Кіріспе

Американдық актер (1931 жылы туған)

Роберт Сельден Дювалл – американдық актер және кинорежиссер. Жеті онжылдыққа созылған мансабында ол «Оскар» сыйлығының, төрт «Алтын глобус» сыйлығының, BAFTA сыйлығының, екі «Эмми» сыйлығының және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлығының иегері. Дювалл телеарнадағы мансабын 1960 жылы «Playhouse 90» және «Армстронг Циркль Театры» телесериалдарындағы шағын рөлдермен бастады, содан кейін Бродвейге және киноға көшті. Дювалл 1966 жылы «Қараңғылыққа дейін күте тұрыңыз» пьесасында Бродвейдегі дебютін жасады. 1977 жылы Дэвид Маметтің «Американдық бұқа» пьесасында сахнаға оралды, нәтижесінде «Драмалық үстел» сыйлығының «Пьесадағы үздік актер» номинациясын алды. Ол «Құстарды өлтіру» (1962) фильмінде Бу Радли рөлін ойнап, көркем фильмдегі актерлік дебютін жасады. Оның басқа ерте рөлдеріне «Капитан Ньюман, М.Д.» (1963), «Буллит» (1968), «Нағыз батырлық» (1969), «M*A*S*H» (1970), «THX 1138» (1971), «Джо Кидд» (1972) және «Ертең» (1972) кіреді, соңғысы «Актерлер студиясында» жасалған және оның өзінің сүйікті фильмі. Дювалл «Шайырлық сыйлықтар» (1983) фильміндегі рөлі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Оның «Оскарға» ұсынылған басқа фильмдері: «Құда әкесі» (1972), «Апокалипсис қазір» (1979), «Ұлы Сантини» (1979), «Апостол» (1997), «Азаматтық сот ісі» (1998) және «Сот судьясы» (2014). Басқа да танымал рөлдері: «Киім» (1973), «Құда әкесі II» (1974), «Әңгіме» (1974), «Желі» (1976), «Шын мойындау» (1981), «Табиғат» (1984), «Күндер күндері» (1990), «Қызметші қыздың ертегісі» (1990), «Құлап бара жатқандар» (1993), «Газет» (1994), «Қызыл әріп» (1995), «Слинг Блейд» (1996), «Ашық кеңістік» (2003), «Төрт Рождество» (2008), «Жабайы жүрек» (2009), «Төменге түсу» (2010), «Джек Ричер» (2012) және «Жесірлер» (2018). Мансабы бойы Дювалл көптеген телебағдарламаларда ойнады. Ол AMC телеарнасының «Сынған жол» (2007) лимиттік сериалы үшін «Primetime Emmy» сыйлығын жеңіп алды, «Үздік лимиттік сериал» және «Үздік жетекші актер» номинацияларын иеленді. Оның «Эммиге» ұсынылған басқа рөлдері: CBS мини-сериалы «Жалғыздық көгершіні» (1989), HBO фильмі «Сталин» (1992) және TNT фильмі «Эйхманды ұстаған адам» (1996).

Ерте өмір

Дювалл 1931 жылдың 5 қаңтарында Калифорния штатының Сан-Диего қаласында дүниеге келді. Ол Вирджинияда туған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің контр-адмиралы еді. Үш ұлының екіншісі, оның ағасы Уильям Младший, ал кіші інісі Джон (1934–2000) – ойын-сауық саласындағы заңгер болды. Оның анасы Америка Азамат соғысының генералы Роберт Э. Лидің туысы және Вирджиния штатындағы Ли әулетінің мүшесі болса, әкесі отарлаушы Марин Дюваллдың ұрпағы еді. Дювалл христиан ғылымы дінінде тәрбиеленді және бұл оның сенімі болғанымен, шіркеуге бармайтынын айтты. Ол негізінен Мэриленд штатының Аннаполис қаласында, АҚШ Әскери-теңіз академиясы орналасқан жерде өсті. Ол былай деп еске алады: «Мен теңізшінің баласы едім. Әкем 16 жасында академияға түсіп, 39 жасында капитан болды және контр-адмирал шенімен зейнетке шықты». Ол Мэриленд штатының Северна Парк қаласындағы Северн мектебінде және Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Принципияда оқыды. 1953 жылы Иллинойс штатының Эльса қаласындағы Принципия колледжін драма мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді. «Бұл баспасөзде қандай да бір жаңылысқандықтарға әкелді», - деді ол 1984 жылы, «кейбір әңгімелерде мен тоңған Чосин жерінде коммунистермен атысып жатырмын делінген. Шошқа етінің тауы. Мен тіпті базалық дайындықтан М1 мылтығымен де қанағаттандыра алмай қалдым». Актерлік өнерді оқып жүргенде Манхэттендегі пошта кеңсесінде кызметкер болып жұмыс істеді. Дювалл бүгінге дейін Калифорнияда туған актерлер Хоффман мен Хакманмен достығын сақтап келеді, оларды актерлік жолда күрескен жылдары таныған. Осы шарада ол Хакманмен бірге тұрып, Мейсиде сатушы болып жұмыс істеді, поштада хаттарды сұрыптады және жүк көлігін жүргізді.

Театр

Дувалл өзінің кәсіби актерлік карьерасын Gateway Playhouse, Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд қаласында орналасқан Equity жазғы театрымен бастады. Оның сахналық тұңғышы 1952 жылы "Кішкентай ханзаданың" бейімделуі "Жұлдыздардағы күлкі" атты қойылымда пилот рөлін ойнаған кезде болды. АҚШ армиясында болған бір жылдық қызметтен кейін (1953–1954), Дувалл 1955 жылдың жазғы маусымында Gateway-ге оралды. Ол Рональд Александрдың "Жылаңаш үшін уақыт" (шілде 1955), Уильям Ингедің "Пикник" (шілде 1955) қойылымдарында Гал Картер, Джон Уиллардтың "Мысық және канари" (тамыз 1955) қойылымында Чарльз Уайлдер, Артур Миллердің "Круцибель" (тамыз 1955) қойылымында Паррис, және Уильям Берни мен Говард Ричардсонның "Айдың қараңғылығы" (қыркүйек 1955) қойылымында Джон Ведьмабой рөлін ойнады. "Айдың қараңғылығы" қойылымының бағдарламасында ол бұрын да Ведьмабой рөлін сомдағаны және осы кейіпкердің 1955 жылғы қайта жаңғыруы үшін "өзінің әйгілі рөлін қайталайтыны" көрсетілген. Gateway-дің 1956 жылғы маусымында (Gateway Players-пен үшінші маусымда) ол Фредерик Кнотттың "Қ қ үшін қоңырау шал" (шілде 1956), Уильям Ингенің "Автобус аялдамасы" (тамыз 1956) қойылымдарында Вирджил Блессинг, және Джон ван Друтеннің "Мен – камерамын" (тамыз 1956) қойылымында Клайв Мортимер рөлін ойнады. 1956 жылғы маусымның бағдарламасында ол өткен маусымда "көрермендерге ұнайтын" және "өткен қыста Нью-Йорктегі Neighborhood Playhouse-да ойнап, Сэнди Мейснермен актерлік өнерді оқыған" деп сипатталған. 1957 жылғы маусымда Дювалл Агата Кристидің "Сотта куәлік беруші" (шілде 1957), Жан Ануилдің "Қарақшылар карнавалы" (шілде 1957) қойылымдарында Мистер Мейер, сондай-ақ бір кезде "өзінің мансабының катализаторы" деп атаған рөлінде Артур Миллердің "Көпірден көрініс" (30 шілдеден 3 тамызға дейін, 1957 ж.) қойылымында Эдди Карбон рөлін ойнады. Миллер өзі Эдди рөлінде Дюваллдың қойылымының біріне қатысты, және сол қойылым кезінде ол маңызды адамдармен кездесті, бұл оған екі ай ішінде "Жылаңаш қала" телесериалында "көрнекті рөлді" алуға мүмкіндік берді. 1959 жылы Gateway Playhouse театрында ең жоғары гонорар алған ол Теннесси Уильямстың "Трамвай "Желание" (шілде-тамыз, 1959) қойылымында Стэнли Ковальски, "Бір рет сезіммен" қойылымында Максвелл Арчер, Питер Устиновтың "Романов және Джульетта" қойылымында Игорь Романов, және Кайл Крихтонның "Бақытты миллионер" (барлығы 1959 жылдың тамызында) қойылымында Джо Манкузо рөлінде ойнады. Neighborhood Playhouse-да Мейснер оны Теннесси Уильямстың "Камино Реал" және Футтың "Түн ортасында шақырушы" пьесасындағы Харви Уимстің басты рөліне алды. Соңғысы 1957 жылдың шілде айының ортасына дейін Дюваллдың орындаушылық жетістіктерінің тізіміне енген. Дювалл өзінің Бродвейден тыс тұңғыш рет Гейт театрында 1958 жылдың 25 маусымында Джордж Бернард Шоудың "Миссис Уорреннің кәсібі" қойылымында Франк Гарднер рөлінде ойнады. Бұл қойылым үш күннен кейін (28 маусымда) бес қойылымнан кейін жабылды. Оның Бродвейден тыс басқа ертегі рөлдері 1961 жылдың 31 қаңтарында Майкл Шуртлеффтің "Мені дұрыс атыммен шақырыңыз" премьерасында Дагтың рөлі және Уильям Снайдердің "Биби Фенстермейкердің күндері мен түндері" премьерасында Боб Смит рөлін қамтиды. Бродвейден тыс ең танымал рөлі, ол үшін 1965 жылы Оби сыйлығын жеңіп алды және ол өзінің "Отеллосы" деп санайды, ол Миллердің "Көпірден көрініс" қойылымындағы Эдди Карбон (қайтадан) рөлі болды, ол Шерьдан скверіндегі театр залында 1965 жылдың 28 қаңтарынан 1966 жылдың 11 желтоқсанына дейін қойылды. Оны қайтадан режиссері Улу Гросбард, Дастин Хоффманмен бірге қойды. 1966 жылдың 2 ақпанында ол Бродвейде Этель Бэрримор театрында Фредерик Кнотттың "Қараңғылыққа дейін күте тұрыңыз" қойылымында Гарри Роат, Jr. рөлінде дебют жасады. Бұл қойылым Шуберт театрында және Джордж Эбботт театрында көрсетілді, және 1966 жылдың 31 желтоқсанында Музыкалық қорап театрында жабылды. Оның басқа Бродвейдегі рөлі Дэвид Маметтің "Американдық буфало" қойылымында Уолтер Коул болды, ол 1977 жылдың 16 ақпанында Этель Бэрримор театрында ашылып, 1977 жылдың 11 маусымында Беласко театрында жабылды.

Теледидар

1959 жылы Дювалл «Армстронг Циркл Театры» телешоуында «The Jailbreak» атты эпизодта алғаш рет теледидарда пайда болды. 1960-шы жылдары ол экшн, шытырман оқиғалар, детективтік немесе қылмыстық драмаларда жиі қонақ актер ретінде теледидарда көрінді. Осы кезеңде ол «Альфред Хичкок ұсынады», «Жалаңаш қала», «Қол сұғылмас», «Route 66», «Twilight Zone», «Combat!», «Сыртқы шектер», «Қашушы», «T.H.E. Cat», «Теңіз түбіне саяхат», «Уақыт туннелі», «ФБР» және «Мод отряды» сияқты телешоуларда ойнады.

Фильм

Оның кинодебюті – сыншылар тарапынан жоғары бағаланған "Күлкілі құсты өлтіру" (1962) фильмінде Бу Радли рөлін ойнау болды. Ол сценарист Хортон Футтың ұсынысымен фильмге түсірілді, ол Дюваллмен 1957 жылы "The Midnight Caller" пьесасының қойылымы кезінде Нейбёрхуд Playhouse-да танысқан. Фут, Дюваллмен мансабында көп рет бірлесіп жұмыс істеген, оның пікірінше, Дювалл қарапайым халыққа деген шексіз махаббатына және рөлдеріне керемет жаңалықтар сыйлай білу қабілетіне ие болған. Фут Дюваллді "біздің бірінші нөмірлі актер" деп атады. "Күлкілі құсты өлтіру" фильмінен кейін Дювалл 1960-шы жылдарда бірнеше фильмдерде түсті, көбінесе екінші пландағы рөлдерде, бірақ сонымен қатар бірнеше ірі көмекші рөлдерде де ойнады. Оның ең танымал рөлдерінің ішінде капитан Пол Кэбот Уинстон ("Капитан Ньюмен, М.Д." (1963)), Чиз ("Countdown" (1968)) және Гордон ("Жаңбыр адамдар") бар. Дювалл 1968 жылы "Буллитт" фильміндегі қуғын-сүргіннен бұрын Маккуинды тасымалдаған такси жүргізушісінің кішкентай рөлін орындады. Ол "Нағыз батырлық" (1969) фильмінде жаман атқа ие "Бақытты" Нед Пеппер рөлінде ойнады, онда ол Джон Уэйннің Кошбасын ат үстінде атып, соңғы атуға қатысты.

Кейінгі мансабы: 1990 жылдан қазіргі уақытқа дейін

The Godfather Part III (1990) үшін Дувалл Том Хагеннің рөлін қайтадан орындаудан бас тартты, егер оған Аль Пачиноның жалақысына тең жалақы төленбесе. 2004 жылы Дювалл "60 минут" бағдарламасында: "Егер олар Пачиноға маған төлегеннен екі есе көп төлесе, жарайды, бірақ үш немесе төрт есе емес, олар солай істеді", – деді. 1992 жылы Дувалл "Butcher's Run Films" атты өндіріс компаниясын құрды. Дувалл кинодағы мансабын белсенді түрде жалғастырып келеді, кейде бір жылдың ішінде төрт фильмге дейін түседі. Ол "Апостол" (1997) фильміндегі евангелист дидаргер Юлис "Сонни" Дьюи рөлін сомдағаны үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды, сондай-ақ бұл фильмінің сценарийін өзі жазып, режиссерлік жұмысын да атқарды. "Азаматтық іс" (1998) фильмінде адвокат Жером Фахер рөлін де ойнады. Өзінің сүйікті хоббиі – танго туралы "Assassination Tango" (2002) триллерін режиссерлік етті. 2003 жылы "Құдайлар мен генералдар" фильмінде генерал Роберт Ли рөлінде ойнады. Осы кезеңде актердің жан-жақты дағдысын көрсеткен басқа рөлдер: "Күннің күші" (1990) фильміндегі экипаж бастығы, "Құлау" (1993) фильміндегі зейнеткерлікке шыққан полицей, "Күрес Эрнест Хемингуэймен" (1993) фильміндегі латын американдық шаштараз, "The Paper" (1994) фильміндегі Нью-Йорк таблоиді редакторы, "Феномен" (1996) фильміндегі ауылдық дәрігер, "Сөйлесуге болатын нәрсе" (1995) фильміндегі жүгірткі аттар шаруашылығының иесі, "Sling Blade" (1996) фильміндегі қатыгез әке, "Deep Impact" (1998) фильміндегі астронавт, "60 секундта жоғалды" (2000) фильміндегі механик, "Даңққа бір қадам" (2000) фильміндегі футбол жаттықтырушысы, "Алтыншы күн" (2000) фильміндегі ғалым, "Джон Кью" (2002) фильміндегі полиция қызметкері, "Ашық кеңістік" (2003) фильміндегі жолбасшы, "Екінші қол арыстан" (2003) фильміндегі ескі бостандық сүйгіш, "Кикинг және айқайлау" (2005) комедиясындағы тағы бір футбол жаттықтырушысы, "Lucky You" (2007) фильміндегі Лас-Вегас покер чемпионы, "Біз түнді иемденеміз" (2007) фильміндегі Нью-Йорк қаласының полиция бастығы, "Төрт Рождество" (2008) фильміндегі дисфункционалдық отбасының әкесі және "Get Low" (2010) фильмінде өзінің жерлеу тойын тірі кезде өткізетін адам. Оның Сент-Луис Даңқ залында өз жұлдызы бар. Дювалл 1990-шы жылдардан бастап теледидарда да жұмыс істеп келеді. 1992 жылы "Сталин" телефильміндегі Иосиф Сталин рөлін сомдағаны үшін "Алтын глобус" сыйлығын жеңіп алды және "Эмми" сыйлығына ұсынылды. 1997 жылы "Эйхманды ұстаған адам" фильміндегі Адольф Эйхман рөлі үшін тағы да "Эмми" сыйлығына ұсынылды. 2006 жылы "Брокен Трейл" батыс мини-сериалындағы Прентис "Принт" Риттер рөлі үшін "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. 2005 жылы Дувалл Ақ үйден президент Джордж Буштан Ұлттық өнер медалін алды. 2014 жылы ол Роберт Дауни кішімен бірге "Сотшы" фильмінде түсті. Фильмнің өзі аралас пікірлер алғанмен, Дюваллдың ойыны жоғары бағаланды. Ол қосалқы рөлі үшін "Алтын глобус", "Экрандағы актерлер гильдиясы" және "Оскар" сыйлықтарына ұсынылды. 2015 жылы 84 жасында Дювалл "Сотшы" фильміндегі рөлі үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік қосалқы актер" номинациясына ұсынылған ең қарт актер атанды, бірақ бұл рекорд кейін Кристофер Пламмермен бұзылды. 2018 жылы ол Стив Маккуиннің режиссерлік триллері "Жесірлер" фильмінде жемқорлықпен айналысатын брокер рөлінде ойнады. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды.

Қарым-қатынастар

Дюваль төрт рет үйленген, бірақ баласы жоқ. "Дәл осылай болып жатырмын ба деп ойлаймын", - деді ол 2007 жылы. Ол былай деді: "Көптеген әйелдермен, некеде де, одан тыс да қарым-қатынас құруға тырыстым". Ол сондай-ақ Барбара Брент есімімен "Қозылар мен қуыршақтар" (1955) және "Эдди әкесінің құдайы" (1963) фильмдерінде де ойнады. Оның бұрынғы некесінен екі қызы бар: Робин Янг және Джим Янгс. Оның үшінші некесі 1991 жылдан 1995 жылға дейін биші Шарон Брофимен болды. Педразамен Аргентинада танысып, ол былай деп еске алады: "Гүл дүкені жабық болды, сондықтан мен нан пісіретін орынға бардым. Егер гүл дүкені ашық болғанда, мен оны ешқашан кездестірмес едім". Екеуі де 5 қаңтарда дүниеге келген, бірақ Дюваль 41 жыл үлкен. Олар 1997 жылдан бері бірге. Ол "Ассасинация Танго" фильмінің продюсері, режиссері және онымен бірге түсті. Дувалл Аргентинада және АҚШ-та танго студиясы бар, өте шебер аргентиналық танго бишісі ретінде танымал. Дюваль бразилиялық джиу-джитсумен айналысады және әйелімен бірге жекпе-жек өнерін тәжірибелейді.

Саясат

Дюваллдың саяси көзқарастары либертариандық немесе консервативті деп әртүрлі сипатталады. Ол 2001 жылы республикалық президент Джордж Буштың инаугурациясына жеке шақырылды. 2007 жылдың қыркүйегінде ол 2008 жылғы Республикалық партияның президенттік праймеризінде Руди Джулианидің үгітін қолдайтынын жариялады. Дювалл 2008 жылғы Республикалық партияның ұлттық съезінде жұмыс істеді. 2008 жылдың қыркүйегінде ол Нью-Мексикода Джон Маккейн мен Сара Пэйлиннің митингісінде сахнаға шықты және 2012 жылы республикалық президенттік үміткер Митт Ромниді қолдады. Дегенмен, 2014 жылы Дювалл сұхбатында ол тәуелсіз болып кеткенін айтты.

Қайырымдылық және белсенділік

2001 жылы Педраса мен Дювалл Солтүстік Аргентинадағы отбасыларға үйлерді, мектептерді және медициналық мекемелерді жаңарту арқылы көмек көрсету үшін Роберт Дювалл балалар қорын құрды. Дювалл мен Педраса Латын Америкасының ең кедей әйелдеріне көмектесуге арналған коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы Pro Mujer-ді белсенді түрде қолдады (Дювалл мен Педраса Аргентинаның солтүстік-батысындағы Педрасаның туған жеріне ерекше назар бөлді). 2009 жылдың мамырында Дювалл тарихи ескерткіштерді сақтау мақсатында Вирджиния штатының Ориндж округіндегі Wilderness Battlefield ұлттық паркіне кіреберіс жолының қарсы бетіне Walmart дүкен салу жоспарына қарсы сөйледі. 2011 жылы ол Хьюстон қаласында Техас балалар онкологиялық орталығының «Тексас аңызымен кеш» атты қайырымдылық кешінде болды, онда Боб Шиффер одан сұхбат алды. 2023 жылдың ақпан айында Дювалл Вирджиния штатының қалалық округіндегі кеңес отырысында Amazon компаниясының құрылысын салу туралы ұсынысқа қарсы пікір білдірді. Бірақ, бұл құрылысқа рұқсат берілді.