Кіріспе
Puukoholā Heiau National Historic Site) - Гавай аралының солтүстік-батыс жағалауында орналасқан АҚШ-тың ұлттық тарихи орны. Бұл жерде соңғы ірі ежелгі Гавайи ғибадатханасының ұлттық тарихи ескерткіш қираған жерлері және басқа да тарихи орындар сақталған.
Puukoholā Heiau National Historic Site is a United States National Historic Site located on the northwestern coast of the island of Hawaii. The site preserves the National Historic Landmark ruins of the last major Ancient Hawaiian temple, and other historic sites.
Хеиау құрылысы
Камехамеха I 1782 жылы Гавай аралының батыс және солтүстік бөлігін (Кона және Кохала аудандары) өз билігіне алды, бірақ келесі сегіз жыл бойы бірнеше рет жеңіліссіз шайқастарда шайқасты. 1790 жылы Мауиден оралғаннан кейін оған аралдың шығыс жағын әлі де бақылап отырған оның туысы Кеуа Куахула шабуыл жасады. Ол бұрын біраз уақыт болған Кавайхае ауылына оралды. Қапукахи есімді беделді кахуна (пастырь) соғыстың құдайы Кукайлимокуның ықыласына ие болу үшін луакини хайю (құрбандық ғибадатханасы) салуды ұсынды. "Fair American" кемесін 1790 жылы Оловалудағы оқиғадан кейін аман қалған бір экипаж мүшесі Исаак Дэвиспен бірге тұтқындады. Дэвис пен Джон Янг есімді британдық теңізші патша Камехамеханың маңызды әскери кеңесшілері болды. Джон Янг жақын маңда үй мен ферма салған, ал бұл жер де саябақтың ішінде орналасқан. Камехамеханың көптеген ізбасарлары туралы хабар басқа аралдарға тарады, олар күш біріктіріп, солтүстік-шығыстан шабуыл жасауға тырысты. Екі еуропалық Камехамеха әскеріне мылтық қолдануды үйретіп, екі қабатты каноэлерге оқ орнатты. Қақтығыстарда жаудың артиллериясы жеңілдеп, олар Кепувахаулала (қызыл ауызды зеңбірек) шайқасында, Вайпио аңғарының солтүстігінде, жеңілді.
Біріктіру үшін соңғы шайқас
1791 жылдың жазында 224 метрден 100 метрге дейінгі үлкен ғибадатхананың құрылысы аяқталды. Камехамеха өзінің ағайындысын Кеуа Куахуланы бейбіт келісімге шақырды. Кейуаның неге шақыруды қабылдағаны белгісіз. Мүмкін, ол тағдырдың қолына беріліп, 1790 жылы Хило шайқасында және одан кейінгі жанартаудың атылуында көптеген жауынгерлерін жоғалтып алғандықтан, ұнжырғасы түскен шығар. Бір ертегі бойынша, Кеуа құрбандықты арамдау үшін өзін жасырын қиып алған.
Бүгін
Ұлттық парк қызметі басқаратын келушілер орталығы осы жерде орналасқан. Аңдау жолы келушілер орталығынан басталып, Пуухолаға дейін барады. Бұл жерге әлі де сүйектер көмілген деп саналғандықтан, оған кіруге тыйым салынған. Пуухоладан батысқа қарай шамамен 170 метр жерде бұрынғы Майлекини Хейу руины орналасқан. Кейін Джон Янг оны портты қорғау үшін бекініске айналдырды. Жағалауда - "Хейл о Капуни" - акулаларға арналған су асты құрылымы. Акулалардың тамақтануын көруге болатын жерді похаку (тастан жасалған бағана) белгілейді. Бұрынғы Кавайхе порты 1962 жылы 29 желтоқсанда бұл жер Ұлттық тарихи ескерткіш болып танылды, ал 1966 жылы 15 қазанда 66000105 деген атаумен тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.