Кіріспе

Жеке жылдам транзит жүйесі Ultra (ұсыны "қалалық жеңіл транзит" сөз тіркесіндегі сөздердің алғашқы әріптерінен құрылған) - британдық инженерлік компания Ultra Global PRT (бұрынғы Advanced Transport Systems) әзірлеген жеке жылдам транзит подкарт жүйесі. Жалғыз ашық жұмыс істейтін Ultra pod жүйесі 2011 жылдың мамыр айында Лондонның Хитроу әуежайында ашылды және Хитроу под жүйесі деп аталады. Ол 21 көлік құралынан тұрады, олар 5-терминалды әуежайдың солтүстігіндегі бизнес-жолаушылар автокөлігі үшін орналасқан паркингке жалғастыратын бағыт бойынша жұмыс істейді. Құрылыс шығындарын азайту үшін Ultra негізінен ашық жолмен жүретін резеңке дөңгелектер сияқты кәдімгі технологияларды қолданады. Бұл тәсіл Ultra экономикалық деп санайтын жүйеге әкелді: компания жалпы шығынды (көлік, инфрақұрылым және басқару жүйелері) 3 миллионнан 5 миллион фунт стерлингке дейін жолдың бір километріне (0,62 миль) құрайды деп хабарлайды. Ал Хитроуды салуға 30 миллион фунт стерлинг жұмсалды.

Құрылуы

Жүйені бастапқыда Мартин Лоусон және оның дизайн тобы жасаған; Лоусон жобаға 10 миллион фунт стерлинг салды. Ол жүйені әзірлеу үшін Кардиффте Advanced Transport Systems (ATS) компаниясын құрды, ал бұл сайт кейіннен оның сынақ жолын орнатты. Ultra екі рет Ұлыбританияның Ұлттық ғылым, технология және өнер қорынан (NESTA) қаржыландырылды. Ultra туралы алғашқы зерттеулердің көп бөлігі 1990 жылдары Бристоль университетінің аэроғарыш инженерлік бөлімімен жүргізілді. Жақында компания өзінің негізгі бизнесіне байланысты "Ultra PRT Limited" деп аталды және корпоративтік штаб-пәтерін Бристолға көшірді.

Бұрынғы PRT жобалары

Жеке жылдам транзит бастапқыда 1950-ші жылдары әдеттегі метро жүйесін салу үшін тығыздығы тым төмен аймақтарда жолаушыларды тасымалдау қажеттілігіне жауап ретінде жасалды. Автоматты бағыттауды пайдалану арқылы алға қарай жүретін жолды қысқартуға мүмкіндік берді, көбінесе бірнеше секундқа немесе тіпті секундтың бөлшек бөлігіне дейін. Бұл жолдың сыйымдылығын арттырады, көліктердің кішірейіп, белгілі бір уақытта бірдей жолаушыларды тасымалдауына мүмкіндік береді. Кіші көліктер үшін қарапайым "жолдар" мен шағын станцияларды қажет ететін, бұл күрделі шығындарды төмендететін. Әдеттегі қоғамдық көлік жүйесін қаржыландыруға үміті жоқ шағын қалалар мен қалалар PRT-ге қол жеткізе алды, ал бұл тұжырымдама үлкен қызығушылық тудырды. PRT көптеген жүйелері 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында, көбісі өте ықпалды HUD есептерінің жариялануы нәтижесінде жасалған. Жалпы алғанда, жүйелер төрт-алты жолаушыны қамтитын шағын көліктерді пайдалануға арналған, бірақ көпшілігі уақыт өте келе үлкен жобаларға айналды (Alden staRRcar қараңыз). Олар көліктер мен рельстерді ауырлатып, капитал шығынын көбейтіп, пайызды төмендетті. Ақырында, бір ғана өндіріс PRT жүйесі, Моргантаунда, 1975 жылы W. Va PRT, концепцияны дәлелдеу үшін үкімет қаржыландыратын демонстрациялық жүйе жасалды. Бастапқыда ақ пил деп мазақталған Моргантаундағы жүйе содан бері сенімді әрі салыстырмалы түрде арзан екенін дәлелдеді.

ҰЗЫР

1975 жылы Моргантаунда жүйе орнатылғаннан бері жалпы технологиялық жақсартулар PRT жүйесінің құнын төмендетудің бірнеше жолдарына әкелді. Ең қарапайым, бірақ ең маңызды әдістің бірі - тиімді, сенімді және жылдам зарядталатын батарея жүйелерін әзірлеу. Ескі PRT жүйелері дәстүрлі метро сияқты жолдың жанындағы өткізгіштерден электр энергиясын пайдаланған, бірақ оларды жылдам зарядталатын батареялар пайдасына жоюға болады. Тағы бір өзгеріс - басқару логикасының орталықтандырылған компьютерлерден айтарлықтай жақсарған жүйелерге көшірілуі, бұл көліктердің бағытты өздігінен басқарып, бағытты ауыстырып отыруға мүмкіндік береді. Бұл көлік құралын басқаруға қабілетті рельсті бағыттаушы рельстің қажеттілігін жояды (мысалы, Ford ACT қараңыз). Бірге алғанда, өзгерістер көлік құралына енді бағыттаушымен күшті механикалық байланыс қажет емес дегенді білдіреді, бұл күрделілікті күрт төмендетуге болады. Ultra жағдайында жол бетон кедергілердің екі қатарлы қатарларынан тұрады, олар автокөлік тұрағында кездесетін бамперлерге ұқсас. Көлік оларды тек жақсы бағыттау үшін қолданады; ол кедергілерді пассивті түрде ұстанғаннан кейін қисықтарды айналып өте алады. Жолда "ауыстыру" қажет емес, өйткені көліктер ішкі картаға негізделген маршруттар арасында өз кезектерін жасай алады. Көлік батареямен жұмыс істейтіндіктен, жол бойына электр энергиясын берудің қажеті жоқ: көліктер станцияларда тұрып жатқанда зарядталады. Нәтижесінде, жолдың күрделілігі дәстүрлі жол бетіне ұқсас, жеңіл жүкті, өйткені көліктер салмағы бойынша трактор тіркемесімен бірдей болмайды. Тіпті станциялар да өте қарапайым; жер деңгейіндегі жолдарда ешқандай маңызды инфрақұрылымның болмауы көліктердің кез-келген жаяу жүргіншіде тоқтай алатындығын білдіреді. Хитроудағы станциялар диагональды саңылаулары бар автопаркингке ұқсайды, жанармай станциясының шатырларына ұқсас жаңбырдан қорғайды. 2005 жылы Heathrow әуежайының алғашқы коммерциялық жүйесін дамыту аясында әуежайдың иесі BAA Airports Ltd компанияның 25% сатып алды. Жетістікке жеткеннен кейін, оны әуежайдың қалған бөлігіне және тіпті жақын маңдағы Стейнс-апон-Темза қаласына дейін кеңейту жоспарланып отыр, онда әуежай қызметкерлерінің көбі тұрады.

Көлік құралдары

(L) x (w) x (h) және жалпы салмағы 1300 кг электрмен жүретін көліктердің төрт орындықтары бар, олар пайдалы жүкті тасымалдай алады және 20% -ға дейінгі еңіспен жүруге арналған, бірақ компания жолаушылардың жайлылығын жақсарту үшін жұмыс істеу бағытын 10% -ға дейін шектеуге кеңес берді. Көліктерге жолаушылармен қатар, дөңгелекті арбалар, сауда арбалары және басқа да жүктер орналасады. Әрбір модульді төрт автокөлік батареясы қуаттандырады, орташа есеппен 2 кВт береді және көліктің жалпы салмағына 8% қосылады. Басқа ерекшеліктерге бұрылу радиусы, жолаушы-километріне 0,55 МДж энергияны тұтыну және 35 дБА дыбыс деңгейі кіреді. Компания жүк көлігі нұсқасының жобаларын да әзірледі. Оның сыртқы көрінісі жолаушылар нұсқасымен бірдей, бірақ оның бүкіл ішкі кеңістігі жүк капсуласын орналастыруға бейімделген. Олар әуежай ортасында құнды болуы мүмкін, онда желі шағын жүкті тасымалдау үшін пайдаланылуы мүмкін.

Сынақ жолағы

2002 жылдың қаңтарында Кардиффтегі сынақ трассасы іске қосылды. Сынақ трассасына 4 миллион доллар қаржы Ұлыбритания үкіметінің түрлі көздерінен келді. Бір электр көлігі жылдамдықпен жүгіруде болды. Бір ғана, бастапқы жер деңгейіндегі станция көрсетілді. Сынақ трассасының көп бөлігі жер деңгейінде. Коммерциялық қолданбада жолдың 90% немесе одан да көп бөлігі жоғары болуы мүмкін. Жоғарыдағы жолдың ені шамамен Гипотетикалық қаладағы қондырғыны зерттеу бойынша, жолдың жалпы құны және оған байланысты азаматтық-техникалық жұмыстар километріне 2,9 миллион фунт стерлинг (8,7 миллион доллар) деп бағаланады. Бір станция үшін шығындар 0,48 миллион фунт стерлинг (0,89 миллион доллар) деп бағаланды. Зерттеуде көлік құралдарының құны ескерілмеген.

Хитроудың 5-терминалы

Бірінші жүйе 2010 жылдың қазан айында Хитроудың 5-терминалында жолаушылар сынағын бастады және Британдық паркинг марапаттары. Ол Heathrow 5 терминалын әуежайдың солтүстігінде орналасқан бизнес жолаушылар автокөлігі аялдамасына әуежайдың иесі және операторы Heathrow Airport Holdings атынан салынған желімен байланыстырады. Жүйені әзірлеуге 30 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Жолдың құрылысы 2008 жылдың қазан айында аяқталды. Жолдың көп бөлігі көтерілген, бірақ оның ішінде жер деңгейіндегі бөлім бар, онда бағыт әуежайдың солтүстік ұшу-қону жолына жету арқылы өтеді. Үш станцияны, екі подстанцияны және 5-терминалдағы автопаркингтегі бір станцияны Gebler Tooth Architects жобалады, сонымен қатар жолаушыларға сапар барысында өздерінің бағытын таңдауға арналған сенсорлық интерфейс. Түрлі сынақтардан кейін, соның ішінде әуежай қызметкерлерін сынақ жолаушылары ретінде пайдаланған кейбіреулері, 2011 жылдың мамырында жолаушылар сынағы ретінде жұртшылыққа ашылды. Кейіннен ол толықтай іске қосылды және бизнес-автопарк пен 5-терминал арасындағы автобус қызметі тоқтатылды. Бұл модульдер автобусқа қарағанда 50% аз энергия жұмсайды және күніне 22 сағат жүреді. Ұлыбританиядағы барлық жол және теміржол қозғалысынан айырмашылығы сол жақта жүрсе, PRT жүйесі оң жақта жүріп өтеді. 2013 жылдың мамыр айында жүйе 600 000-шы жолаушыны өткізді. Әзірлеушілер пайдаланушылардың орташа есеппен 12 секунд күтетінін күтті, жолаушылардың 95% жеке капсулаларын 1 минуттан аз күтеді, ол 2018 жылдың мамыр айына дейін жүреді. 21 капсула күніне 1000-нан астам жолаушыны тасымалдайды.

Chengdu Tianfu халықаралық әуежайы, Қытай (жұмысқа қосуды күтуде)

2018 жылы Чэндудағы жаңа Чэнду Тяньфу халықаралық әуежайына PRT жүйесі орнатылатындығы туралы хабарланды. Жүйеге 10 шақырым жол, 4 станция, 22 модуль кіреді және екі терминал ғимаратына шалғайдағы көлік қою алаңын қосады. Оны Ultra MTS компаниясы ұсынады. Әуежай 27 маусымда ашылды. 2021 жылға дейін PRT-нің жұмысын бастағаны туралы ешқандай хабар жоқ.

Жевар халықаралық әуежайы, Үндістан (жобаланған)

2021 жылдың наурыз айында Нойдадағы ұсынылып отырған киноқаладан бастап Жевардағы халықаралық әуежайға дейін PRT жүйесі орнатылатындығы туралы хабарланды.

Аджман қаласы, Біріккен Араб Әмірліктері (ұсынылған, келісімшарт жасалған)

2017 жылдың шілдесінде Ultra Fairwood (қоса кәсіпорын) Аджман қаласында жүйе салу үшін Аджман Үкіметімен келісімшартқа қол қойғанын жариялады. Ұсынылған желі жалпы жолында 115 станцияны қамтитын, жалпы ұзындығы 1,5 км болатын жолды қамтиды. Бұл көліктер күніне 1,64 миллион жолаушы тасымалдауға мүмкіндік беретін 1,745 көлікке қызмет көрсетеді. Жүйе екі түйіспелі желіден тұрады. Біріншісі - PRT жүйесі, алты орындық көліктері жоғарыда орналасқан бекеттермен жоғарыда орналасқан жолдарда жүреді. Екіншісі - 30 орындық топтық жылдам транзит (GRT), негізінен жер деңгейіндегі станциялармен қатар жүреді. Көліктерді Үндістандағы зауытта шығарады. Жобаның жалпы құны 881 миллион АҚШ доллары, оның ішінде жүйелік шығындар, Ultra Fairwood компаниясы 723 миллион АҚШ долларын құнға жеткізді.

Гуруррам, Үндістан (ұсыныс)

2010 жылдың наурыз айында Харьяна үкіметі Гуруграм қаласында жедел жолаушылар тасымалы үшін Ultra-ны орналастыру туралы ұсынысты қарастырып жатқанын айтты. Қала шамамен 10-12 жеке бағытты қарастыруда 2012 жылдың шілдесінде Харьянаның бас министрі "келесі үш айда барлық қажетті рәсімдерді аяқтап, жоба бойынша жұмыс бастауға" бұйрық бергені туралы хабарланды. 2016 жылдың қазан айында Үндістанның көлік министрі Нитин Гадкари төрт бәсекелестік техникалық ұсыныстар келіп түскенін және жүйенің әлі де мақұлдануға және қаржылық сауда-саттыққа жататындығын айтты. 2017 жылдың қаңтар айында ULTra компаниясы SkyTran және Metrino компанияларымен бірге Гургуррам мен Бенгалурда әлеуетті орналастыру үшін PRT технологиясын бағалау үшін сынақ жолын салуға рұқсат етілген үш компанияның бірі болды. Компаниялар құрылысты өздері қаржыландырады. 2017 жылдың тамызында Метрино конкурстан бас тартты және құрылыс басталмады, бірақ сынақ әлі де жалғасуда.

Хитроу жаңа PRT (кезеңнен кейін ұсыныстар)

2013 жылдың мамыр айында Heathrow Airport Limited өзінің бес жылдық (2014-2019) бас жоспарының жобасы аясында 2-терминал мен 3-терминалды тиісті бизнес-автопарктермен қосу үшін PRT жүйесін пайдалануды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Сонымен қатар, PRT-ті бүкіл әуежайға және жақын маңдағы қонақ үйлерге 400 капсула арқылы кеңейту жоспарланған. Жергілікті билік сұралмаған ұсынысты жүзеге асыратыны туралы мәлімдеді және іргетасы қаланды. Ұсынылған бағытқа кейбір кәсіпорындар қарсылық білдірді, әсіресе Холл базарында. Содан кейін бағыт өзгертілді, Катра Джаимал Сингх ауданы темір жол станциясы мен ғибадатхана арасындағы желіден шығарылды. 2013 жылдың наурыз айында Пәнжаб үкіметі жобаны Швейцарияның конкурстық әдісімен конкурстық тендерлеуге ашатынын мәлімдеді. "Ultra Fairwood" компаниясы ұсынысты қабылдайтын үш өнім берушінің бірі болды. Хабарларға сәйкес, үкімет 2013 жылдың маусым айының соңына дейін ұсынысты аяқтауы тиіс. 2014 жылдың маусым айында ол арзан автобустық жедел көлік жүйесімен алмастырылды.