Кіріспе

Жануарлардың өлекселерін алып тастайтын адам (ағыл. knacker, knackerman) – жеке шаруашылықтардан немесе қоғамдық жолдардан өлген, өліп бара жатқан немесе жарақат алған жануарлардың өлекселерін алып тастап, жиналған өлекселерден май, сары май, желім, желатин, сүйек ұны, сүйек көміртегі, аммиак тұзы, сабын, ағартқыш және мал азығы сияқты қосымша өнімдер шығаратын адам. "Кенелер алаңы" немесе "кенелер орны" мал сою орнынан (абаттоир) ерекшеленеді, онда жануарлар адамдарға тамақ үшін сойылады. Орта ғасырлардан бері "кене" мамандығы көбінесе арсыз мамандық деп есептелген. Кенелерді соттар жиі қоғамдық жазалаушылар ретінде тағайындаған.

Этимология

"Кнакер" сөзінің ең ерте тіркелген қолданылуы 1812 жылға дейін барып жетеді, онда "қарт немесе ауру жылқыларды союмен айналысатын адам" деген мағынада қолданылған, ал 1855 жылы "өлтіру, қастрациялау" мағыналары да пайда болған. Бұл сөздің 1570 жылдардағы ертерек "накер/накер" – "желбұрыш жасаушы" деген сөзбен байланысты екені айтылады. Мағынаның кеңеюіне себеп, "кнакерлердің" фермерлерге жылқы мәселелерінде, оның ішінде өлген жылқылар мен жануарларды кездіруде жалпы көмек көрсетуі болған болуы мүмкін. Сөздің шығу тегі нақты белгісіз, бірақ ол скандинавиялық сөздерден, әсіресе көне норвег тіліндегі *hnakkur* ("ат құрғаны") және *hnakki* ("мойынның артқы жағы") сөздерінен тараған болуы мүмкін, бұл мойынға қатысты болуы да ықтимал. Кнакерлік қалдықтар регламент бойынша майға және ет-сүйек ұнына айналдырылып, жағылады. Мал терісі былғары өндірісі үшін қайта өңделуі мүмкін. Кнакерліктерде жүзеге асырылатын мал өңдеу түрлері заңмен анықталады, мысалы, Австралияда 1983 жылғы "Коммунельттік ет инспекциясы туралы" заң арқылы. Еуроодақта кнакерліктерді қамтитын заңнама – 2009 жылғы 21 қазандағы (ЕҚ) № 1069/2009 Регламенті. Ол адамдарға тағам ретінде пайдаланбауға арналған жануарлардан алынған өнімдер мен олардан туындаған өнімдерді реттейді.

Сленгтің қолданылуы

"Knackered" сөзі британдық және ирланд сленгінде шаршаған, құжыраған немесе бұзылған деген мағынаны білдіріп, Австралияда, Ирландияда, Ньюфаундлендте, Жаңа Зеландияда және Ұлыбританияда кеңінен қолданылады. Австралияның оңтүстігінде егер бір нәрсе білімі жетпейтін адамның салдарынан қолдануға жарамсыз немесе бұзылса, оны "knackered" деп айтады. "Knackers" британдық/австралиялық сленгінде еркектердің аналық бездерін білдіретін сөз, бірақ бұл мағынасы ортағасырлық кішкентай nakers барабандарынан туындаған болуы мүмкін, олар әдетте белге ілініп, жұптап ойнатылатын. "Knacker drinking" термині ашық жерде алкоголь ішуді білдіреді, мысалы, далада, саябақта, жол бойында немесе канал жанында; мұндай кезде әдетте арзан сидр, сыра немесе лицензиясы жоқ дүкеннен алынған арақ ішеді. "Knacker drinking" көбінесе жасөспірімдер мен студенттер арасында таралған. Британдық сатирикалық журнал Private Eye жоғары лауазымды полиция қызметкерлерін "Инспектор Knacker" деп, ал полиция күшін жалпы "Knacker of the Yard" деп атайды, бұл Джек "Slipper of the Yard" Слипперге сілтеме жасайды. Автомобильдерді бөлшектеу орындары, құтқару алаңдары немесе қайта өңдеу орталықтарын да "knackers' yards" немесе "knackers" деп атай беруі мүмкін. Бұл сөз Ирландияда көшпенділер қауымының мүшелеріне қатысты қарапайым сөз ретінде де қолданылған. Осының салдарынан "knacker drinking" және "knackered" сияқты сленгтік сөздерді қолдануды тоқтату туралы шақырулар жасалды.