Кіріспе
Самоид тілдерінің ата-бабасы Прото-самоид, немесе Прото-самоид, - самоид тілдерінің қайта құрылған ата-баба тілі: Ненец (Тундра және Орман), Энетс, Нганасан, Селкуп, сондай-ақ жойылған Камас және Матор. Самойедік - урал тілдері тобының негізгі тармақтарының бірі, ал оның түп атасы - протоурал тілі. Протосамоедіктің үнді-еуропалық тілдің дамуына үлкен әсер еткендігі айтылады.
Proto Samoyedic, or Proto Samoyed, is the reconstructed ancestral language of the Samoyedic languages: Nenets (Tundra and Forest), Enets, Nganasan, Selkup, as well as extinct Kamas and Mator. Samoyedic is one of the principal branches of the Uralic language family, and its ancestor is Proto Uralic. It has been suggested that Proto Samoyedic greatly influenced the development of Tocharian, an Indo European language.
Фонотактика
Прото-Ураль тілінде сияқты, сөздер ең көп дегенде бір ым дыбыстан басталуы мүмкін: бастапқы ым дыбыс кластерлеріне рұқсат етілмеген. Прото-Урал тілінен мұра етілген тағы бір фонотаксикалық шектеу - *r және *ŋ ырғақтарына сөз бастамасында рұқсат етілмеді. Алайда, Proto Samoyedic бірнеше сөзде соңғы ырғақ кластерлерін жаңадан жасады. Олардың бәрінде топтағы бірінші дауыссыз *j жартылай дауысты, *wajŋ 'тіл' сияқты. Осылайша, протосамоедіктің үтірлік құрылымы (C) V (j) C (C) болды. Сөз ішінде екі ым дыбыстан тұратын топтар жиі кездесетін. Үш ырғақты топтар, егер топтың бірінші ырғағы *j болса, *wajkkə 'мұрын' сияқты, қайтадан мүмкін болды.
Кейінгі дамуы
Соңғы дауыссыздарды палаталандыру, ең бастысы * k, барлық жазылған самоид тілдерінде орын алған. Бұл, алайда, протосамоидтық дамудан кейінгі кезең, өйткені әр тармақта дауыстылардың дамуына байланысты мәліметтер әртүрлі. Ненец Enets тобы *k және *s-ті /sj/-ге палатализациялайды. Нганасан, Селкуп және Камассиан *k ды дыбысын /ʃ/ дыбысына ауыстырады. Нганасан сонымен қатар *s-ді /sj/-ға ауыстырады. Маторда *k-ның палатализациясы жоқ сияқты; алайда *s, біршама ерекше, /k/-ға веларизацияланған. Ненец, энет және наганасан тілдерінде басқа да дауыссыздарды палаталандыру ерекше байқалады, бұл дауыссыздық жүйесін қысқартуға әкеледі. Басқа кең таралған дамуларға *ŋ протезі, *p бастапқы лениті және *w, *j жартылай дауыстыларының фортиті жатады. Нганасан, Ненец және Энетс тілдерінде PS дауысты бастапқы сөздер риноглотофилия арқылы бастапқы /ŋ/ пайда болады (кейіннен /nj/ болып ауыстырылуы мүмкін). Бұл кейде басқа да самойеттік тілдерде кездеседі, әдетте матор тілінен басқа. PS бастапқы *p Энецте /f/, Матор мен Нганасанда /h/ болып жазылады. (/f/ әлі күнге дейін ең көне Нганасан жазбаларында кездеседі.) PS *w әріпті тек ненец тілінде қалды. Селкуп тілінде /kw/ болып шығады; басқа барлық түрлер /b/ болып ауысады. PS бастапқы *j ненец пен энец тілдерінде де сақталады. Ол Selkup-та /tj/ және басқа сорттарда /dj/ болып шығады. Матор және камассиан тілдерінде /b/, /dj/ /m/, /nj/ /nj/ деген сөздер ішкі мұрындық сөзден бұрын пайда болады. Бұл аймақтық өзгеріс болды, сонымен қатар Хакас сияқты Сібір түркі тілдерімен бөлісті.