Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Здравко Толимир (серб. 27 қараша 1948 9 ақпан 2016) - босниялық серб әскери қолбасшысы және соғыс қылмыскері, геноцид, геноцидке қарсы әрекет, өлтіру, этникалық негізде қуғын-сүргін және мәжбүрлі түрде ауыстыру. Толимир Босния соғысы кезінде Серб Республикасы армиясының қолбасшысы болды. Ол босниялық серб армиясының барлау және қауіпсіздік жөніндегі көмекші қолбасшысы болды және тікелей қолбасшы генерал Ратко Младичке есеп берді. Ол 2016 жылы Шевенинген түрмесінде соғыс қылмыстары үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылып, қайтыс болды.
Zdravko Tolimir (Serbian Cyrillic: Здравко Толимир; 27 November 1948 – 9 February 2016) was a Bosnian Serb military commander and war criminal, convicted of genocide, conspiracy to commit genocide, extermination, murder, persecution on ethnic grounds and forced transfer. Tolimir was a commander of the Army of Republika Srpska during the Bosnian War. He was Assistant Commander of Intelligence and Security for the Bosnian Serb army and reported directly to the commander, General Ratko Mladić. He died serving a life sentence for war crimes in Scheveningen prison in 2016.
Ерте өмір
Толимир Гламоч қаласында, Босния мен Герцеговинада дүниеге келген.
Tolimir was born in Glamoč, Bosnia and Herzegovina, which was a part of Yugoslavia at the time.
Босния соғысы
Бұрынғы Югославия үшін халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTY) айыптау актісіне сәйкес, Толимир босниялықтарды Сребреница мен Зепадан шығаруға бағытталған бағдарлама туралы білген және ол жобаға ерікті түрде қатысты. 1995 жылы 9 шілдеде президент Радован Караджич Сребреницаны басып алу туралы бұйрық бергенде, бұйрық тікелей Толимир арқылы берілді. Зепада Толимир босниялықтарға олар немесе босниялық сербтер әскери операция бастайды деп айтты деп айыпталды. 1995 жылдың 21 шілдесінде Толимир босниялық серб армиясының (VRS) Бас штабының бастығы қызметін атқарушы генерал Радомир Милетичке есеп жолдады. Ол босниялық әскери бекіністерді талқандау үшін көмек сұрады және "бұл үшін ең жақсы жол химиялық қаруды қолдану" деген пікірін білдірді. Сол баяндамада Толимир одан да ары барып, Жепадан кетіп бара жатқан әйелдер, балалар мен қарттар қатарына химиялық соққылар жасауды ұсынды, өйткені бұл оның пікірінше "мұсылман жауынгерлерін тез арада берілуге мәжбүрлейді".
According to the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) indictment, Tolimir was aware of the program aimed at expelling Bosniaks from Srebrenica and Žepa, and he willingly participated in the project. On 9 July 1995, when President Radovan Karadžić passed down an order to seize Srebrenica, the order was passed directly through Tolimir. In Žepa, Tolimir was alleged to have told the Bosniaks that they or the Serbs of Bosnia would launch a military operation. On 21 July 1995, Tolimir sent a report to General Radomir Miletic, acting Chief of General Staff of the Bosnian Serb Army (VRS), requesting help to crush some Bosnian military strongholds and expressing his view that "the best way to do it would be to use chemical weapons". In the same report, Tolimir went even further, proposing chemical strikes against refugee columns of women, children and elderly leaving Žepa, because that would "force the Muslim fighters to surrender quickly", in his opinion.
Тұтқындау және сотталу
2007 жылдың 31 мамырында Толимир екі жыл бойы қашып жүргеннен кейін Босния мен Герцеговинаның билігімен ұсталды. Толимир Сербия үкіметімен Гаагадағы трибуналға берілу туралы келіссөздер жүргізді. Ол Сербияда ұсталғаннан кейін 2007 жылдың 31 мамырында Баня-Лука әуежайында НАТО қызметкерлеріне тапсырылды. Баня-Лукада болған кезде оған ICTY өкілі ресми түрде ICTY айыптау актісін оқыды, содан кейін НАТО күштері оны ресми түрде тұтқындап, Сараеводағы НАТО базасына алып кетті. 2007 жылдың 1 маусымында НАТО күштері оны Роттердамға алып келді және оны күзетке алуды Трибуналға тапсырды, ол оны сол күні Гаагаға әкелді. Ол Сребреницадағы геноцидке қатысы бар және босниялық тұтқындарды өлтіргені үшін адамзаттыққа қарсы қылмыстар, геноцид және соғыс қылмыстары жасады. Айыптау актісінде Толимирдің Бранжево әскери фермасында және Пилица мәдени орталығында 1700-ден астам ерлер мен балаларды өлтірген ВРС жасағын қадағалап отырғаны айтылған. 2007 жылдың 5 қазанында ICTY тіркелімі Толимирдің денсаулығына "ауыр, әлсіз және өте қауіпті" деп баға бергенін және Толимир операцияға жатпайтын ми аневризмасы үшін қан қысымын емдеуден бас тартқанын мәлімдеді. Ол сот барысында өзін өзі қорғауды жоспарлап отырғанын мәлімдеген болатын. 2015 жылдың 8 сәуірінде ICTY оның өмір бойына сотталуын бекітті.
On 31 May 2007, Tolimir was detained by the authorities in Bosnia and Herzegovina after having been on the run for two years. Tolimir had negotiated with the Serbian government concerning his surrender to The Hague tribunal. He was handed to NATO personnel at the Banja Luka Airport on 31 May 2007, after being apprehended in Serbia. An ICTY representative formally read him the ICTY indictment while still at Banja Luka, and then NATO forces formally arrested him and took him to the NATO base in Sarajevo. NATO forces brought him to Rotterdam on 1 June 2007, and turned over custody of him to The Tribunal, which brought him to The Hague the same day. He was charged with crimes against humanity, genocide, and war crimes for his involvement in the Srebrenica genocide and the murder of Bosniak prisoners temporarily held in the Bratunac and Zvornik regions after the Srebrenica win by Serb forces. The indictment alleges Tolimir supervised the VRS detachment which executed more than 1,700 men and boys at the Branjevo Military Farm and the Pilica Cultural Centre. On 5 October 2007, the registry of the ICTY announced their assessment of Tolimir's health as "grave, fragile and highly alarming", and that Tolimir was refusing blood pressure treatment for an inoperable brain aneurysm. He had previously stated that he planned to represent himself during the trial. On 8 April 2015, the ICTY confirmed his life sentence.
Өлім
Толимир 2016 жылы 8 ақпанда Шевенинген түрмесінде өлім жазасын өтейді.
Tolimir died in Scheveningen prison on 8 February 2016 due to natural causes while awaiting transfer to a state where he would serve his sentence.