Кіріспе

Агарн () - Швейцариядағы Вале кантонының неміс тілінде сөйлейтін Лейкин ауданындағы муниципалитет.

Тарих

Агарн алғаш рет 1252 жылы Аерт ретінде аталады. 1267 жылы Айерт деп аталып, 16 ғасырда Агарен деп аталды. Құрылысқа салынған аумақтың 2,7%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, 0,7%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жерлердің 30,9%-ы орманды, ал 1,7%-ы жеміс бақшалары мен шағын ағаш шоғырларымен қамтылған. Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің 4,8%-ы егіндіктерге, 7,3%-ы жайылымдарға, 2,1%-ы жеміс бақшаларына немесе жүзімдіктерге, 2,7%-ы альпілік жайылымдарға жұмсалады. Қаладағы барлық су көлдерде. Өнімді емес аумақтардың 9,3% -ы өнімді емес өсімдіктер, 33,3% -ы өсімдіктер үшін тым таслы, ал 1,8% жер мұздықтармен қамтылған.

Демография

Агарнның 2008 жылғы тұрғыны 8,3% -ы шетелдік азаматтар. Соңғы 10 жылда (1999-2009 жылдар) халық саны 0,9%-ға өзгерді. Көші-қонға байланысты 1,7% және туу мен өлім-жітімге байланысты 1,9% өзгерді. Халықтың көпшілігі (2000 жылғы жағдай бойынша) неміс тілінде (684 немесе 90,2%) сөйлейді, ал албан тілі екінші орынды алады (35 немесе 4,6%) және үшінші орынды итальян тілі алады (12 немесе 1,6%). Французша сөйлейтін 10 адам бар. Муниципалитет тұрғындарының 420-ы немесе 55,4%-ы Агарнда туып, 2000 жылы сонда өмір сүрген. Олардың 210 немесе 27,7% -ы бір кантонда, 46 немесе 6,1% -ы Швейцарияның басқа жерінде, ал 68 немесе 9,0% -ы Швейцариядан тыс жерде туған. 2000 жылы муниципалитетте 284 жеке тұрғын үй болды, ал бір үйде орташа есеппен 2,6 адам болды. 2000 жылы 268 пәтерде (жалпы үйдің 90,5%) тұрақты тұрғын үйлер болған, 22 пәтерде (7,4%) маусымдық тұрғын үйлер болған, ал 6 пәтерде (2,0%) бос тұрған.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда ең танымал партия - CVP, ол дауыс берудің 64,49% -ын алды. Алдағы үш партия - SP (23,06%), SVP (10,62%) және Жасылдар партиясы (0,79%). Федералды сайлауда барлығы 462 дауыс берілді, сайлауға қатысу 81,3% құрады. 2009 жылғы Conseil d'État/Staatsrat сайлауында барлығы 448 дауыс берілді, оның 24-і немесе шамамен 5,4% жарамсыз болды. Сайлауға қатысу 79,2% құрады, бұл кантонның 54,67% орташа көрсеткішіне қарағанда әлдеқайда жоғары. 2007 жылғы Швейцарияның Мемлекеттік кеңесінің сайлауында барлығы 455 дауыс берілді, оның 20-сы немесе шамамен 4,4% жарамсыз болды. Сайлауға қатысушылар саны 80,3% құрады, бұл кантонның орташа көрсеткіші 59,88% -дан әлдеқайда жоғары.

Экономика

2010 жылы Агарн қаласында жұмыссыздық деңгейі 1,6%-ды құрады. 2008 жылы негізгі экономикалық секторда 27 адам жұмыс істеді және осы секторда 15 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 96 адам жұмыс істеген, ал осы секторда 15 кәсіпорын жұмыс істеген. Үшінші секторда 93 адам жұмыс істейді, ал осы секторда 26 кәсіпорын жұмыс істейді. 2000 жылы 81 жұмысшы қалаға келіп, 260 жұмысшы қаладан шығып жұмыс істеген. Қалалық округ жұмысшылардың таза экспорттаушысы болып табылады, әрбір жұмысшы үшін қаладан 3,2 жұмысшы шығады. Жұмыс істейтін халықтың 20,3%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, 60,2%-ы жеке көлікпен барады. Сол оқу жылында бір балабақша класы (KG1 немесе KG2) және 9 балабақша оқушылары болды. Кантонның мектеп жүйесі студенттерден алты жыл бастауыш мектепте білім алуды талап етеді. Агарнда жалпы 5 сынып, 54 оқушы бастауыш мектепте оқыды. Орта мектеп бағдарламасы үш төменгі, міндетті оқу жылынан (бағдарлау сыныптарынан), содан кейін үш жылдан бес жылға дейінгі ерікті, жоғары оқу орындарынан тұрады. Агарн қаласының барлық орта және орта сынып оқушылары көршілес муниципалитеттегі мектепке барады. 2000 жылы Агарнда бір оқушы басқа муниципалитеттен келген, ал 58 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге барған.