Кіріспе
Британдық антрополог Альфред Антони Фрэнсис Гелл (1945 жылы 12 маусым - 1997 жылы 28 қаңтар) - британдық әлеуметтік антрополог, оның ең ықпалды жұмысы өнер, тіл, символизм және рәсімдерге қатысты. Ол Эдмунд Лич (MPhil, Кембридж университеті) және Реймонд Ферт (PhD, Лондон экономика мектебі) тарапынан оқып-үйреніп, Меланезия мен тайпалық Үндістанда далалық зерттеулер жүргізді. Гелл Лондон экономика мектебінде және басқа да жерлерде сабақ берді. Ол сондай-ақ Британ академиясының мүшесі болды. Ол 1997 жылы 51 жасында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды.
Alfred Antony Francis Gell, (/g//ɛ//l/; June 12, 1945 – January 28, 1997) was a British social anthropologist whose most influential work concerned art, language, symbolism and ritual. He was trained by Edmund Leach (MPhil, Cambridge University) and Raymond Firth (PhD, London School of Economics) and did his fieldwork in Melanesia and tribal India. Gell taught at the London School of Economics, among other places. He was also a Fellow of the British Academy. He died of cancer in 1997, at the age of 51.
Ойлау
1998 жылы шыққан "Өнер және агенттік" атты кітабында Гелл абдуктивті ойлау негізінде өнердің ықпалды теориясын қалыптастырды. Гелл өнер жалпы алғанда (оның назары Тробриан аралдарындағы қайықтардағы қайықтардағы сияқты визуалды артефакттарға аударылса да) өзінің пайдаланушыларына әсер етеді, яғни техникалық виртуозность арқылы агенттікке қол жеткізеді деп айтады. Өнер көрерменді таңдай алады, ол әрқашан соқыр көрермен, өйткені "жазу технологиясы технологияның сиқырына негізделген" (Геллдің эстетикаға қатысты бұрынғы очергінің атауы - "Сырмалау технологиясы және технологияның сиқыры", 1992). Гелл әртістің "техникалық виртуозності" тиімділігінің әртүрлі формаларын мұқият бақылайды. Ол үшін бұл стильдік виртуознолыққа келеді, ол қандай да бір тірі қатысу реакциясын алады, өнер туындыларына олар тірі жандар немесе тіпті әрекет ететін адамдар (агенттік) сияқты әрекет етеді, олармен жеке қарым-қатынасқа кіріп, махаббат, жек көру, құмарлық немесе қорқыныш тудырады. Осылайша Геллдің өнер туындылары барлық мәдениеттерде ортақ жалпы ұғымды, әсіресе Аристотельде индукция мен дедукцияға қарағанда әлдеқайда интуитивті және қысқаша болатын, ұрлау арқылы ойлау арқылы жасай алады. Гелл оны лингвист Чарльз Сандерс Пирстен синтетикалық тұжырымдама ретінде алады, онда сіз өте таңғажайып жағдайда боласыз, оны қандай да бір ережеге бағынатын жағдай деп түсіндіруге болады, сондықтан біз осындай болжам қабылдаймыз. Сондықтан өнер туындылары әлеуметтік агенттікті ұрлаудың логикалық механизмін пайдалану арқылы араласқан: өнер туындыларын бақылайтындар оларды шығарғандардың ниеттері туралы ұрлау жасайды немесе тіпті оларды қоғамдық пайдалануға ғана ұсынады. Геллдің эстетикалық ұрлауының логикалық механизмі - бұл трансмәдени. "Технологияның сиқырлылығы және сиқырлылық технологиясы" (1992) және "Өнер және агенттік" (1998) атты еңбектерінде ол мүсініп құлшылық ету, фетишизм және сиқыршылықтың қазіргі заманғы батыс өнерімен іс-әрекет ету жолдарын біріктіріп, заттарды әлеуметтік қатынастарға қалай араласқандығы мен әрекет ететіні туралы жалпылықты көрсетеді.
Таңдалған библиография
1975 Кассуарлардың метаморфозы: Умеда қоғамы, тілі және ырым-жырымдары. Лондон: Атлон. 1980 "Ойындағы құдайлар: Мурия дініндегі бас айналу және иелену", Адам, Жаңа серия, Т. 15, Жоқ. 2 (Июнь, 1980 жыл), 219-248-б. 1982 Базардың дөңгелегі: Үндістандық тайпалық нарықтың символикалық аспектілері, Адам, Жаңа серия, Т. 17 жыл, Жоқ. 3 (сентябрь, 1982), 470-491 б. 1992 ж. Казуар белгісімен. Күнді ату: Батыс Сепиктегі рәсімдер мен мағыналар. Б. Джуиллерат, баспа. 125-143-беттер. Вашингтон, Д.С.; Смитсонов институтының баспасы. 1992б Сиқырлау технологиясы және технологияның сиқыры. Антропология, өнер және эстетика. Дж. Кут және А. Шелтон, редакторлар. 40-66 бет. Оксфорд: Кларендон. 1992c Уақыт антропологиясы: Уақыт карталары мен бейнелерінің мәдени конструкциялары. Оксфорд: Берг. 1993 Суреттермен оралу: Полинезиядағы татуировка. Оксфорд: Кларендон. 1995 жылы Куттың "Күнделікті көріністің ғажайыптары" туралы. Әлеуметтік талдау, 38: 1831. 1995 Орман тілі: Умедадағы ландшафты және фонологиялық иконизм. "Ландшафтың антропологиясы: орын мен кеңістіктің перспективалары" деген еңбегінде. Э. Хирш және М. О'Хенлон, редакторлар. 232-254 бет. Оксфорд: Кларендон. 1996 Vogel's Net: Көркем туындылар ретінде тұзақтар және тұзақтар ретінде көркем туындылар. Материалдық мәдениет журналы, 1:15 38. 1998 "Өнер және агенттік: антропологиялық теория". Оксфорд: Кларендон. 1999 ж. Антропология өнері: очерктер мен диаграммалар. Э. Хирш, ред. Лондон: Атлон.