Кіріспе
Шотландияның тәуелсіздік соғысы (1322) кезінде болған шайқас. Ескі Байланд шайқасы (Ол Байланд аббатшылығы, Байланд Моур шайқасы және Шотландия бұрышы шайқасы деп те аталады) 1322 жылы қазанда Шотландия мен Англия әскерлерінің арасында Йоркширде болған маңызды кездесу болды. Шотландияның бұл жеңісі Баннокберннен бері ең маңыздысы болды.
The Battle of Old Byland (also known as the Battle of Byland Abbey, the Battle of Byland Moor and the Battle of Scotch Corner) was a significant encounter between Scots and English troops in Yorkshire in October 1322, forming part of the Wars of Scottish Independence. It was a victory for the Scots, the most significant since Bannockburn.
Шабуылдар мен кек алу
1314 жылы Баннокберн шайқасында Роберт Брюстің жеңісінен бастап шотландтар Англиямен соғыста бастамашылықты қолға алып, елдің солтүстігіне терең шабуыл жасап, ағылшындарды бейбітшілік үстеліне мәжбүрлеуге тырысты. Ағылшын королі Эдуард II бұл мәселені шешуге қабілетсіз болып көрінді, ол көбінесе өзінің барондарымен саяси күреске араласты және шотландтармен тіпті соғыс бастаудан бас тартты, бұл Роберт Брюсті шотландтардың патшасы ретінде тануды талап етер еді. 1322 жылдың басында жағдай күрт нашарлай бастады, өйткені кейбір аға ағылшын дворяндары, олардың басында Ланкастердің Томас Шотландиямен одаққа кірісуге дайындалды. Шотландиямен келіссөздер кезінде өзін "Артур патшасы" деп атаған Ланкастерге Брюстің көп сенгені күмәнді, бірақ ол Англияда азаматтық соғыс қаупін тез пайдаланды. 1319 жылғы бітім 1322 жылдың қаңтарында Сэр Джеймс Дуглас, Томас Рэндольф, Морейдің 1-ші графы және Уолтер Стюарт шекарадан шығысқа қарай кең ауқымды шабуылға түсті. Үш командир аймақты аралап жүрді: Дуглас - Хартлпулға, Морей - Дарлингтонға, Стюарт - Ричмондқа. Ланкастер мен оның Понтефракттағы әскері оларды тоқтатуға ештеңе істемеді. Эдуард шотландтарға көңіл бөлмеді, солтүстіктегі лейтенантына, Карлайл губернаторы сэр Эндрю Харклиге, бүлікші барондарға қарсы күш-жігерін шоғырландыруды тапсырды, оларды ақыры Боробридж шайқасында жеңді. Осыдан кейін шотландтық жаулап алушылар шекарадан кері қайтып кетті.
Эдуардтың шабуылдау
Боробридж Эдуард үшін жаңа бастама болды. Барондық қарсылық жеңілді және сатқындықпен арамдалды: патша ақыры Пирс Гевестонды өлтіргені үшін көптен күткен кек алудан рақат алды. Бұл оның билігінің ең биік тұсы болды және осы сирек кездесетін жеңіске батылданған ол Шотландияға соңғы шабуыл жасамақ болды. Бұл апат болуы тиіс еді. Эдуард тамыз айының басында шабуылға дайын болғанда, Брюс дайын болды. Ол өзінің әдеттегі тактикасын қолданды: егіндер жойылып, малдар шығарылды және оның әскері Форт өзенінің солтүстігіне қарай кері шегерілді. Барлық Лотианда ағылшындар тек бір құлазыған сиырды тапқан, бұл Суррей графына: "Бұл мен көрген ең қымбат сиыр еті. Ол мың фунттан да артық шығынға ұшыраған! Скалакроникада сэр Томас Грей бүкіл жорықты былайша сипаттады; Король Эдинбургке аттанды, онда Лейтте сол үлкен әскердің қарапайым сарбаздарына ауру мен ашаршылық болды, олар азық-түлік жетіспеушілігіне байланысты шегінуге мәжбүр болды; сол кезде корольдің жеңіл атты Джеймс де Дуглас жеңілді. Ешқайсысы да негізгі корпустан шығып, азық іздеуге батылдық танытпады, сондықтан ағылшындықтар қатты қысымға ұшырап, соғысудан шаршады, сондықтан олар Ньюкаслға келгенге дейін армияда азық-түлік жетіспеушілігіне байланысты мұндай наразылық болды, олар міндетті түрде тарауға мәжбүр болды. Эдинбургтегі Холируд аббатшылығы мен Мельроуз және Дрибургтің шекаралық аббатшылықтары ағылшындықтардың кек алуы үшін жойылған. Шабуылмен ештеңе қол жеткізілген жоқ. Ал, одан да маңыздысы, аштықтан қырылып жатқан әскердің ұятқа қалдыратын шегінуі ұлттық моральға әсері Баннокберндегі жеңіліске тең болды. Ақырында, шотландтар тағы да шабуыл жасады.
The king marched upon Edinburgh, where at Leith there came such a sickness and famine upon the common soldiers of that great army, that they were forced to beat a retreat for want of food; at which time the king's light horse were defeated by James de Douglas. None dared leave the main body to seek food by forage, so greatly were the English harassed and worn out by fighting that before they arrived in Newcastle there was such a murrain in the army for want of food, that they were obliged of necessity to disband. Holyrood Abbey in Edinburgh and the border abbeys of Melrose and Dryburgh were destroyed in revenge by the English. The invasion had achieved precisely nothing. More seriously, the effect on national morale of the ignominious retreat of a starving army was almost as bad as the defeat at Bannockburn. Worse was to follow, for, as always, an English retreat was the signal for yet another Scottish attack.