Кіріспе
Матамба патшайымы, патшалық билеуші Вероника Гутерриш Кангала Кингванда (қазіргі жазуы Кангала Кингуанда; 1721 жылы қайтыс болды) Ндонго мен Матамбаның бірлескен патшалығының билеушісі болды, 1681-1721 жылдар аралығында.
Verónica Guterres Kangala Kingwanda (Cangala Quinguanda in contemporary spelling; died 1721) was the ruler of the joint kingdom of Ndongo and Matamba, 1681–1721.
Өмірбаян
Вероника Ндонго мен Матамбаның біріккен патшалығы Жоао Гутеррес Нгола Канининің қызы және королева Нжига Мбанде құрған Гутеррес әулетінің маңызды билеушісі болды. Ол 1624 және 1666 жылдар аралығындағы Нжига мен оның қарындасы Барбараның дүрбелеңді және жиі сынға ұшыраған билік етуінен кейін елде әйел билеушілердің жиі практикасын орнатуда маңызды рөл атқарған. Оның жасына қатысты қазіргі заманғы ешқандай дерек жоқ. Ол, мүмкін, басқа Ндонго Матамбаның көптеген ақсүйектерімен бірге 1656 жылы Капуциндік миссия құрылғаннан кейін Матамбада миссионерлік қызмет кезінде шомылдыру рәсімінен өткен. Ол өзін мәсіхші деп санайтын.
Билік
Вероника 1681 жылы Матамбаға қарсы португал соғысынан кейін билікке келді, онда оның алдыңғысы мен ағасы Католе шайқасында қаза тапты. Оның ағасы соғыста қаза тапса да, Матамба әскері жеңіске жетіп, португалдар әскерін кері қайтарып алды. Алайда королева Вероника 1683 жылы Португалиямен келісімге қол қойып, бейбітшілік орнатуды шешті. Бұл бейбіт келісім Португалия мен Матамба арасындағы қарым-қатынасты ұзақ уақыт бойы реттейтін болды, бірақ іс жүзінде екі қатысушы да оны өте сирек орындады.
Жаулық әрекеттерді қайта бастау
1689 жылы ол батысқа қарай "Дембос" аймағындағы Кахенда португалдарға шабуыл жасады, бұл аймақ Ндонго, Конго және Португалия арасында дау туды. Ол Матамбаның Матамбадан шығысқа қарай орналасқан Дембос аймағына қатысты талаптарды қалпына келтіруге құштар болды. 1688-89 жылдары оның әскерлері аймаққа көшіп, Португалияның Амбака қаласындағы португалдық позицияларына қауіп төндірді. Португалдар араласып, науқанның тиімділігін бәсеңдетті. 1701 жылы Анголадағы капуциндер миссиясының префекті Лука да Калтанисетта оған бос қалған миссияны қайта құруды және "ол адамдарды Киелі шіркеудің астық қоймасына қайтаруды" сұрап хат жазды. Елінің "жұртшылыққа мүлдем оралмағанын" айтқан Вероника оған "балаларының шомылдыру рәсімінен өтпей өлгенін көргені ауыр тигені" туралы, бірақ "ақсүйектерді жек көретіні" және "олардың ешқайсысын миссионерлермен бірге өз сарайында көргісі келмейтіні" туралы жазған. Ол 1706 жылы патшалықты португалдық аймаққа кеңейтуге тырысты, сондықтан да сол жылы Конго королі Педро IV сарайына елшілері бар болса керек. Бірақ португалдық күштер тым күшті болғандықтан, оның бұл әрекеті сәтсіз болды. Дегенмен, оның әскері мен португалдар арасындағы Амбака мен Кахендадағы тұрақты төмен деңгейдегі қақтығыс Матамбаның батысындағы елдің халық санының азаюына әкелді, өйткені адамдар қашып кетті немесе тұтқындалып, Америкаға жер аударылды. Португалдықтар тұтқындаған адамдар Бразилияға жіберілетін, Вероника тұтқындаған адамдар көбінесе солтүстікке қарай Лоанго корольдігінде орналасқан Вили саудагерлеріне сатылатын, содан кейін сол жағалауға жиі келетін ағылшын, голландиялық немесе француз саудагерлеріне сатылатын. Вероника Матамбаның XVII ғасырдың басында иелік еткен аумақтарын кеңейтуге тырысты. Ол 1721 жылы қайтыс болып, оның орнын ұлы Афонсо I бағындырды.