Кіріспе
Мал шаруашылығында жем-шөпті қайта өңдеу көрсеткіші (FCR) немесе жем-шөпті қайта өңдеу көрсеткіші - мал шаруашылығының мал азығын қажетті өнімге айналдыру тиімділігін өлшейтін көрсеткіш. Мысалы, сүт сиырлары үшін өнім сүт, ал ет үшін өсірілген жануарларда (мысалы, ет сиырлары, шошқалар, тауықтар және балықтар) өнім ет, яғни жануардың алған дене массасы, ол жануардың соңғы массасында немесе киімнің массасында көрсетіледі. FCR - бұл кіріс массасы шығысқа бөлінген (осылайша сүт немесе ет массасына жем массасы). Кейбір секторларда азық тиімділігі, яғни шығыс пен кіріс бөлінген (яғни FCR-ның теріс түрі) қолданылады. Бұл ұғымдар тамаққа сіңген тағамдардың конверсия тиімділігімен (ECI) тығыз байланысты.
In animal husbandry, feed conversion ratio (FCR) or feed conversion rate is a ratio or rate measuring of the efficiency with which the bodies of livestock convert animal feed into the desired output. For dairy cows, for example, the output is milk, whereas in animals raised for meat (such as beef cows, pigs, chickens, and fish) the output is the flesh, that is, the body mass gained by the animal, represented either in the final mass of the animal or the mass of the dressed output. FCR is the mass of the input divided by the output (thus mass of feed per mass of milk or meat). In some sectors, feed efficiency, which is the output divided by the input (i. e. the inverse of FCR), is used. These concepts are also closely related to efficiency of conversion of ingested foods (ECI).
Өмірбаян
Азық-түлік түрлендіру коэффициенті (FCR) - кіріс пен шығыстың арақатынасы; ол "азық-түлік тиімділігі" дегеннің керісі, ол кіріс пен шығыстың арақатынасы. FCR көбінесе шошқа және құс шаруашылығында, ал FE көбінесе ірі қара мал шаруашылығында қолданылады. FCR жануардың генетикасы мен жасына байланысты, сондай-ақ ферма қызметкерлерінің жемшөпті сақтау және пайдалануы. Жалпы алғанда, тәуліктік FCR жас жануарлар үшін төмен (егер салыстырмалы өсуі үлкен болса) және ескі жануарлар үшін жоғары (егер салыстырмалы өсуі тегістеуге бейім болса). Алайда, FCR генетиканы жақсарту үшін жануарларды таңдау үшін нашар негіз болып табылады, өйткені бұл азық-түлік үшін қымбат тұратын үлкен жануарларды тудырады; оның орнына мөлшеріне тәуелсіз қалдық азық мөлшері (RFI) қолданылады. Өнімнің үлесі салмақпен, сатылатын жануардың тұтас салмағымен немесе дайындалған өніммен есептеледі; сүтпен ол май мен белок мөлшеріне қарай нормаландырылуы мүмкін. Өнімді 62,2%-ға бөлгенде, өлімнің типтік салмағы FCR 10-дан жоғары. 2013 жылы FCR-лер өткен 30 жылдағы басқа да салаларға қарағанда, әсіресе соңғы 50 жылда 250% -ға азық тиімділігін жақсартқан құстарға қарағанда, көп өзгерген жоқ. Осыған жауап ретінде USDA сүт өсірушілерге тыңайтқыш өнімдерін барынша азайту және зиянды қоспаларды барынша азайту үшін, сондай-ақ сүт өнімдерін оңтайландыру үшін кірісті қалай бақылауға болатындығы туралы нұсқаулар беруді бастады. АҚШ-та сүттің бағасы ақуыз және май құрамына байланысты, сондықтан FCR көбінесе осыны ескере отырып есептеледі. Тек ақуыз мен майдың салмағына есептелген FCR-ді пайдаланғанда, 2011 жылы 13 FCR-і нашар, ал 8 FCR-і өте жақсы болды. Сүт өнеркәсібінде FCR (азық-түлік / ECM) орнына көбінесе жемнің тиімділігі (ECM / intake) қолданылады; 1,3 -ден төмен FE проблемалық болып саналады.
Шошқалар
Шошқалар ет өндіру үшін 5000 жылдан 9000 жылға дейін ұсталған. 2011 жылы Ұлыбритания мен Еуропада коммерциялық мақсатта пайдаланылатын шошқалардың FCR салмақ өсуі бойынша есептелген, шошқалар ретінде шамамен 1 және сойылған кезде шамамен 3 болды. 2012 жылы Австралияда және өнімнің салмағы үшін дайындалған ет салмағын пайдалана отырып, FCR-ді есептеу кезінде дайындалған ет салмағы 4,5 болды, 4,0 "жақсы" және 3,8 "өте жақсы" деп саналды. Шошқалардың FCR ең жоғары мөлшері, егер шошқалар 220 фунт салмақта болса. Осы кезеңде олардың FCR 3,5 құрайды. Өйткені, FCR салмақ бойынша есептеледі, шошқалар жетілгеннен кейін нашарлайды, өйткені өсімді ынталандыру үшін көбірек жем қажет, сондықтан Жапония мен Корея сияқты шошқаларды өте жоғары салмақта сою мәдениеті бар елдер FCR төмен. Кейбір сапалы жемшөптерде 5-6 және сапасы төмен жемшөптерде 6-дан астам. Метаболизмге ұшырайтын энергияның төмен концентрациясын қамтитын сабанды тамақтану кезінде тоқтылардың FCR 40-қа дейін жетуі мүмкін. Басқа жағдайлардың тең болуымен FCR жас қойларға қарағанда (мысалы, 4 айлық) үлкен қойларға (мысалы, 8 айлық) жоғары болады. АҚШ-та жұмыртқа өндіруде пайдаланылатын тауықтар үшін 2011 жылы FCR шамамен 2 болды, әр тауық жылына шамамен 330 жұмыртқа салады. 2013 жылы сою кезінде әлемдегі орташа құрттар тоғысының өлексеге арналған FCR 4,2 құрады, бұл әлі де орташа үйдің артқы жағындағы құрттар тоғысынан әлдеқайда жақсы (қорттар үшін FCR 9,2, өлексе үшін 14,6).
Карниворлы балықтар
Аквакультурада ет жейтін балықтарға арналған балық азығына балық ұны мен балық майы түріндегі балық өнімдері жатады. Сондықтан екі қатынасты көрсету керек: тұрақты жем-шөптің түрлендіру қатынасы, яғни шығарылған балық массасы жалпы жем-шөп массасына бөлінген. Балық азығының тек балықтан жасалған компонентін ғана ескеретін конверсиялық қатынас, FIFO қатынасы (немесе Fish In Fish Out қатынасы) деп аталады. FIFO - балық (өсірілетін балықтарды тамақтандыруға пайдаланылатын жиналған балықтың массасы) және балық (өсірілетін балықтың массасы) бөлінген. FIFO - бұл су астындағы жем-шөпке пайдаланылатын жабайы балықтардың жеуге жарамды балықпен салыстырғанда үлесін қатынас ретінде көрсету тәсілі. Балық ұны мен балық майын өндіруде пайдаланылатын балық адам тұтынуы үшін пайдаланылмайды, бірақ оларды балық ұны мен балық майы ретінде су жемшөптеріне пайдалану арқылы олар әлемдік азық-түлік өндірісіне үлес қосады. Балық ұны мен балық майының аквақораларға қосылу деңгейі уақыт өте келе, акваөсіру өсіп, азық-түлік өндірісі артып келе жатқанда, бірақ жыл сайын балық ұны мен балық майының шектеулі жеткізілімімен, тұрақты түрде төмендеп келеді. Есептеулер көрсеткендей, жалпы тамақтану аквакультурасының FIFO 2000 жылғы 0,63 -тен 2010 жылы 0,33 -ке, ал 2015 жылы 0,22 -ке төмендеді. Осылайша, 2015 жылы әрбір 1 кг ауланған және жем-шөпке пайдаланылған жабайы балық үшін шамамен 4,55 кг өсірілген балық өндірілді. (Ласось және форель үшін 2000, 2010 және 2015 жылдардағы FIFO коэффициенттері: 2,57, 1,38, 0,82.) 2015 жылы шаруашылықта өсірілген Атлантикалық ласось төрт негізгі жеткізушіге тауарлы жем-шөппен қамтамасыз етіліп, FCR шамамен 1 болды. Тилапия шамамен 1,5 және 2013 жылы өсірілген сомның FCR шамамен 1 болды.
The regular feed conversion ratio, i. e. output fish mass divided by total feed mass. The conversion ratio only taking into account the fish based component of fish feed, called the FIFO ratio (or Fish In – Fish Out ratio). FIFO is fish in (the mass of harvested fish used to feed farmed fish) divided by fish out (mass of the resulting farmed fish). FIFO is a way of expressing the contribution from harvested wild fish used in aquafeed compared with the amount of edible farmed fish, as a ratio. The fish used in fishmeal and fish oil production are not used for human consumption, but with their use as fishmeal and fish oil in aquafeed they contribute to global food production. Fishmeal and fish oil inclusion rates in aquafeeds have shown a continual decline over time as aquaculture grows and more feed is produced, but with a finite annual supply of fishmeal and fish oil. Calculations have shown that the overall fed aquaculture FIFO declined from 0.63 in 2000 to 0.33 in 2010, and 0.22 in 2015. In 2015, therefore, approximately 4.55 kg of farmed fish was produced for every 1 kg of wild fish harvested and used in feed. (For Salmon & Trout, the FIFO ratios for 2000, 2010, and 2015 are: 2.57, 1.38, 0.82.) as of 2015 farm raised Atlantic salmon had a commodified feed supply with four main suppliers, and an FCR of around 1. Tilapia is about 1.5, and as of 2013 farmed catfish had a FCR of about 1.
Өсімдік жейтін және барлық нәрімен қоректене алатын балықтар
Қытай карпы мен тилапия сияқты өсімдікпен қоректенетін және барлық нәрсені жейтін балықтар үшін өсімдіктерден тұратын жемнің FCR-і жартылай балықтан тұратын тамақтануға байланысты етімен қоректенетіндерге қарағанда әлдеқайда төмен, ресурстарды жалпы пайдаланудың төмендеуіне қарамастан. Тилапияның жеуге жарамды (филе) FCR шамамен 4,6, ал қытайлық карптың FCR шамамен 4,9 құрайды.
Түрлер мен өндіріс жүйелері бойынша әлемдік орташа көрсеткіш
Дүниежүзілік зерттеуде FAO мал шаруашылығында тұтынылатын жемшөптің әртүрлілігін ескере отырып, әртүрлі жемшөп түрін түрлендіру коэффициентін бағалады. Жалпы алғанда, қайта ояу жануарлар бір килограмм ақуызға 133 кг құрғақ зат қажет етеді, ал бір ғана асқазанды жануарлар 30 кг қажет етеді. Жақында жасалған жұмыс FCR 1,92,4 береді. Мұндай төмен FCR-ге ықпал ететін себептер: бүкіл дененің тамақ үшін пайдаланылуы, ішкі температураны бақылаудың болмауы (құрттар poikilothermic), жоғары құнарлылық және пісіп-жетілу жылдамдығы.
Ет аналогы
Егер тофуды ет ретінде қарастырсақ, FCR 0,29-ға дейін төмендейді. Ет аналогтарының аз сулы түрлерінің FCR белгісіз.
Өсімдік ет
Өсірілген ет жер бетінде талап етілетін жердің көлеміне қарағанда әлдеқайда аз болса да, оның FCR құс етіне жақын, шамамен 4 (2 8). Оның энергияға деген қажеттілігі жоғары.