Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1924 жылы Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында құрылған Банту ерлер әлеуметтік орталығы Оңтүстік Африканың қара нәсілді азаматтарының өмірінде әлеуметтік, саяси және мәдени рөл атқарды.
The Bantu Men's Social Centre, founded in 1924 in Johannesburg, South Africa, played social, political, and cultural roles in the lives of black South Africans.
Тарих
Банту ерлер әлеуметтік орталығын Рев. Рей Э. Филлипс (18891967) Оңтүстік Африканың қара нәсілді азаматтарының демалыс қызметі үшін Йоханнесбургтің орталығында орналасқан Америкалық комиссия миссиясының қызметкері. Филипс 1918 жылы Құрама Штаттардан Оңтүстік Африкаға әйелі Дорамен (18921967) келген конгрегациялық қызметші еді. Филиппстер Оңтүстік Африкада өткізген қырық жыл ішінде Рей қара нәсілді Оңтүстік Африка халқына көмек көрсету немесе нәсілдік ынтымақтастықты дамыту үшін бірқатар ұйымдарды құруға көмектесті. Сегрегацияға қатаң қарсы болған Филлипс Оңтүстік Африкалық нәсілдік қатынастар институтын (1929), Йоханнесбургтегі Еуропалық емес әл-ауқат ұйымы үшін үйлестіру кеңесін және Жан Х. Хофмейр әлеуметтік жұмыс мектебін (1941) құруға қатысқан. Хофмейр мектебі Нельсон Манделамен үйленер алдында қара нәсілді әлеуметтік қызметкерлерді оқытты. Нельсон Мандела мен Уолтер Сисулу (1912-2003) сияқты саяси белсенділер Банту ерлер әлеуметтік орталығының мүшелері болды, ал Африка ұлттық конгресінің жастар лигасы 1944 жылы оның үй-жайларында басталды. Әлеуметтік орталық Йоханнесбургтің орталық бизнес ауданының шетінде, автомобиль сатушылары мен арзан азық-түлік дүкендерінің арасында, Элофф көшесі, 1 мекен-жайында орналасқан. Спорт залынан басқа, әлеуметтік орталық ғимаратында сахна да бар. Келесі үйдің жанында бұрынғы киім фабрикасы және кейіннен Оңтүстік Африка суретшілер одағының (кейіннен Union Artists деп аталады) үйі болған Доркай үйі орналасқан. 1932 жылы "Банту әлемі" журналының редакторы болып тағайындалғаннан кейін әлеуметтік орталықтың бастығы болып қызмет етті. Ерлер әлеуметтік орталығының қамқоршылары арасында Ховард Пим болды, оның есімімен Пимвиллдің Совето маңы аталған. Пим сондай-ақ, Растық қатынастар институтында, Банту спорт клубында, Бриджмен мемориалдық ауруханасында (қазіргі Мейфэрдегі Гардэн-Сити клиникасы) және Оңтүстік Африканың жергілікті колледжінде (Форт-Хэр университеті) Шығыс Кейп штатындағы Алиста жұмыс істеді. 1932 жылы Ратхебе тағайындалғанға дейін Әлеуметтік орталықтың басқару комитеті ақ түсті болды (Cobley 1997: 137 40).
The Bantu Men's Social Centre was started by Rev. Ray E. Phillips (1889–1967) of the American Board Mission in central Johannesburg for recreational activities by black South Africans. Phillips was a Congregational minister who in 1918 came to South Africa from the United States with Dora, his wife (1892–1967). During the forty years that the Phillipses spent in South Africa, Ray helped found a number of organisations to assist black South Africans, or to foster racial co operation. Firmly opposed to segregation, Phillips was involved in the founding of the South African Institute of Race Relations (1929), the Johannesburg Coordinating Council for Non European Welfare Organization, and the Jan H. Hofmeyr School of Social Work (1941), of which he was the director. The Hofmeyr School provided training for black social workers, among whom was Winnie Madikizela, before her marriage to Nelson Mandela. Political activists like Nelson Mandela and Walter Sisulu (1912–2003) were members of the Bantu Men's Social Centre, and the African National Congress's Youth League was started on its premises in 1944. The Social Centre was located at 1 Eloff Street at the edge of Johannesburg's central business district, among car dealerships and cheap food stores. Apart from a gymnasium, the Social Centre building featured a stage. Next door was Dorkay House, a former clothing factory and eventual home to the South African Union of Artists (later known as Union Artists). served as superintendent of the Social Centre, resigning in 1932 when he was appointed editor of The Bantu World. The patrons of the Men's Social Centre included Howard Pim, after whom the Soweto suburb of Pimville was named. Pim was also involved in the Institute of Race Relations, the Bantu Sports Club, the Bridgeman Memorial Hospital (now the Garden City Clinic, Mayfair), and the South African Native College (University of Fort Hare) in Alice, in the Eastern Cape. Prior to Rathebe's appointment in 1932, the Social Centre's management committee was white (Cobley 1997:137 40).
Кітапхана
Оңтүстік Африканың қара нәсілді азаматтары үшін кітапхана әлеуметтік орталықта кем дегенде 1929 жылдан бері жұмыс істеді. 1931 жылы ұйықтап қалған болса да, кітапхана 1932 жылы маусымда Джермистонда орналасқан Карнеги Еуропалық емес кітапхана қызметінің қорларымен қайта жаңғыртылды. 1937 жылы Герберт Исаак Эрнест Дхломо кітапхана қызметінің ұйымдастырушысы болды. Сонымен қатар ол Әлеуметтік орталықтың мүшесі болды. Кітапхананың алғашқы бөлмесі кітап сөресі болды, 1934 жылы ол 200-ден астам кітапқа дейін кеңейтілді. Қатысушылар кітаптар алу үшін бір күндік жалақыдан аса ақша төлейтін. Оңтүстік Африканың танымал жазушысы Питер Абрахамс (1919 жылы туған) 1937 жылы Әлеуметтік орталықта жұмыс істеді. Өзінің өмірбаянында Абрахамс әлеуметтік орталық кітапханасында өзінің жазуын қалыптастыруға көмектесетін кітаптарға тап болғанын еске алады. Ол алғаш тапқандардың бірі В.Э.Б. Дю Бойдың "Қара халықтың жаны" кітабы. Қара әйелдерге кітаптарды тексеруге рұқсат етілді, бірақ аз ғана, әлеуметтік орталықтың ерлер билігі ретінде сипатталған. 1939 жылдың желтоқсанынан бастап кітапханаға Йоханнесбург қаласы қызметкерлері мен құрал-жабдықтар жинақталды. Bantu Men's Social Centre кітапханасы қазір Йоханнесбургтің барлық қара нәсілді тұрғындарына тегін ашылды. Көп ұзамай кітапхананың үш мыңнан астам кітап, журналдар мен газеттерден кітап ала алатын мыңнан астам мүшесі пайда болды. Литебе 1939 жылы Джулиус Малимен алмастырылды, сол жылы А. П. Хутланг физикалық директор болып тағайындалды (Cobley 1997: 137 40).
A library for black South Africans existed at the Social Centre from at least 1929. Although dormant by 1931, the library was revived in June 1932 by stock from the Carnegie Non European Library Service, hosted at Germiston. In 1937 Herbert Isaac Ernest Dhlomo became the Librarian Organiser of the Library Service. He was also a member of the Social Centre. The library at first consisted of a bookcase in the lounge, which was expanded by 1934 to over 200 books. Members had to pay a deposit of more than a day's wage to borrow books. Seminal South African author Peter Abrahams (born 1919) worked at the Social Centre in 1937. In his autobiography, Abrahams remembered encountering books in the Social Centre library that would help form his own writing. One of the first he found was W. E. B. Du Bois' The Souls of Black Folk. Black women were also allowed to check out books, although few did, given the nature of the Social Centre as a male dominion. From December 1939 the library was stocked and staffed by the Johannesburg municipality. The Bantu Men's Social Centre library was now open to all black residents of Johannesburg, free of charge. Soon the library had gained over a thousand members who could borrow from more than three thousand books, periodicals, and newspaper files. Lithebe was replaced by Julius Malie in 1939, the same year that A. P. Khutlang was appointed as physical director (Cobley 1997:137 40).
Мәдени және саяси әсері
Әлеуметтік орталық сахнасында түрлі театр қойылымдары қойылды. Мысалы, 1938 жылы Дхломо ағылшын тілінде "Мошушу" (Moshoeshoe) атты басото патшасы туралы драма ұсынды. Көптеген нәсілдер аралас үлкен аудитория Дхломоны қоса алғанда, барлық африкалық актерлерді тамашалады. Жоханнесбург қаласының мэрі және Еуропалық емес кітапхана қызметінің бірнеше комитет мүшелері болды. 1944 жылы Банту ерлер әлеуметтік орталығында Африка ұлттық конгресінің жастар лигасы құрылды, оның президенті болып Антон Лембеде сайланды. Құрылтай жиналысына жалғыз әйел Нонтсисико Альбертина Метеви (1918), ол Сисулумен сол жылдың 15 шілдесінде Транскейдегі Кофимвабада үйленді. Еллен Хузвайо Лиганың хатшысы болды. Сисулудың үйлену тойы 17 шілдеде Банту ерлер әлеуметтік орталығында өтті. Қабылдау кезінде Нельсон Мандела мен Антон Ламбеде болды, олар Дэвид Уилкокс Хлахан Бопапе (1915-2004), Оливер Тамбо, А. П. Мда, Годфри Питже және Сисулумен бірге Жастар лигасының алғашқы Ұлттық атқарушы комитетін құрды. 1930 жылдардың басында Премьер фрезерлік компаниясында жұмыс істеген кезде, Сисулу 1933 жылы Әлеуметтік орталығында кешкі мектепке барды. 1936 жылы жалақыны көтеру үшін ереуіл ұйымдастырғаны үшін Премьерден жұмыстан шығарылған кезде, Сисулу "Банту әлемі" журналының тарату агенті болып жұмыс істеді, содан кейін әлеуметтік орталықтың түлегі Селопе Теманың басшылығымен. 1956 жылы Софиатаундағы миссионерлік діни қызметкер Тревор Хаддлстон үшін әлеуметтік орталықта қоштасу концерті өтті. Спортқа әлеуметтік орталықта да көңіл бөлінді, онда тек бокс клубы ғана емес, бірнеше жекпе-жек өткізілді. Банту ерлер әлеуметтік орталығының бокс клубының түлектері арасында 1948 жылы кәсіби боксшы болған Тео Мтембу бар. Мтембу 2004 жылы Оңтүстік Африка үкіметінен нәсілдік емес спортқа қосқан үлесі үшін Ихаманга орденін (күміс) алды. Оңтүстік Африканың алғашқы қара нәсілді африкалық пейзаж суретшісі Мозес Тлади де соғыстан кейінгі кезеңде Әлеуметтік орталыққа жиі келетін. Орындаушылар құрамына режиссерлік де атқарып жүрген Фугард, сондай-ақ алғаш рет актерлік өнер көрсеткен Стивен Молои, Конни Мабасо, Дэн Похо, Кен Гампу, Закес Мокаэ, Предди Рампхеле, Блок Модисане және Гладис Сибиси кірді. Африкалық азықтандыру қоры оның ақ нәсілді төрағасы Хью Татам арқылы демеуші болды. Көрермендердің басым көпшілігі қара нәсілді африкалықтар болды. Бар болған жалғыз ақ адамдар Татам және оның комитеті, актер және сыншы Билл Брюер және актерлік шебер Бенедикта Боннакорси болды. 1959 жылы 8 маусымда Фугардтың Ногого ролі Корнелиус Мабасо, Дэвид Птео, Соломон Рачило, Тханди Хумало және Зейк Мокаэ актерлік құраммен орындалды. Фугардтың әлеуметтік орталығында расалық аралас пьесаларының маңызы сол кезде басқа театр орындарында расалық аралас актерлерге тыйым салынған. Әлеуметтік орталық 1950 жылдардың соңында джаз және классикалық музыка бойынша қойылымдар мен тренингтер ұсынды. Бір бөлмеде бірнеше граммофон болды, олармен мүшелер музыка тыңдап, жаттыға алатын болды. "Галло Африка" дыбыс компаниясының төрағасы Эрик Галло әлеуметтік орталыққа музыкалық аспаптар сыйға тартты. Оңтүстік Африканың қара нәсілді азаматтары үшін ұйымдастырылған іс-шаралардан басқа, әлеуметтік орталықты Йоханнесбургтегі квакерлер (Достар қоғамы) жиналыстары үшін де пайдаланды. Олар қара нәсілділердің ешбір қиындықсыз жиналатын жерлерін асыға күтті. Хауард Пим квакерлердің бірі еді. Алан Кобли (1997) апартеид кезеңінде мүшеліктің азайып кеткенін айтады. 1971 жылы 31 желтоқсанда Банту ерлер әлеуметтік орталығы жабылуға мәжбүр болды. Ғимаратты 1973 жылдан бастап Батыс Ранд әкімшілік кеңесі басқарды. Орталықтың атқарушы комитетінің Соуэтодағы ғимаратқа деген өтініші құлаққа тимеді. Банту ерлер әлеуметтік орталығы өзінің соңғы есебін 1975 жылы шығарды.
Various plays were presented to a variety of audiences on the Social Centre's stage. In 1938, for example, Dhlomo presented Moshoeshoe, a drama about the baSotho king, performed in English. A large, racially mixed audience watched the all African cast that included Dhlomo. The Mayor of Johannesburg and several committee members of the Non European Library Service were among those in attendance. In 1944 the African National Congress' Youth League was formed at the Bantu Men's Social Centre, with Anton Lembede elected as president. The only woman at the founding meeting was Nontsikelelo Albertina Metetiwe (1918–), who married Sisulu on 15 July that year at Cofimvaba, in the Transkei. Ellen Khuzwayo became the League's secretary. The Sisulu's wedding reception was held at the Bantu Men's Social Centre on 17 July. The reception included Nelson Mandela and Anton Lambede, who with David Wilcox Hlahane Bopape (1915–2004), Oliver Tambo, A. P. Mda, Godfrey Pitje, and Sisulu constituted the Youth League's first National Executive Committee. While working at the Premier Milling Company in the early 1930s, Sisulu attended night school at the Social Centre in 1933. When he was fired from Premier for organising a strike for higher wages in 1936, Sisulu worked as a distribution agent for The Bantu World, then under leadership of Social Centre alumnus Selope Thema. A farewell concert was held at the Social Centre in 1956 for Father Trevor Huddleston, the missionary priest of Sophiatown. Sport also received attention at the Social Centre, which hosted not only a boxing club, but also several fights. Alumni of the Bantu Men's Social Centre Boxing Club included Theo Mthembu, who became a professional boxer in 1948. Mthembu received the Order of Ikhamanga (silver) in 2004 from the South African government for his contributions towards non racial sport. South Africa's first black African landscape painter, Moses Tladi, also frequented the Social Centre during the post War period. The cast included Fugard, who also directed, and first time actors Stephen Moloi, Connie Mabaso, Dan Poho, Ken Gampu, Zakes Mokae, Preddie Ramphele, Bloke Modisane, and Gladys Sibisi. The African Feeding Fund, through its white chairman, Hugh Tatham, was the sponsor. The audience comprised mostly black Africans. The only whites present were Tatham and his committee, actor and critic Bill Brewer, and acting teacher Benedicta Bonnacorsi. On 8 June 1959 Fugard's Nongogo was performed by a cast comprising Cornelius Mabaso, David Phetoe, Solomon Rachilo, Thandi Khumalo and Zakes Mokae. The significance of Fugard's racially mixed plays at the Social Centre is that at the time other theatre venues prohibited racially mixed casts. The Social Centre offered performances and training in jazz and classical music in the late 1950s. One room held a number of gramophones which members could listen and practice music to. Eric Gallo, chair of Gallo Africa record company, donated musical instruments to the Social Centre. Apart from events for black South Africans, the Social Centre was also used for a while for meetings by Johannesburg's Quakers (Society of Friends), who were mostly a white expatriate group. They were anxious to meet in places where blacks could attend without harassment. Howard Pim was one of the Quakers. Alan Cobley (1997) relates that membership declined during the apartheid era. In line with the Group Areas Act the Bantu Men's Social Centre was forced to close on 31 December 1971. The West Rand Administration Board occupied the building from 1973. Appeals by the centre's executive committee for a building in Soweto fell on deaf ears. The Bantu Men's Social Centre issued its final report in 1975.
Мүшелер мен жұмысшылар
Мүшелер мен жұмысшылар арасында Питер Абрахамс, Герберт Исаак Эрнест Дхломо, Антон Ламбеде, Нельсон Мандела, А. С. Вил Нкомо, Дж. Р. Ратебе, Уолтер Сисулу, Ричард Виктор Селопе Тема, Рев. Дж. Мделва Хлонгване, Пол Мосака, Мерафе және Муси.
Members and workers include Peter Abrahams, Herbert Isaac Ernest Dhlomo, Anton Lambede, Nelson Mandela, A. S Vil Nkomo, J. R. Rathebe, Walter Sisulu, Richard Victor Selope Thema, Rev J. Mdelwa Hlongwane, Paul Mosaka, Merafe, and Musi.
Ескерту
"Банту" сөзбе-сөз "адамдар" дегенді білдіреді. Мемлекеттік қызметкерлер мен апартеидті жүзеге асыруды бақылайтын мемлекеттік департаменттерде кеңінен қолданылғандықтан, "банту" Оңтүстік Африкада кемсітуші мәнге ие болды, онда ол бүгінде сирек (егер бұрын-соңды) қолданылмайды. Бастапқыда бұл сөз Сахарадан оңтүстіктегі Африкаға таралған туысқан тілдер жүйесін білдірді, олардың барлығы "нту" (адам, адам) сөзін қолданады.
"Bantu" literally means "people." Because it was used extensively by state officials and in state departments overseeing the implementation of apartheid, "Bantu" achieved a pejorative value in South Africa, where it is seldom (if ever) used today. Originally the word referred to a system of related languages distributed throughout Sub Saharan Africa, all of which use " ntu " (as in abantu, umuntu).