы Галвестон шайқасында қаза тапты. Конгрессмен Дж. Мейхью Уэйнрайт оның туысы болды. Уэйнрайт 1901 жылы Иллинойс штатындағы Хайленд Парк орта мектебін, ал 1906 жылы Вест-Пойнтты бітірді. Ол кадеттер корпусының аға капитаны болды. Ол кавалерияға офицер болып тағайындалды, 1906 жылдан 1908 жылға дейін Техаста және 1908 жылдан 1910 жылға дейін Филиппинде 1-ші кавалерия полкімен (АҚШ) бірге қызмет етті. Осы кезеңде ол Моро көтерілісі кезінде Жоло аралындағы шайқастарға қатысты.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1918 жылдың ақпан айында, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Уэйнрайт Францияға жіберілді. Маусым айында ол АҚШ-тың 82-ші жаяу әскер дивизиясы штабының бастығы болды және Сент-Михель мен Мёз-Аргонн шабуылдарына қатысты. Генерал Дуглас Макартурдың басшылығымен филиппин және американдық күштердің аға далалық қолбасшысы ретінде Уэйнрайт 1941 жылдың желтоқсанында басталған Филиппинге жапон шабуылына қарсы тұруға жауапты болды. 1941 жылдың 8 желтоқсанында ол үш резервтік филиппин дивизиясынан және 26-шы кавалерия полкінен (филиппин саперлері) тұратын Солтүстік Лусон күштеріне қолбасшылық етті. Жапондық Лингэен шығанағының жағалауынан шегінген одақтас күштер 1942 жылдың қаңтарына қарай Батан түбегіне және Коррегидорға қайтысты, онда олар Манила шығанағына кіруді қорғады. Наурыз айында Макартурдың Австралияға, Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағындағы одақтас жоғарғы қолбасшысы ретінде қызмет ету үшін эвакуацияланғаннан кейін Уэйнрайт Филиппиндегі одақтас күштерінің басшысы лауазымын иеленді. Сол наурыз айында Уэйнрайт генерал-лейтенант (уақытша) шеніне көтерілді. 9 сәуірде Батандағы 70 000 әскер генерал-майор Эдвард П. Кингтің басшылығымен капитуляциялады. 5 мамырда жапондықтар Коррегидорға шабуыл жасады. Керек-жарақтардың (атап айтқанда, азық-түлік пен оқ-дәрінің) жетіспеуіне және мүмкіндігінше шығындарды азайту қажеттілігіне байланысты Уэйнрайт 6 мамырда жапон генералы Масахару Хоммаға капитуляциялайтынын хабарлады. Генерал Шарп қиын жағдайға түсті. Егер ол Уэйнрайттың капитуляциялау ниетін елемесе, Коррегидордағы тұтқын әскерлер мен азаматтарды жаппай қырғынға ұшыратуы мүмкін екенін білді. 9 маусымда одақтас күштер толығымен капитуляциялады. Уэйнрайт сол кезде Солтүстік Лусон, Формоза және Ляоюань (бұрынғы Сиань, және Маньчжуконың бір округі) түрмелерінде 1945 жылдың тамызына дейін тұтқында болды, содан кейін Қызыл Армия оны босатып алды. Уэйнрайт – американдық әскери тұтқынның ең жоғары шенді адамы болды, және шеніне қарамастан, жапондықтар тарапынан көрсетілген қарым-қатынасы басқа әскерилерге қарағанда нашар болған жоқ. 1945 жылдың тамызында босатылып, генерал Макартурмен кездескенде, үш жылдық тұтқындықтан кейін арықтап, нашар тамақтанғандықтан денсаулығы сарқылып кеткен еді. 2 қыркүйекте ол Миссури кемесінде жапондықтардың капитуляциясына куә болды және Макартур құжатқа қол қою үшін қолданған бес қаламның бірін (британдық генерал-лейтенант Артур Персивальмен бірге) алды. Персивальмен бірге Филиппиндегі жергілікті жапон командирі, генерал-лейтенант Томоюки Ямашитаның капитуляциясын қабылдауға оралды. Әскерлері оны "жауынгер" генерал деп атады, ол окоптарда дайындалып күресуге дайын болды. Тұтқындық кезінде Коррегидорды капитуляциялау туралы шешіміне қатты өкінді, өзін елге опасыздық жасағандай сезінді. Босатылғаннан кейін бірінші сұрағы – АҚШ-тағы адамдар өзі туралы не ойлайтыны болды, және ол өзінің батыр саналғанын естігенде таң қалды. Кейін ол 1942 жылы тұтқындық кезінде алғаш ұсынылған, бірақ генерал Макартурдың қарсылығына байланысты қабылданбаған Құрмет медалімен марапатталды. 1945 жылы жаңадан ұсынылған медальге Макартур қарсылық білдірмеді.

In February 1918, during World War I, Wainwright was ordered to France. In June, he became assistant chief of staff of the U. S. 82nd Infantry Division, with which he took part in the Saint Mihiel and Meuse Argonne Offensives. As the senior field commander of Filipino and US forces under General Douglas MacArthur, Wainwright was responsible for resisting the Japanese invasion of the Philippines, which began in December 1941. On December 8, 1941, he commanded the North Luzon Force, comprising three reserve Filipino divisions and the 26th Cavalry Regiment (Philippine Scouts). Retreating from the Japanese beachhead of Lingayen Gulf, Allied forces had withdrawn onto the Bataan Peninsula and Corregidor by January 1942, where they defended the entrance to Manila Bay. Following the evacuation of MacArthur to Australia in March to serve as Allied Supreme Commander, South West Pacific Area, Wainwright inherited the unenviable position of Allied commander in the Philippines. Also that March, Wainwright was promoted to lieutenant general (temporary). On April 9, the 70,000 troops on Bataan surrendered under the command of Major General Edward P. King. On May 5, the Japanese attacked Corregidor. Due to lack of supplies (mainly food and ammunition) and in the interest of minimizing casualties, Wainwright notified Japanese General Masaharu Homma he was surrendering on May 6. General Sharp was placed in a difficult position. He knew if he ignored Wainwright's wish for him to surrender that the hostage troops and civilians at Corregidor could be massacred. By June 9, Allied forces had completely surrendered. Wainwright was then held in prison camps in northern Luzon, Formosa, and Liaoyuan (then called Xi'an and a county within Manchukuo) until he was rescued by the Red Army in August 1945. Wainwright was the highest ranking American POW, and, despite his rank, his treatment at the hands of the Japanese was no less unpleasant than that of most of his men. When he met General MacArthur in August 1945 shortly after his liberation, he had become thin and malnourished from three years of mistreatment during captivity. He witnessed the Japanese surrender aboard the Missouri on September 2 and was given one of five pens (along with British Lieutenant General Arthur Percival) that MacArthur used to sign the document. Together with Percival, he returned to the Philippines to receive the surrender of the local Japanese commander, Lieutenant General Tomoyuki Yamashita. Dubbed by his men a "fighting" general who was willing to get down in the foxholes, Wainwright won the respect of all who were imprisoned with him. He agonized over his decision to surrender Corregidor throughout his captivity, feeling that he had let his country down. Upon release, the first question he asked was how people back in the U. S. thought of him, and he was amazed when told he was considered a hero. He later received the Medal of Honor, an honor which had first been proposed early in his captivity, in 1942, but was rejected due to the vehement opposition of General MacArthur, who felt that Corregidor should not have been surrendered. MacArthur did not oppose the renewed proposal in 1945.

Соғыстан кейінгі жылдар және зейнеткерлік өмір

1945 жылдың 5 қыркүйегінде жапондықтардың капитуляциясына жақын уақытта Уэйнрайт төрт жұлдызды генерал шеніне көтерілді. 13 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында оның құрметіне ленталармен парад өтті. 1945 жылдың 28 қыркүйегінде ол Нью-Йорк штатының Губернатор аралындағы Форт-Джейдегі Екінші қызметтік командасы мен Шығыс қорғаныс командасының командирі болып тағайындалды. 1946 жылдың 11 қаңтарында ол Форт Сэм Хьюстон, Техас штатындағы Төртінші армияның командирі болып тағайындалды, бұл 1945 жылдың 21 қарашасында генерал-лейтенант Александр Пэтчтің қайтысынан босаған орынды толтырды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндерінде жетінші армияның бұрынғы командирі болған Пэтч 1945 жылдың тамыз айында денсаулығы нашарлап Төртінші армияны басқару үшін оралды. Уэйнрайт 1947 жылдың 31 тамызында міндетті зейнеткерлік жасына – 64 жасқа толған соң зейнетке шықты, бірақ оны жасауға көңілі толмағанын айтты. 1946 жылдың мамырында ол Канзас штатының Джанкшн-Сити қаласындағы №7 «Юнион Лодж» масондық ложасына мүше болды және көп ұзамай Шрайнерлер қатарына қосылды. Сенімсіз дерек көзі: сәтсіз=иә.

1948 жылы ол Мүгедек американдық ардагерлер (DAV) ұйымының ұлттық командирі болып сайланды. Шамамен 1935 жылы Уэйнрайт АҚШ-тың адал легион әскери орденінің мұрагерлік мүшесі болып сайланды (табель нөмірі 19087), себебі оның әдесі Азамат соғысы кезінде Одақтың теңіз күштерінде қызмет еткен. Ол сондай-ақ Америка революциясының ұлдарының Империя штаты қоғамының мүшесі болды (ұлттық нөмірі 66232 және штаттық нөмірі 7762). Оның САР-ға қабылдануына генерал Дуглас Макартур қол қойды. Зейнетке шыққаннан кейін ол бірнеше корпорациялардың директорлар кеңесіне кірді. Ол ардагерлер ұйымдарының алдында сөйлеуге әрқашан дайын болды және барлық ұсыныстарды қабылдады. Филиппиндегі іс-әрекеттері үшін немесе Макартурдың оған Құрмет медалін беруден бас тартуы үшін ол ешқандай ашуды сезінбеді. Шындығында, 1948 жылғы республикалық ұлттық конвентте Макартур президенттікке ұсынуы мүмкін болғанда, Уэйнрайт оны ұсыну сөйлемін жасауға дайын тұрды. Уэйнрайт Арлингтон ұлттық зиратына әйелі мен ата-анасының жанына жерленді. Қоштасу рәсіміне Омар Брэдли, Джордж Маршалл және Эдвард Кинг қатысты, ал Макартур көзге түспеді. Ол масондық рәсіммен жерленді және Мемориалдық амфитеатрдың төменгі қабатында жерленген санаулы адамдардың бірі.

Фильм

MacArthur (1977) фильмінде Уэйнрайт рөлін Сэнди Кенион сомдады.