Кіріспе
1896 жылы қазаға кесілген филиппиндік ұлтшылдар Кавиттегі он үш шейіт (; lang es) - Испанияға қарсы филиппин революциясы кезінде Катипунанмен ынтымақтастық жасағаны үшін 1896 жылы 12 қыркүйекте Кавиттегі филиппиндік патриоттар. Де-факто Кавиттегі Трисе Мартирес астанасы олардың есімімен аталған.
The Thirteen Martyrs of Cavite (; lang es) were Filipino patriots in Cavite, Philippines who were executed by musketry on September 12, 1896, for cooperating with the Katipunan during the Philippine Revolution against Spain. The de facto capital city of Trece Martires in Cavite is named after them.
Шейіт болғандар
Он үш шейіт Туған күніТуған жеріЕскертпелер Луис Агуадо1863 Бакуор, КавитеИспания әскери-теңіз флотының капитанының ұлы. Кейіннен Кавите қаласындағы Сан-Фелипе фортындағы испандық арсеналдың жабдықтау бастығы болды (қазіргі Кавите қаласы). Ол Франсиско Озорионың әпкесі Фелиса Озориоға және Антонио Озорионың үлкен қызы, қытайлық филиппиндік бизнесменге үйленген. Ол сол кезде Кавиттегі ең бай адам деп саналған. Агуадоның жесірі кейін Даниэль Триа Тиронаға үйленеді. Эухенио Кабезас1855 Санта-Крус, МанилаОл масон және Катипунеро болған алтын шебері болды. Ол Кавиттегі Луиза Антониомен үйленген, оның жеті баласы болды. Кавиттегі Катипунан кездесу орны ретінде пайдаланылған Каль Реал (қазіргі Трес Мартирес даңғылы) көшесінде зергерлік және сағаттық жөндеу цехы болды. Фелисиано Кабуко9 маусым 1865 жылыКавита Пуэрто, Кавитада бай отбасында дүниеге келген. Ол ауруханада жұмыс істеді. Ол Каридадтан Марсела Бернальмен үйленген, оның екі ұлы болған. Агапито Кончу18 тамыз, 1860Гуагуа, ПампангаМаналаның Бинондо қаласында туған, Кавитке көшіп келіп, мұғалім, музыкант, фотограф, суретші және литограф болды. Альфонсо де Окампо1860 КавитеИспаниялық метис, ол провинциялық түрме бастығы болып тағайындалғанға дейін испан армиясының сержанты болған. Ол масон да, катипунеро да болды. Ол Ана Эспиритумен үйленген, оның екі баласы бар. Максимо Грегорио18 қараша 1856 Пасай, МанилаИспанияның отаршылдық әскеріне Сан-Хуан-де-Летран колледжінде оқып жүргенде шақырылды. Кавиттегі Сан-Антониода оқығаннан кейін, ол испан армиясының 72-ші полкіне қабылданды және Моро көтерілісшілерімен күресу үшін Сулу штатының Жоло қаласына жіберілді. Минданаодан оралғаннан кейін Кавиттегі Комиссария де Гераның бас клеркі болып тағайындалды, онда 20 жыл жұмыс істеді. Ол масон болып, 1892 жылы Катипунанға қосылды. Ол Катипуаньның екі бөлімшесінің, атап айтқанда, Балангай No-ның негізін қалады. 1 Марикит ("жарық") деп аталады Сан-Антонио барында, Кавите және Балангей No. 2 Кавиттегі Сан-Рафаэль барында Линтик ("жарық") деп аталады. Катипуаньға кіріскен адамдардың арасында түрме бастығы Северино Лапидарио, Фелисиано Кабуко, тігінші Хосе Лаллана, сағаттанушы Эухенио Кабезас және тігінші Эулогио Раймундо болды. Ол Селедония Сантьягоға үйленген, оның төрт баласы болды. Максимо Иноценсио 18 қараша 1833 Кавите Ол шейітлердің ең жасы үлкені болды. Фримасон болғандықтан, ол 1872 жылғы Кавиттік көтеріліске қатысып, кейіннен он жылға Испанияның Мароккодағы Сеутаға немесе Испанияның Картахенаға жер аударылды. Қайтып оралғаннан кейін ол өзінің байлығын құрылыс және көпірлер, кеме жасау, ағаш кесу, сауда-саттықпен қайтадан құрды. Ол Нарсиса Франсискоға үйленген, олардың тоғыз баласы болды. Хосе Лаллана1836 КавитеКереметханасы Катипунанның кездесу орны ретінде пайдаланылған саймандар. Лаллана Имустың Бенита Тапаванға үйленген, оның екі баласы, Клара мен Рамон болды. Рамон кейіннен атасының өлімі үшін қайырымдылық жасау үшін революцияға қосылады, бірақ ол ешқашан қайтып оралмайды және соғыста қаза тапты деп есептеледі. Северино Лапидарио 1847 жылы 8 қаңтарда Кавиттегі Имус қаласында болды. Ол Испания теңіз флотының маржандарынан 1872 жылғы Кавиттегі көтеріліске қатысы бар болған. Кейіннен ол 1890 жылы Кавите провинциялық түрмесінің бастығы болып тағайындалған испан отаршылдық билігінің сенімін қайтарып алды. Викториано Лучано II 1863 жылы 23 наурызда Фармацевт және масон болды, ол сирек кездесетін хош иісті заттар мен лосьондар формуласы үшін танымал болды және Colégio de Farmaceuticos de Manila мүшесі болды. Ол Сан-Хуан-де-Летран колледжінде және Санто-Томас университетінде оқыды. Оның Кавиттегі Реал көшесі (қазіргі Трече Мартирес даңғылы) бойындағы Ботика Лучано деген дәріханасы болды, ол Катипунанның кездесу орны болды. Франсиско Осорио1860 Ол Кавиттегі бай және жақсы байланыстағы отбасының ұрпағы болды. Ол туралы аз мәлімет бар, бірақ ол қарапайым фармацевт, масон да, катипунеро да емес. Хьюго Перес1856 Бинондо, МанилаДәрігер. Перес туралы биографиялық ақпарат аз, тек ол масон болған. Антонио Сан-Агустин 1860 жылы 8 наурызда Сан-Роке, Кавите Ол бай отбасының ұрпағы болды. Ол Colegio de San Juan de Letran және Санто-Томас университетінде оқыды. Ол Джулиана Рейеске үйленген. Ол қаладағы жалғыз кітап дүкені - Ла Аврораның иесі болды, оны жергілікті Катипунан мүшелері кездесу орны ретінде қолданды.
Кавиттік заговор
Катипунан ашылғанға дейін, Эмилио Агиналдо Сан-Фелипе фортындағы испандық арсеналға шабуыл жасауды жоспарлап отырды және испан гарнизонын басып алу үшін жеткілікті адам жинауға басқа катипунероларды шақырды. Олардың кездесулері Кабуконың үйінде өтті. Агуинальдо мен басқа катипунеролар провинциялық түрмеде жұмыс істеуге мәжбүр болған тұтқындарды қаруландыруға келісті. Лапидариоға тұтқындарды жинап алу міндеті тапсырылды. Агуадо Лапидариоға қару-жарақ сатып алу үшін ақша беруі керек еді. Олардың жоспары бойынша, көтеріліс Инноценсио қоймасынан сауықпен белгіленетін. Көтерілістің басқа да басшылары Лучано, Кончу, Перес, Пабло Хосе, Маркос Хосе және Хуан Кастаньеда болды. Көтеріліс 1 қыркүйекте басталуы тиіс еді. 26 тамызда Агуинальдо Андрес Бонифасиодан хат алды, ол 24 тамызда Балинтавакта өткен Катипуань жиналысының 30 тамызда революцияны бастауды шешкенін, ол кезде Багумбайан деп аталатын Лунетада электр тоғының өшіруімен белгіленетінін хабарлады. Белгіленген күні Бонифасио өз адамдарымен Сан-Хуандағы испандық оқ-дәрі қоймасына шабуыл жасады. Сол күні испан билігі Манилада және Кавите, Лагуна, Батангас, Булакан, Пампанга, Тарлак және Нюэва Эчия провинцияларында әскери жағдай жариялады. Агуинальдо әскери жағдайдың жариялануы туралы 1896 жылы 31 тамызда таңертең испан губернаторы Фернандо Паргаспен кездесу барысында білді. Содан кейін ол Кабезастың саудасына барып, Лапидариоға қарулы көтеріліс жасаудан басқа амалдары жоқ екенін хабарлауын өтінді. Лапидарионы көтеріліске шақырған - Кабезас. Бірақ Кабезас көтерілісті 1896 жылдың 31 тамызында бастауды жақтамады, сондықтан олар көтерілісті одан әрі талқылады. Олар шабуылды 3 қыркүйекке қалдыруға шешім қабылдады. Алайда испандықтар бұл жоспарды Викториана Саят есімді тігіншіден біліп, Лапидарио, де Окампо және Агуадоны дереу тұтқындады. Үшеуі де "Уллоа" қайығында жеке ұсталып, тергеуден өтті. Олардың азап шеккені болғаны күтілуде. Де Окампо өзінің серіктерінің есімдерін ашып, 3 қыркүйекте он үш күдікті Кавиттің басқа да жетекшілерімен бірге тұтқындалды, оның ішінде келесі жылы Филиппиннің ұлттық әнұранын құрастыратын музыкант Джулиан Фелипе де болды. Фелипе Сан-Фелипе фортында тоғыз ай қамауда болды. Сондай-ақ, кейіннен көтеріліске қатысы бар деп саналатын Пабло мен Маркос Хосе және Имустың Хуан Кастаньедалары босатылды. Сотталуды күтіп тұрған кезде, кінәсін сезінген де Окампо шынының бір бөлшегімен асқазанын кесу арқылы өзін-өзі өлтіруге тырысты. Алайда, ол әскери соттың алдындағы елге опасыздық жасады деген айыптау актісіне енгізілген, ол оларды төрт сағаттық соттан кейін 11 қыркүйекте кінәлі деп тапты. Келесі күні сағат 12:45-те он үш патриотты камералардан алып шығып, Сан-Фелипе фортының сыртындағы Плаза-де-Армасқа алып барып, мылтықпен өлтірді. Олардың денелері кейінірек Каридад ауылындағы католик зиратында жалпы қабірге қойылды. Кейіннен жеті шейіт - Максимо Иносенсио, Викторино Лучано, Франсиско Озорио, Луис Агуадо, Уго Перес, Хосе Лаллана және Антонио Сан-Агустиннің денелері басқа жерде экскьюмацияланып, қайта жерленді. Ал қалғандары - Агапито Кончу, Максимо Грегорио, Альфонсо де Окампо, Эухенио Кабезас, Фелисиано Кабуко және Северино Лапидарио - өздерінің жалпы қабірінде талап етілмеген болып қалды. 1906 жылы Сан-Роке тас жолының басында Кавите қаласының Сан-Роке ауданында Он үш шейітке ескерткіш орнатылды. Олардың отбасылары сүйіктілерінің сүйектерін ескерткіштің табанына қайтадан жерледі. Ескерткіш М. Валентин көшесі, Лопес Жаена көшесі, Зулуэта көшесі және П. Бургос даңғылының қиылысында орналасқан.
Мұра
1954 жылы Кавиттегі астана провинцияның ортасына жақын орналасқан жаңадан құрылған қалаға көшірілді және олардың құрметіне Тресе Мартирес деп аталды. Оның 13 барангайының әрқайсысы шейіт болғандардың атымен аталды. 2004 жылы 24 мамырда қала әкімдігі жанындағы Трече-Мартирес қаласында он үш патриоттың жаңа ескерткіші ашылды.