Лукас Мангопе (1923-2018) – ОАР саяхатшысы, Бофутацвананың басшысы, Біріккен Христиан-Демократиялық партиясын құрған. Өмірбаяны мен саяси мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка саясаткері (1923–2018)
South African politician (1923–2018)
Kgosi Lucas Manyane Mangope (1923 жылдың 27 желтоқсаны – 2018 жылдың 18 қаңтары) Бопутхатсвана бантустанының (атамекен) көшбасшысы болды. Ол басқарған аумақ, қазіргі Ерік мемлекеті және Солтүстік-Батыс провинциясы арасында орналасқан. Сондай-ақ ол Оңтүстік Африканың Солтүстік-Батысындағы Біріккен Христиандық Демократиялық партияның негізін қалаушысы және жетекшісі болды.
Kgosi Lucas Manyane Mangope (27 December 1923 – 18 January 2018) was the leader of the Bantustan (homeland) of Bophuthatswana. The territory he ruled over was distributed between the Orange Free State – what is now Free State – and North West Province. He was also the founder and leader of the United Christian Democratic Party, a political party based in the North West of South Africa.
Білім
Мангопе өзінің мектеп білімінің көп бөлігінде англикандық миссионерлік мектепке қатысты. 1946 жылы Йоханнесбургтегі Розенвиллдегі Санкт-Петер колледжін бітірді. Мектепті бітірген соң, Полокуанедегі (бұрынғы Питерсбург) Епархиялық мұғалімдер даярлау колледжінде кіші мұғалімдік дипломға тіркелді. 1951 жылдан бастап Трансвальдтағы Бетел колледжінде жоғары бастауыш сынып мұғалімі дипломын алды. Бітіргеннен кейін мұғалім болып жұмыс істеді және африкаанс тілінен сабақ беруде маманданды. Махикенг, Моцведи, Крюгерсдорп және Потчефструм қалаларындағы орта мектептерде сабақ берді. 1959 жылы оның бір сыныбы Оңтүстік Африкадағы бәсекелес мектептер арасында африкаанс тілінен үздік нәтиже көрсеткендігі үшін марапатталды. Мангопеге наразылықтарды басу үшін қорғаныс күштері мен полицияны пайдаланды деген айып тағылды, сондай-ақ оның полиция күштері студенттердің наразылығын басу кезінде қатыгездік танытты деген күдік туды. Дегенмен, Мангопетің қолдаушылары Бофутасвананың минералдық байлығының арқасында басқа бантустандарға қарағанда әлеуметтік және экономикалық дамуда жақсы жетістіктерге қол жеткізгенін айтады. Бофутасвана этникалық Тсвана халқының отаны ретінде белгіленгенімен, басқа отандар сияқты апартеид заңдарының қолданылмаған, біраз жайлы интеграцияланған қоғам болды.
Mangope attended an Anglican mission school for most of his school career. He matriculated from St. Peter's College, Rosetenville in Johannesburg in 1946. After matric, he registered for a Junior Teaching Diploma at the Diocesan Teachers' Training College in Polokwane (then called Pietersburg). He studied towards a Higher Primary Teacher’s Diploma at Bethel College in the Transvaal from 1951. After graduating he started teaching and specialised as an Afrikaans teacher. He taught at secondary schools in Mahikeng, Motswedi, Krugersdorp and Potchefstroom and was awarded in 1959 when one of his classes obtained the best results in Afrikaans among competing schools in South Africa. Mangope was accused of using his defence force and police to suppress protests, and had been accused of police brutality when a student protest was suppressed by his police force. Mangope's supporters, however, have argued that Bophuthatswana was comparatively more successful than other Bantustans in social and economic development, owing to its mineral wealth. Although designated as an ethnic Tswana homeland, Bophuthatswana was more or less an integrated society where Apartheid legislation did not apply, in common with other homelands.
1994 жылғы дағдарыс
1993 жылы Оңтүстік Африкадағы тұңғыш нәсілдік емес сайлауға жол берген Кемптон Парк келіссөздерінде Мангопе Бофутасвана жаңа, біріктірілген Оңтүстік Африкадан тәуелсіз болады және алдағы сайлаудың "өз елінде" өтуіне рұқсат етпейтінін нақты айтқан еді. Қайта бірігуді көптеген тұрғындар қолдағандықтан, елдің әскері бүлік көтерді. Мангопе сырттан көмек сұрады, бірақ соңында елден қашуға мәжбүр болды, жақын арада ел Оңтүстік Африка құрамына қайта енді.
At the Kempton Park negotiations in 1993 that led to the first non racial election in South Africa in 1994, Mangope had made it clear that Bophuthatswana would remain independent of the new and integrated South Africa and that he would not allow the upcoming election to take place in "his country". With most residents in favour of reintegration, the homeland's military mutinied. Mangope called on outside help, but was eventually forced to flee the homeland, and shortly thereafter, the homelands were reincorporated into South Africa.
Бофутасванадан кейін
1994 жылы наурыз айында Оңтүстік Африканың сыртқы істер министрі Пик Бота және Өткінші кезеңдегі атқарушы кеңестің мүшесі Мак Махарадж Мангопені қызметтен шеттетуге белсенділік танысты. Расалық емес демократияға көшкеннен кейін Мангопе саясатта қатысуын жалғастырып, 1997 жылы Біріккен Христиандық Демократиялық партиясын құрды. Партияның қолдауы Солтүстік-Батыс провинциясымен (Бопхутхатсвананың көп бөлігі кіретін) шектелді және ең жақсы көрсеткішінде Ұлттық Ассамблеядағы 400 орынның үшеуін иеленді. Партиясы, Ксоса басшылығымен ANC билікке келсе, провинциядағы олардың өмір сапасы нашарлайды, ал Тсвана халқының өздері басқаруы жағдайды жақсартты деп мәлімдеді. Мангопе 15 жыл бойы партияны басқарды, бірақ 2012 жылы партиядан қуылды. Оған авторитарлық көзқарас танытқан деген айып тағылды, бірақ тәртіптік мәжіліске қатыспады, нәтижесінде оның мүшелігі тоқтатылды. 2014 жылғы сайлауға дейін партияның көптеген мүшелері, Мангопе ынталандырғаннан кейін, Демократиялық Альянсқа қосылды. Содан кейін партия провинциялық парламенттегі және провинциялық заң шығарушы орган мүшелігін қоса алғанда, барлық орындарынан айырылды.
Pik Botha, South Africa’s Foreign Minister at the time, and member of the Transitional Executive Council Mac Maharaj removed Mangope from office in March 1994. After the transition to nonracial democracy, Mangope remained active in politics, forming the United Christian Democratic Party in 1997. Party support was confined to the North West Province (which contained most of Bophuthatswana), and at its peak it held three seats out of 400 in the National Assembly. His party argued that under the Xhosa led ANC, their quality of life in the province would deteriorate and that conditions were improved because Tswana people ruled themselves. Mangope led the party for fifteen years, but was expelled from the party in 2012. He had been accused of being autocratic, but failed to attend his disciplinary hearing, and had his membership terminated. In the runup to the following election, in 2014, many of the party's members, encouraged by Mangope, left to join the Democratic Alliance. The party subsequently lost all of its seats including those in the provincial parliament and provincial legislature.
Нанымдар
1980 жылы маусымда Financial Mail газетіне сұхбат берген Мангопе капиталистік еркін кәсіпкерлікке сенімділігін білдіріп, егер ол "құқықтық және әлеуметтік жауапкершілікпен реттелсе", "халыққа нағыз бостандық пен гүлдену" әкеледі деді. Ол капитализмнің Африкада жеткілікті тартымды болмағаны және марксизмнің шабуылдарына тойтарыс бере алмағанына қанағаттанбады. Мангопе атап көрсеткендей, еркін кәсіпкерлік оны қабылдаған африкалық елдерде материалдық жағдайдың жақсаруына ықпал етті. Ол сөзін былай аяқтады: "Менің ойымша, еркін кәсіпкерлік ең жақсы жағдайда тек жеке адамдарды ғана емес, сонымен қатар бүкіл қауымдар мен қоғамды өрге жетуге шақырады".
Speaking to the Financial Mail in June 1980, Mangope professed his belief in capitalist free enterprise, saying it would lead to "true freedom and prosperity for our people" if it is "regulated by a strong sense of social responsibility". He lamented the fact that capitalism had failed to make itself more appealing in Africa and failed to defend itself against the attacks of Marxism. According to Mangope, free enterprise has led to more material prosperity in African nations that have adopted it. He concluded:"I believe that free enterprise, at its best, encourages not only individuals, but whole communities and societies to aspire upwards."
Өлім және мұра
Маңгопеге құрмет көрсету үшін Солтүстік-Батыс аймағындағы Моцведидегі Бахурутше Бу Маньяне тайпалық кеңсесінің сыртында мүсін орнатылды (оның туған жері). Маңгопе 2018 жылдың 18 қаңтарында 94 жасында Лехурутшедегі Моцведидегі үйінде қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін ұйым өкілдері бұл мүсінді соңғы тірі қалып тұрған бұрынғы президенттің ескерткіші ретінде туристік орталыққа айналдыруды тіледі. 2012 жылы Солтүстік-Батыс провинциясындағы Маңгопе атындағы көше Молефе Макинтаның құрметіне өзгертілді, сондай-ақ оның әйелі Лияның атымен аталған тағы бір көше де өзгертілді. 2020 жылы Маңгопе әкімшілігі салған 1 миллиардтан астам құны бар инфрақұрылым қазіргі әкімшілік тарапынан тасталып кеткені хабарланды.
A statue of Mangope was erected outside the Bahurutshe Boo Manyane tribal office in the North West’s Motswedi (his place of birth) to honour him. Mangope died at his home in Motswedi, Lehurutshe on 18 January 2018, aged 94. Following his death, officials from the organisation expressed wishes to establish the statue as a tourist attraction since it was the last one standing of the late former president. In 2012, a street named after Mangope in North West Province was renamed to honor Molefe Makinta instead; another street named after his wife Leah was also renamed. In 2020, it was reported that the infrastructure that the Mangope administration built worth over R1 billion was abandoned by the current administration.
Отбасы
Мангопе бастапқыда Лия есімді әйелге үйленген, олардың жеті баласы болды. Лия 1980 жылдардың ортасында есек қатысқан жол апатынан аман қалды. Одан кейін күйеуі полиция арқылы есектерді жаппай қыруға бұйрық берді. Жануарларды өлтіру жеті жылға созылды. Мангопе есектердің қауіпті және жолдарда кедергі келтіретінімен бұл әрекетін ақтады. Басқа деректерде Мангопе өзінің есекке шапқанға жуық болғаны айтылады. Дегенмен, есектерді қыру шешімі сол кездегі ашаршылықтан туындаған болуы мүмкін. Лия 2003 жылдың 23 шілдесінде қайтыс болды. Мангопе 2007 жылдың мамырында аға медбике Вайолет Монгальге қайта үйленді. Оның ұлы Квену Мангопе қазір Action SA партиясының Солтүстік-Батыс провинциялық төрағасы болып табылады.
Mangope was initially married to a woman named Leah, and they had seven children. Leah survived a car accident involving a donkey in the mid 1980s. Soon after, her husband ordered the mass slaughter of donkeys by police. The killing of the animals continued for seven years. Mangope justified it with the argument that donkeys were dangerous and had become a hazard on the roads. Other sources say it was Mangope himself who nearly collided with a donkey. However, the decision to cull donkeys was more likely due to the drought that was ongoing at the time. Leah eventually died on 23 July 2003. Mangope remarried in May 2007 to Violet Mongale, a senior nurse. His son Kwena Mangope is currently the North West Province Provincial Chairperson for Action SA.