Кіріспе

Функционалдық топ көміртек көміртектегі гетероциклден құралған. Органикалық химияда азиридиндер - азиридин функционалдық тобын (химиялық құрылымы: R\s) 4C2N\sR) құрайтын органикалық қосылыстар. Бұл үш мүшелі гетероцикл бір аминмен (R\s) және екі метилен көпіршігімен (CR\s) тұрады. Оның негізгі қосылысы - азиридин (немесе этилен имин), молекулалық формуласы C2H4NH. Бірнеше дәрі-дәрмектерде азридин сақиналары бар, соның ішінде митомицин С, порфиромицин және азиномицин В (карзинофилин).

Құрылымы

Азиридиндегі байланыс бұрыштары шамамен 60°, бұл 109,5°-дық кәдімгі көмірсутек байланысы бұрышынан әлдеқайда аз, бұл циклопропан мен этилен оксидінің ұқсас молекулаларындағы бұрыштық тартылысты тудырады. Банандық байланыс моделі осындай қосылыстардағы байланысты түсіндіреді. Азридин ациклді алифатикалық аминдерге қарағанда аз базалық, конъюгатты қышқылдың pKa-сы 7, 9, азоттық еркін электрон жұбының s- сипатының жоғарылауы себепті. Азридиндегі бұрыштық тартылыс азот инверсиясына кедергісін де арттырады. Бұл кедергі биіктігі жеке инвертомерлерді, мысалы N хлор-2-метилазиридиннің цис және транс инвертомерлерін оқшаулауға мүмкіндік береді.

Синтез

Азиридиндерді синтездеудің бірнеше жолдары әзірленді (азиридинация).

Галоаминдер мен аминоалкогольдердің циклденуі

Аминдік функционалдық топ азиридинді өндіру үшін молекулааралық нуклеофилдік алмастыру реакциясында көршілес галидті ығыстырады. Бастапқы азридин аминэтанолдан екі жолмен өндіріледі. Ниппон Шокубай процесіне сусыздану үшін оксид катализаторы мен жоғары температура қажет. Венкер синтезінде аминэтанол сульфат эфиріне айналады, ол негізге байланысты сульфатты жоюдан өтеді.

Нитрол қосылуы

Алкендерге нитроген қосу - азиридиндерді синтездеудің жақсы қалыптасқан әдісі. Органикалық азидтардың фотолизі немесе термолизі нитрендарды өндірудің жақсы әдістері болып табылады. Нитрендарды сондай-ақ иодособензол диацетаты мен сульфанамидтерден немесе N сульфонилокси прекурсорынан этиоксикарбонилнитреннен ин-ситу дайындауға болады.

DPH қолданатын алкендерден

Азиридиндер моно, ди, три немесе тетра алмастырылған алкенді (олефин) родий катализаторларының қатысуымен 2,4 динитрофеноксиаминмен өңдеу арқылы алынады. \mathrm{Alkene} + \mathrm{DPH} >[{}\atop\ce{Rh2(CO2R) 4}] \mathrm{Aziridine} Мысалы, Ph Aziridine Me осы әдіспен синтезделуі мүмкін, содан кейін сақинаның ашылу реакциясы арқылы (D) және (L) амфетаминге (Аддералдың екі белсенді ингредиенті) айналады.

А-хлороминдерден

Де Кимп азиридин синтезі α хлоромининді гидрид, цианид немесе Гринард реагенті сияқты нуклеофилмен реакциялай отырып, азиридиндерді жасауға мүмкіндік береді.

2-азид спирттерінен

2 азидо спирттерін триметилфосфин немесе трибутилфосфин сияқты триалкилфосфиндерді қолдану арқылы азиридиндерге айналдыруға болады.

Басқа

Льюис қышқылдары, мысалы B, шақтарының карбокатионға және сызықтық азанидқа ыдырауын тудырады, содан кейін олар тандемде қанықпаған бөліктерге шабуыл жасайды. Оксидтен N оксидіне окистену нитрозо қосылысының экструзиясын тудырады, олефин қалдырады.

Қауіпсіздік

Азиридиндер электрофильдер ретінде ДНК-ның негіздік жұптарында азотты негіздер сияқты эндогенді нуклеофильдер арқылы шабуылға ұшырайды және сақиналар ашылады, нәтижесінде ықтимал мутагенділік пайда болады. Халықаралық қатерлі ісік зерттеу агенттігі (IARC) азридин қосылыстарын адамдар үшін канцерогенді болуы мүмкін деп жіктейді (IARC 2B тобы). Жалпы бағалауды жүргізу кезінде IARC жұмыс тобы азридиннің тікелей әсер ететін алкилдеуші агент екенін, ол көптеген сынақ жүйелерінде мутагенді екенін және ДНК-ның промутагенді аддукталарын құрайтынын ескерді. Олардың мутагенділігіне себепші қасиеттері олардың пайдалы дәрілік қасиеттерімен байланысты.