Кіріспе

Британдық бу локомотив инженері (1786–1850)

Тимоти Хакворт (22 желтоқсан 1786 – 7 шілде 1850) – Англияның Дарем графтығындағы Шильдон қаласында тұрған ағылшын бу локомотив инженері және Стоктон-Дарлингтон темір жолының алғашқы локомотив басқарушысы.

Жастар мен ерте еңбек ету

Тимоти Хакворт 1786 жылы Уайламда, оның теміржол саласындағы әріптесі Джордж Стивенсон сол ауылда туғаннан кейін бес жыл өткен соң дүниеге келді. Осы табандылығының нәтижесінде ол күнделікті жол қызметінің қиындықтарына бейімделген алғашқы лайықты локомотивті жасады. Соның нәтижесінде 1827 жылы Royal George пайда болды, ол көптеген жаңа маңызды ерекшеліктердің ішінде дұрыс бағытталған буды шығару құбырымен жабдықталған еді. Хакворт осы тұжырымның авторы ретінде танылады. 1830 жылдан бастап Стивенсондар өздерінің жаңартылған Rocket локомотивтерінде және одан кейінгі барлық жаңа түрлерінде осы құбырды қолданды. Ұлттық теміржол мұражайына жақында түскен хаттар Хаквортты осы құрылғының авторы ретінде растайтын сияқты. Тревитик заманынан бері цилиндрлерден шығатын буды дыбысты төмендету және ыңғайлы болу үшін "эдуктор құбырлары" арқылы түтінге бағыттап, оның отқа тигізер әсері де байқалған болатын. Дегенмен, Хакворт, ықтимал, тарихта алғашқы инженер болып, оттық қазанды локомотивте бу өндірісі мен тұтыну арасындағы "мүкемел тепе-теңдікті" автоматты түрде қамтамасыз етудегі буды шығару құбырының рөлін толыққанды ескерген және оның пропорцияларына, соплосының мөлшеріне, орналасуына және нақты сәйкестігіне ерекше назар аудара отырып, оны жеке құрылғы ретінде қарастырған адам болуы мүмкін.

Санс-Парэль және Рейнхилл сынақтары

1829 жылы әлемдегі алғашқы "қалааралық" темір жолы – Ливерпуль мен Манчестер темір жолы салыныс басында болды. Жолаушылар және жүк тасымалы үшін зор мүмкіндіктер қарастырылған еді. Дегенмен, осы күнге дейін салынған барлық локомотивтер, Стоктон мен Дарлингтон үшін салынғандары да, баяу жүк тасымалына арналған еді, ал жолаушылар тасымалы бір жылқымен тартылған дилижанстармен жүзеге асырылды. Сондықтан болашақ локомотивтердің әмбебап болуы қажет болды. Жағдайды одан әрі қиындатқан нәрсе – Стоктон мен Дарлингтон темір жолында туындаған мәселелер туралы хабарлар болды, бұл қозғаушы күштің қай түріне басымдық беру керектігі туралы үлкен дау-жанжалға себеп болды. Жолдың бас инженері Джордж Стивенсон, табиғи түрде, бу күшімен жүруді жақтады және Тимоти Хакворттан есеп сұрады. Хакворт қиындықтарға тап болғанын растады, бірақ оларды жеңе алатынына үміттенді. Локомотивтің түрін анықтау үшін директорлар жарыс ұйымдастырды. Сынақтар Рейнхиллде өтті, онда үш күшті қатысушы болды. Хакворт өзінің шектеулі ресурстарымен 0-4-0 локомотиві, Sans Pareil-ді ұсынды. Бұл локомотив ресми түрде ауыр салмақты деп танылды, бірақ бәрібір "сынақтан" өтуге рұқсат алды. Ақырсоңында, цилиндрдің дұрыс құйылмауы будың ағып кетуіне және жарыстан ерте шығуына әкелді. Стивенсоннің Rocket локомотиві ережелерді толық орындап, жарыс жолынан шықпаған жалғыз локомотив болғандықтан толық жеңіске жетті. Шындығында, ешбір қатысушы темір жолдың талаптарына толыққанды жауап берген жоқ. Хакворт жарыстан кейін де қалды, Sans Pareil-ді жөндеді және оның талаптарға сай екенін көрсетті. Осыған сүйене отырып, L&M басшылығы локомотивті сатып алды, бірақ кейін Болтон мен Ли темір жолына зиянмен сатты, онда ол 1844 жылға дейін жұмыс істеді. Аронстың айтуынша, тік цилиндрлер жылдамдық кезінде күшті соққы тудырып, сол кездегі рельстерде жолаушылар тасымалына ұзақ мерзімді пайдалануға жарамсыз ететін еді. Дегенмен, ол мұқият жобаланған және реттелген соққы құбырының арқасында күшті қарсылас болды. Алайда, Рейнхиллдегі сынақтар маңызды оқиға ретінде қарастырылуы мүмкін, өйткені оның сегіз күні ішінде үш негізгі қатысушыға маңызды өзгерістер енгізілді, онда Хакворт талмай қатысып, толық бейтараптығын көрсетті. Осы күннен бастап локомотивтердің дизайны мен өнімділігі үлкен қадаммен дамыды.

Кейінгі туындылары

Стоктон мен Дарлингтондағы міндеттеріне қоса, Хакворт өзінің жеке бизнесін құрды, оған оның ұлы Джон Уэсли Хакворт толыққанды қатысты. Бұл кәсіп түрлі-түрлі машиналар өндірді. Атап айтқанда, 1836 жылы ол Шильдон қаласында Ресейдегі алғашқы локомотивті, Царское Село темір жолы үшін салды, оның ұлы оны қауіпсіз жеткізуге және алдын ала сынақтар жүргізуге жауапты болды. Сондай-ақ 1838 жылы Самсон локомотиві Нова-Скотиядағы Альбион кен темір жолы үшін салынды және Канадада жұмыс істейтін алғашқы локомотивтердің бірі болды. 1833 жылы оның шәкірттерінің бірі Дэниел Адамсон кейіннен оның қазандық конструкцияларын одан әрі жетілдіріп, табысты өндіруші болды (сондай-ақ Манчестер кеме каналының құрылуына ықпал етті). Тимоти Хакворт қатысқан соңғы жаңа локомотив дизайны – 1849 жылғы "демонстрациялық" Sans Pareil II болды. Бұл локомотив 6 фут 6 дюймдік жетек доңғалағы бар, жылу беру беті жоғары және қазандығында дәнекерлеу технологиясы қолданылған, Jenny Lind типіндегі 2-2-2 конфигурациялы жетілдірілген локомотив болды. Ол экономикалық тұрғыдан және жүк тасымалдау қабілеті жағынан толыққанды өзінің күтілген деңгейінде жұмыс істеді. Хакворт оның өнімділігіне осыншалықты риза болғандықтан, Роберт Стивенсонға өзінің соңғы Йорк-Ньюкасл және Бервик локомотиві, No. 190-ды оған қарсы сынақтан өткізуге публично шақыру жасады. Бірақ бұл шақыруға жауап келген жоқ.

Отбасы

Хакуорттың үш ұлы мен алты қызы болды. Оның үлкен ұлы Джон Уэсли Хакворт (1820–1891) әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасылық істі жалғастырды. 1859 жылы Ж. У. Хакворт Хакворт клапандық механизмін патенттеді.

Мұра

Бүгінде оның туған қаласы Шилддонда оның атымен аталған мектеп бар, онда оқушылар жыл сайын Тимоти Хакворт және оның еңбектері туралы біледі. Оның үйі де мұражайға айналдырылды, кейіннен ол жаңартылып, жанында Ұлттық теміржол мұражайының филиалы салынды. 1839 жылғы Хакворт локомотиві "Самсон" Канадада, Новая Шотландия провинциясының Стеллартон қаласындағы Новая Шотландия өнеркәсіп мұражайында сақтаулы. Шилддондағы Хакворт саябағы және Дарлингтондағы Тимоти Хакворт көшесі оның құрметіне аталды. Сондай-ақ, Ноттингемширдегі Ньюторп қаласындағы Hackworth Close (көше) де оның құрметіне аталған.