Кіріспе

Жануар, әдетте мал, өздігінен тұра алмайтындықтан өлтірілуге тиіс.

"Басына түскен" мал – өздігінен тұра алмайтын жануар, бірақ өздігінен тұра алмай қалған әрбір мал "басына түскен" мал болып есептелмейді.

Америка Құрама Штаттары

Көптен бері айтылып келе жатқан мәселе – осы жануарларды тасымалдаушылар, мал қоймалары және сойыс ет өндірушілер оларды союға апару немесе ұстау кезінде адамдықпен немесе адамдықсыздықпен қарауы. Конгресс мұндай жануарларды сатуға немесе беруге тыйым салу үшін уақыт-уақыт заң жобаларын ұсынады, бірақ мал шаруашылығы өндірушілерінің топтары зиянды әрекеттерді тоқтату бойынша олардың ерікті күш-жігерлері қазірдің өзінде сәтті болғанын ұзақ жылдар бойы айтып келеді. 2002 жылғы шаруашылық заңы (P. L. 107 171, Sec. 10815) USDA-ны зерттеуді және жылжымайтын мал туралы есеп беруді, сондай-ақ қажет деп табылса, оларға адамдықпен қарауды қамтамасыз ету үшін ережелерді әзірлеуді және күшіне енгізуді талап етті. Әртүрлі юрисдикцияларда құлап түскен сиырмен не істеуге болатыны туралы әртүрлі ережелер бар. Кейбір юрисдикцияларда сиырды сұрақсыз союға болады. Ал басқаларында, тіпті дене жарақаты болған жағдайда да, құлап түскен мал сойылуы мүмкін емес. АҚШ-та етті тексеру көбінесе мемлекетаралық сауда мәселесі болып табылады және Федералдық етті тексеру заңымен реттеледі. Қазір барлық мал аукциондарына ауру немесе құлап түскен сиырларды қабылдауға рұқсат етілмейді, себебі бұл шешімдер БСЭ ("құрысқан сиыр") дағдарысынан туындады.

Канада

Канадада жануарларды тасымалдау федералдық деңгейде реттеледі. «Жануарлар денсаулығы туралы ережелерде» жануардың жоспарланған сапарға жарамды болуы міндетті, ал денсаулығына байланысты қимылдай алмайтын жануарды тасымалдауға болмайды, себебі тасымалдау оған қосымша азап сыйлап, жағдайын нашарлатады. Тасымалданатын жануарлардың әл-ауқатын қадағалауға жауапты Канадалық орган – Канадалық азық-түлік инспекциясы агенттігі.

Ашулы сиыр ауруы және басаңдатқыштар

2003 жылы Солтүстік Америкадағы екі сиырда ірі қараның губка тәрізді энцефалопатиясы (БСЕ) анықталғаннан кейін, құлау мәселесі жаңа мәнді алды, себебі БСЕ жұқтырған сиырлар көбінесе құлайды. Көптеген сарапшылар жүруге жарамсыз малдың БСЕ-ге шалдығу қаупі жоғары деп санайды. Осының салдарынан, 2003 жылдың 30 желтоқсанында АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті адам тамағы үшін құлаған малдың союын дереу тоқтату туралы шешім қабылдады. Мәселе – егер олар енді ет өңдеу заводтарында бақылауға және тестілеуге ұсынылмаса, АҚШ-тағы жүздеген мың құлаған малдың (жылдық бағалау бойынша) қалай бақылануы; сондай-ақ олардың қалдықтарымен не істеу керек және олардың тағамдық емес құндылығы бар ма деген сұрақтар да қарастырылуда.