Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роликті бөгет - бұл эрозияны азайтуға арналған арнайы жасалған гидротехникалық бақылау құрылғысының түрі. Олар көбінесе суару үшін суды бұруға қолданылады, бірақ ең үлкен және ең көрнекті мысалдар өзендегі навигацияны жеңілдетуге қолданылады. Әлемдегі алғашқы роликті бөгет (вальзенвер) 1902 жылы Германияның Швайнфурт қаласында Мейн өзенінің оңтүстігіне суару суын бұру үшін салынған.
A roller dam is a type of hydro control device specially designed to mitigate erosion. They are most often used to divert water for irrigation but the largest and most notable examples are used to ease river navigation. The world's first roller dam (walzenwehr) was constructed in Schweinfurt, Germany in 1902 to divert irrigation water south of the Main river.
Қолдану
Роликті бөгеттер - бұл бөгеттің бір түрі, немесе судың үнемі үстіне ағып кетуіне мүмкіндік беретін бөгет. Олар өзендерде немесе эрозияның зақымдануы қажет емес, бірақ болуы мүмкін басқа да қозғалатын су айдындарында қолданылады. Жағажайдың төменгі жағында құлдырау бетін параллельмен қысқа қабырға, жағажай немесе параболалық арна салынады. Плотинаның үстіне құйылған су осы бұғазға соққы бергенде, ол бөгет бетінен көрініп, бөгеттің табанында үздіксіз "ойнау" әрекеті пайда болады; сондықтан "Roller Dam" атауы. Ойнатудың мақсаты - бөгеттің жоғары жағынан судың құлауына байланысты алынған энергияны тарату. Әйтпесе энергия ағыстың төменгі ағысына қарай ағып, жағалау мен өзен түбінің едәуір ерозиясына әкеледі. Роликті бөгеттер тұрақты (қозғалмайтын) немесе белсенді болуы мүмкін. Тұрақты ролик бөгеттер, әдетте, темір бетоннан немесе қабырғадан жасалады. Активті ролик бөгеттер үлкен металл цилиндрлерден жасалады, оларды судан күшті гидравликалық тағандар немесе кабельдер мен моторлар жүйесі арқылы көтеруге болады. Бұл типті дөңгелек қақпа деп те атайды. Әлемдегі ең үлкен бөгеттер - Локс және Дам 15, Миссисипи өзенінің Рок-Айленд, Иллинойс және Давенпорт, Айова аралығында орналасқан.
Roller dams are a type of weir, or a dam that is designed to allow water to flow over the top in continuous action. They are used on rivers or other such moving bodies of water where erosion damage is undesirable, yet likely to occur. A short wall, lip, or parabolic channel is constructed on the downstream side of the dam parallel to the dam face. As the water pouring over the dam hits this baffle, it is reflected toward the dam face, creating a continual "rolling" action at the foot of the dam; hence the name "Roller Dam". The purpose of the rolling is to dissipate the energy gained by the water as it falls from the top of the dam. Otherwise the energy would be exerted downstream, causing significant bank and river bed erosion. Roller dams can be either fixed (non moving) or active. Fixed roller dams are generally made from reinforced concrete or masonry. Active roller dams are made from large metal cylinders, which can be lifted out of the water using a system of powerful hydraulic rams or cables and motors. This type is also known as a roller gate. The largest of the active dams in the world is Locks and Dam 15, which spans the Mississippi River between Rock Island, Illinois, and Davenport, Iowa.
Қауіптер
Кез келген типтегі ролик бөгеттер суға бату қаупі бар. Дамбаның үстінен өткен кез келген адам оның түбінде дөңгелек әрекетке түседі және бірнеше күн немесе бірнеше апта бойы циклден шығарылмайды. Тіпті, өте жоғары жүретін заттар, мысалы, үрлейтін шарлар, ішкі түтіктер және құтқару жилеттері, "өлімнің жуу машинасынан" құтылу үшін бірнеше сағат бойы бірнеше секунд сайын су бетінің жанына қайтадан пайда болатынын көруге болады. Қауіп-қатерлер салдарынан бөгеттің қарсыластары ролик бөгеттерді алып тастауды талап етті. 1960 жылы Іллинойс штатының Йорквилл қаласының маңында орналасқан Фокс өзеніндегі ролик бөгеті салынып біткеннен бері 16 адам суға батып, қайтыс болды. Соңғы рет 2006 жылдың 28 мамырында болған жол апатында үш адам қаза тапты. Иллинойс штатының Аврора қаласында және Батавия қаласының маңында Фокс өзенінде ұқсас бөгеттер алынып тасталды, бірақ Йорквилл тұрғындары дәстүрге байланысты өздерінің қаласына жақын жердегі ролик бөгетті ұстап тұру туралы өтініш берді. 2009 жылдың шілдесінде Айова штатының Седар-Рапидс қаласында Седар өзенінің бойындағы су бөгетінде бір адам көз жұмды. Оның өлімі ерекше болды, өйткені ол су бетінде адамды тез арада алып шығуға көмектесетін жеке жүзу құрылғысын киіп жүрді.
Roller dams of any type pose an extreme drowning hazard. Any person going over the top of the dam will be caught in the rolling action at its base and may not be ejected from the cycle for days or possibly weeks. Even very buoyant objects, such as inflatable balls, inner tubes, and life vests, can often be seen resurfacing near the downstream face every few seconds for several hours before escaping the so called "washing machine of death". Because of the hazards, dam opponents have called for the removal of roller dams. Sixteen people have died by drowning at the roller dam on the Fox River near Yorkville, Illinois, since its construction in 1960. Most recently in a single accident on May 28, 2006, three persons died. Similar dams have already been removed on the Fox River at Aurora, Illinois, and near Batavia, Illinois, but Yorkville residents successfully petitioned to maintain the roller dam near their town because of tradition. In July 2009, a man died at a roller dam on the Cedar River in Cedar Rapids, Iowa. His death was notable because he was wearing an approved personal flotation device, intended to help bring a person quickly to the surface of the water.