Кіріспе
Шактизмдегі уақыт пен өлім құдайы Хинду құдайы Махакали - уақыт пен өлімнің индуистік құдайы. Ол сондай-ақ түрлі тантралар мен Пурандарда ең жоғарғы тұлға ретінде танымал. Кали сияқты, Махакали - ғаламдық күш, уақыт, өмір, өлім, қайта туу мен азаттықпен байланысты қатыгез құдай. Ол - Шұғылдық пен болмыстың негізі, сананың құдайы Бхаираваның жұбайы. Махакали санскрит тілінде - этимологиялық тұрғыдан Махакаланың немесе Ұлы уақыт (ол сондай-ақ Өлім деп түсіндіріледі) әйелдік нұсқасы, индуизмдегі Нарасимха және Шива құдайларының эпитеті.
Hindu goddess
Mahakali is the Hindu goddess of time and death in the goddess centric tradition of Shaktism. She is also known as the supreme being in various Tantras and Puranas. Similar to Kali, Mahakali is a fierce goddess associated with universal power, time, life, death, and both rebirth and liberation. She is the consort of Bhairava, the god of consciousness, the basis of reality and existence. Mahakali, in Sanskrit, is etymologically the feminised variant of Mahakala, or Great Time (which is also interpreted as Death), an epithet of the deities Narasimha and Shiva in Hinduism.
Мағынасы
Махакалидің шығу тегі әр түрлі Пураникалық және Тантрикалық индуистік жазбаларда (Шастраларда) қамтылған. Шактизм мәтіндерінде ол Әди Шакти, Әлемнің Бастапқы күші ретінде бейнеленеді, ол түпкілікті шындықпен немесе Брахманмен бірдей. Ол сондай-ақ (еркек) Пурша немесе санаға қарсы (әйел) Пракрити немесе Әлем ретінде немесе Самкхья философиясындағы үш Гунаны немесе атрибуттарды білдіретін Махадевидің (Ұлы құдайдың) үш көрінісінің бірі ретінде белгілі. Бұл түсінікте Махакали Тамас немесе инерция күшін білдіреді. Деви Махатмья ("Құдайшаның ұлылығы") мәтінін жалпы түсінік, Маркандейя Пуранаға кейінгі интерполяция, Шактизмнің негізгі мәтіні деп саналады (Дурганы құдайдың ең жоғары аспектісі деп санайтын индуизмнің саласы), онда үш эпизодтың әрқайсысына құдайшаның әртүрлі түрін (Махасарасвати, Махалаксми және Махакали) тағайындайды. Мұнда Махакали бірінші эпизодқа тағайындалған. Ол абстрактілі энергия, Вишнуның йоганидрасы ретінде сипатталады.
Иконография
Махакали көбінесе Үндістанның танымал өнерінде көк / қара түсті суреттелген. Оның ең көп таралған төрт қарулы иконографиялық бейнесі әр қолы әртүрлі жарты ай тәрізді хадха, хатвал семсерін, тришульді (тризуль), жынның кесілген басын және кесілген бас қанын ұстайтын ыдыс немесе бас сүйек тостағанын (капала) көрсетеді. Оның көздері маскүнемдіктен қызыл және абсолютті ашу-ызамен сипатталады, шашы шатасып, кішкентай тістер кейде аузынан шығып, тілі құлап тұрады. Ол шайтандарды өлтіріп, солардың қанын жұтып, тілін қанға айналдырады. Ол өзі өлтірген жындардың бастарынан тұратын гүлдестемен безендірілген, әртүрлі түрде 108 (индуизмдегі сәтті сан және мантраларды қайталау үшін розарийге ұқсас Жапа Маладағы саналатын буынды саны) немесе 50, бұл санскрит алфавиті, Деванагари әріптерін білдіреді және жындар қолдарынан жасалған көйлек киеді. Оның он баслы (дашамухи) бейнесі 10 Махавидяс Махакали деп аталады, және осы түрде ол он Махавидясты немесе "Ұлы даналықты (Құдайшаларды) " бейнелейді. Кейде ол жалындаған қабірдің немесе шіріп бара жатқан мәйіттің үстінде отырған күйінде бейнеленеді. Оның бет-әлпеті түнгі аспандағы жұлдызсыз түспен сипатталады. Бұл формада ол он бас, отыз жалындаған көз, он қол және он аяқты бейнеленеді, бірақ басқа жағынан әдетте төрт қарулы иконаға сәйкес келеді. Оның он қолы әр түрлі есептерде әр түрлі құралдарды алып жүреді, бірақ олардың әрқайсысы девалардың бірінің күшін білдіреді және көбінесе белгілі бір деваның сәйкестендіру қаруы немесе ырымдық заты болып табылады. Бұл дегеніміз - Махакали осы құдайлардың иелік ететін күштеріне жауап береді және бұл Махакали Брахманмен бірдей деген түсінікке сәйкес келеді. Он бас бейнеленбесе де, "экамухи" немесе бір бас бейнесі он қолмен бейнеленуі мүмкін, бұл бірдей ұғымды білдіреді: әртүрлі құдайлардың күші оның рақымы арқылы ғана келеді. Бұл суреттердің бірінде ол Шиваның бейімделген, бейшара денесінде тұр. Бұл әртүрлі түсіндіріледі, бірақ ең көп тараған - Махакали Шактиді, ғаламдағы таза жарату күшін, ал Шива өзін-өзі инертті таза сананы білдіреді. Бұл монистік Шактизмнің озық тұжырымдамасы болса да, ол Кашмирдің екіжақты Трика философиясымен де келіседі, ол Кашмир Шайвизмі деп танымал және Әббинавагуптамен байланысты. "Шактисіз Шива - бұл Шава" деген сөз бар, бұл деванагари тілінде қысқа "i" ретінде бейнеленген Махакали (Шакти) әрекет ету күші (Шакти) болмаса, Шива (немесе сананың өзі) белсенді емес; Шава санскрит тілінде өлік дегенді білдіреді және сөздерді ойнау санскрит тіліндегі барлық дауыссыздардың артынан қысқа "а" әрпі бар деп есептеледі, егер басқаша белгіленбесе. "i" деген қысқа әріп Жаратылысты іске қосқан әйелдің күшін немесе Шактиді білдіреді. Бұл көбінесе оның Шактизмдегі күйеуі, сондай-ақ Шейвизмдегі Жоғарғы Құдай болған Шиваның үстінде тұрғаны үшін түсіндіріледі. Тағы бір түсінік бойынша, жабайы апатты Махакали өзінің ашуын тек Шиваның, сананың құдайының қатысуымен ғана тоқтата алады, сондықтан өмірдің тепе-теңдігі жабайы табиғаттың толықтай басып кетуінен сақталады.
Кашмир шайвизмі
Кашмир Шайвизмінде Калидің ең жоғарғы түрі - Каласанкаршини, ол - ниргуна, формасыз және жиі Гугиакалидің, Калидің ең жоғарғы жалпы түрі, басының үстіндегі жалын ретінде көрсетіледі. Непалдың невар өнерінде Калидің формалық және формасыз қасиеттері жиі бір өнер түрінде бейнеленеді, бұл олардың дәстүріндегі құдайлардың иерархиясын көрсетеді. Бұл суретте Гухьякали бейнесі отпен аяқталады, Каласанкаршини, тізбектегі ең жоғарғы құдай, ол өзін-өзі тұтынады және тек Пара Брахманды білдіретін от ретінде қарастырылады. Ол өзінің жалпы әлемдік пьесасында Шристи Кали, Ракта Кали, Яма Кали, Самара Кали, Мритью Кали, Рудра Кали, Махакала Кали, Парамарака Кали, Калагнирудра Кали, Мартанда Кали, Ститинаша Кали және Махабаиравагорачанда Кали сияқты кейіпкерлердің кейіпкері болып табылады.