Кіріспе

Молюскалар туысы Unionidae - тұщы сулы шұбарлар туысы, Unionida отрядының ең ірісі, екі жаққыш шұбарлар кейде өзен шұбарлары немесе жай ғана unionids деп аталады. Бұл тұқымдастың таралу аймағы бүкіл әлемге таралған. Солтүстік Америкада 297 -ге жуық танылған таксоны бар, бірақ Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азия да өте әртүрлі фауналарды қолдайды. Тұщы сулы шұңқырлар кең кеңістікте мекендейді, бірақ көбінесе лотикалық суларды, яғни өзендер, өзендер мен арықтар сияқты ағынды суларды алады.

Шығуы және ертедегі әртараптандыру

Соңғы филогенетикалық зерттеулер Юниондалардың Юра дәуірінде Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Азияда пайда болғанын, олардың ең ерте Солтүстік Америка мен Африкаға (Крита дәуірінің ортасынан) кеңейгенін, содан кейін Еуропа мен Үндістанның отарлануын (Палеоцен кезеңінен) көрсетті.

Өмірбаян

Unionidae тұқымдас балықтардың артқы шеттері ашық болған жағдайда, субстратқа көміледі. Олар суды бұрқыраған тесік арқылы ағызып, оттегі мен азық-түлік алады. Олар фитопланктон мен зоопланктонды, сондай-ақ сусындаған бактерияларды, саңырауқұлақтың спораларын және еріген органикалық заттарды алып тастайды. Зерттеулер жүргізілгеніне қарамастан, осы фильтраттардың қайсысы unionoids-тің нақты өңдеуі белгісіз болып қала береді. Жоғары тығыздықта олар судың мөлдірлігіне әсер ету мүмкіндігіне ие, бірақ сүзгілеу жылдамдығы су температурасына, ағымдық жылдамдыққа, бөлшектердің көлемі мен концентрациясына байланысты. Сонымен қатар, жабын морфологиясы сүзгіленген бөлшектердің мөлшерін, сондай-ақ жылдамдығын анықтай алады. Сперматозоидтар еркектің сыртқа шығатын тесігі арқылы мантия қуысынан шығарылып, әйелдің мантия қуысына кіреді. Ұрықтандырылған жұмыртқалар жыныстық бездерден жабыршықтарға (марсупияға) өтеді, онда олар одан әрі пісіп, глохидияға, бірінші личинкалық сатыға айналады. Жасы жеткен глохидияларды аналық балық шығарады да, содан кейін балық қожайынның жабындыларына, қанаттарына немесе терісіне жабысады. Глохидиялар айналасында кіста тез пайда болады және олар балықтардың үстінде бірнеше апта немесе ай бойы қалып, жас мидиялар ретінде құлап, кейін олар шөгіндіге көміледі. Unionidae тұқымдасына жататын кейбір түрлер, әдетте қалталы мидиялар деп аталады, олар ерекше өсімдіктер құрамын дамытты. Әйелдің денесінің қабықшасының клапандарынан шығып тұрған жиегі, жалған көздері мен таңбалары бар кішкентай балыққа ұқсап шығады. Бұл қалжың ағыммен жүріп, шынайы балықтардың назарын өзіне аударады. Кейбір балықтар жем ретінде қарайды, ал басқалары өз түрінің мүшесі ретінде қарайды. Олар не көрсе, оны жақыннан көру үшін жақындап келеді, ал мидия өзінің жаңқаларынан көптеген личинкаларды шығарып, қызыққан балықты өзінің кішкентай, паразиттік жас балықтарымен шашырады. Бұл глохидиялық личинкалар балықтың қуысына тартылады, онда олар жабысып, ұлпалық реакцияны тудырады, бұл кішкентай кистаны құрайды, онда жас мидиялар тұрады. Ол цистадағы балықтардың тіндерін ыдырата отырып, тамақтанады. Жынысты митохондриялық ДНҚ-да орналасқан аймақ, еркек ашық оқу фрейм (M ORF) және әйел ашық оқу фрейм (F ORF) арқылы анықталады. Гермафродиттік шұжықтарда бұл аймақтар жоқ және олардың ішінде әйел тәрізді ашық оқу фреймдері бар, ол гермафродиттік ашық оқу фреймдері (H ORF) деп аталады. Көптеген шұжықтарда гермафродиттік күй ата-бабадан бастау алады, ал еркек жынысы кейін дамыды. Митохондрияның бұл аймағы тұщы сулы шұжықтарда кездесетін екі есе бір ата-аналық тұқым қуалаудың эволюциясына да жауапты болуы мүмкін.

Қазбалану және тафономиялық әсері

Ерекше көп мөлшерде унионид қабықшалары жергілікті ортадағы органикалық қалдықтардың окаменею қабілетіне әсер ету үшін қоршаған ортаға жеткілікті әсер етуі мүмкін.